İçeriğe geç

TCK Madde 234 Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 234, velayet yetkisi elinden alınmış ana, baba veya üçüncü derece dahil kan hısmının, onaltı yaşını bitirmemiş çocuğu veli, vasi ya da bakımı altındaki kimsenin yanından cebir veya tehdit kullanmaksızın kaçırmasını ya da alıkoymasını üç aydan bir yıla kadar hapisle cezalandırır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 234 - Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması

Resmi Metin

Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması

Madde 234- (1) Velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya babanın ya da üçüncü derece dahil kan hısmının, onaltı yaşını bitirmemiş bir çocuğu veli, vasi veya bakım ve gözetimi altında bulunan kimsenin yanından cebir veya tehdit kullanmaksızın kaçırması veya alıkoyması halinde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) Fiil cebir veya tehdit kullanılarak işlenmiş ya da çocuk henüz oniki yaşını bitirmemiş ise ceza bir katı oranında artırılır.

(3) Kanunî temsilcisinin bilgisi veya rızası dışında evi terk eden çocuğu, rızasıyla da olsa, ailesini veya yetkili makamları durumdan haberdar etmeksizin yanında tutan kişi, şikâyet üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Ek hüküm: · 5560 s.K. m.10

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Sonradan eklenen hükümlerin yürürlüğe girdiği tarihler aşağıda verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır.

  1. Ek 5560 s.K. m.10

Ekleme bilgisi

  1. Ekleme 3. fıkra, 19 Aralık 2006'da yürürlüğe giren 5560 s.K. m.10 ile eklendi; bu tarihten önce bu hüküm yoktu (RG 19/12/2006, S.26381).

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.234, velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya babanın ya da üçüncü derece dahil kan hısmının, onaltı yaşını bitirmemiş bir çocuğu veli, vasi veya bakım ve gözetimi altında bulunan kimsenin yanından cebir veya tehdit kullanmaksızın kaçırması veya alıkoyması hâlini üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla karşılamaktadır. Korunan hukuki değer, çocuğun korunması ile velayet ve gözetim düzeninin sürdürülmesidir. Fiilin cebir veya tehdit kullanılarak işlenmesi ya da çocuğun henüz oniki yaşını bitirmemiş olması hâlinde ceza bir katı oranında artırılır. Bu bakımdan failin özel niteliği ve mağdurun yaşı, cezanın belirlenmesinde belirleyicidir. Birinci ve ikinci fıkradaki bu fiiller şikâyete bağlı olmayıp re’sen soruşturulur.

Maddenin üçüncü fıkrası ise, kanunî temsilcisinin bilgisi veya rızası dışında evi terk eden çocuğu, rızasıyla da olsa, ailesini veya yetkili makamları durumdan haberdar etmeksizin yanında tutan kişiyi üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırmaktadır. Bu fıkrada çocuğun rızasının bulunması suçu ortadan kaldırmaz; belirleyici olan, ailenin veya yetkili makamların haberdar edilmemesidir. Suçun manevi unsuru kasttır ve failin durumu bildirme yükümlülüğünü bilerek yerine getirmemesi aranır. Takip usulü bakımından birinci ve ikinci fıkra re’sen soruşturulurken, yalnızca bu üçüncü fıkra kapsamındaki fiil şikâyete bağlıdır; kovuşturmanın başlaması için hak sahibinin şikâyeti gereklidir.

Gerekçe

Bu maddeye 5560/2006 ile sonradan hüküm eklenmiştir. Aşağıdaki 2004 gerekçesi maddenin ilk metnine aittir; sonradan eklenen hükümler bu gerekçe kapsamında olmayabilir.

Maddenin birinci fıkrasında, velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya babanın ya da üçüncü derece dahil kan hısmının, on altı yaşını bitirmemiş bir çocuğu veli, vasi veya bakım ve gözetimi altında bulunan kimsenin yanından cebir veya tehdit kullanmaksızın kaçırması veya alıkoyması, suç olarak tanımlanmıştır. Böylece bu maddeyle çocuk üzerindeki velâyet veya vesayet hakları korunmaktadır. Söz konusu suç, on beş yaşını bitirmemiş olan çocuğun kaçırılması veya alıkonulması suretiyle gerçekleşir. Ancak, bunun için cebir veya tehdit kullanılmasına gerek yoktur. Ayrıca, çocuğun velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya baba ya da üçüncü derece dahil kan hısmı tarafından kaçırılmış veya alıkonulmuş olması gerekir. Maddenin ikinci fıkrasında, söz konusu suçun nitelikli hâlleri belirlenmiştir. Buna göre, kaçırma veya alıkoyma fiillerinin cebir veya tehdit kullanılmak suretiyle işlenmesi hâlinde faile daha ağır ceza verilecektir. Keza, kaçırılan çocuğun on iki yaşını bitirmemiş olması hâlinde de ceza artırılacaktır.

TCK m.234 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

CGK E.2023/326 K.2025/194 Direnme Hükmünün Bozulması

Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması, fail yönünden özgü suçtur; fail ancak velayet yetkisi elinden alınmış ana veya baba ya da üçüncü derece dâhil kan hısmı olabilir. Bu suç kişiyi hürriyetinden yoksun kılmaya göre asli norm olduğundan, velayet yetkisi elinden alınmış olma sıfatını taşımayan babanın çocuğu kaçırması veya alıkoyması da TCK m.234 kapsamında cezalandırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Kararın derinliği içtima sistematiğindedir. Ceza Genel Kurulu, tek fiille birden çok normun ihlali hâlinde önce görünüşte içtima ilişkisinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiğini, böyle bir ilişki varsa TCK m.44'teki farklı neviden fikrî içtimanın uygulanamayacağını belirtir. Görünüşte içtimada normlardan yalnız biri gerçekten uygulanabilir; uygulanacak norm haksızlık muhtevası bakımından diğerlerini tüketir. Kararda özel normun önceliği ile yardımcı normun sonralığı ilkeleri açıklanmış, örtülü asli-yardımcı norm ilişkisine dayanan karma suç ve geçit suçu ayrımına da yer verilmiştir. İki suç farklı hukuki değerleri koruduğundan aralarında özel-genel norm ilişkisi bulunmasa da, hareket unsuru benzerliği nedeniyle özgü suç olarak düzenlenen çocuğun kaçırılması ve alıkonulmasının asli norm sayılması gerektiği kabul edilmiştir. Aksi çözümde fikrî içtima devreye girecek, daha az ceza gerektirdiği için bu suç hiç uygulanamayacaktır. Somut olayda, çocuğu tanıma senediyle tanıyan ve bir süre alıkoyduktan sonra teslim eden sanığın birinci derece kan hısmı olduğu belirlenmiştir.

CGK E.2023/219 K.2025/172 Direnme Hükmünün Bozulması

Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması, faili bakımından özgü suçtur ve koruduğu hukuki değer veli veya vasinin çocuk üzerindeki velayet ya da vesayet hakkıdır. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılmaya göre asli norm olan bu suç bakımından, velayet yetkisi elinden alınmış kişi sıfatını taşımayan babanın kaçırma veya alıkoyma fiilinin de TCK m.234 uyarınca cezalandırılması hakkaniyete uygun kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Ceza Genel Kurulu gerekçesini önce kan hısımlığı, ardından velayet kuralları üzerine kurmuştur. Hısımlık derecesi, kişileri birbirine bağlayan doğum sayısıyla belirlenir: çocuk ile ana ve babası arasında birinci; büyükanne, büyükbaba ve kardeşleri arasında ikinci; amca, dayı, hala ve teyzesi arasında üçüncü derece kan hısımlığı vardır. Velayet ise yasal bir sebep olmadıkça ana ve babadan alınamaz. Evlilik sürerken birlikte kullanılır; ortak hayata son verilmesi veya ayrılık hâlinde hâkim velayeti eşlerden birine verebilir, ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir. Tanıma veya hâkim hükmüyle baba ile soybağı kurulması, babaya kendiliğinden velayet kazandırmaz. Bununla birlikte anne kısıtlıysa, ölmüşse ya da velayeti elinden alınmışsa hâkim, çocuğun menfaatine göre velayeti babaya verebilir. Evlilik birliği dışında ortak velayet kabul edilmemiştir. Somut olayda çocuk evlilik dışında doğmuş, annesi ergin olmadığı için vesayet altına alınmış ve kendisine vasi atanmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesi E. 2017/2715 K. 2018/679 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, on beş ile on sekiz yaş arasındaki mağdurenin sanıklarla kendi isteğiyle gittiğini ve hürriyetten yoksun kılmanın oluşmadığını; ancak babanın yalnız alışverişe izin verdiği çocuğun aileye haber verilmeden yanında tutulmasının TCK m.234/3 suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesi, nişanlısı olan mağdureyi düğün alışverişi için babasından izin alarak yanına alan sanığın, kardeşiyle birlikte onu başka bir ile götürmesini incelemiştir. Baba yalnız alışverişe izin vermiş, kızının nerede olduğunu iki üç hafta öğrenememiş ve şikayetçi olmuştur. Hürriyetten yoksun kılma iddiasıyla açılan davada ilk derece mahkemesi beraat kararı vermiş, katılanlar istinafa başvurmuştur. Daire duruşma açarak mağdurenin sanıkla evlenmek için kendi isteğiyle gittiğini, aylarca telefonu yanında olduğu halde sanıkla kaldığını ve sonradan evlendiklerini dikkate almış, m.109 unsurlarını oluşmamış saymıştır. Mağdurenin on sekiz yaşını doldurmadığını, babanın rızasının alışverişle sınırlı olduğunu ve çocuğun evi terk iradesiyle ayrıldığını belirterek eylemi TCK m.234/3 kapsamında görmüştür. 18 Nisan 2018 tarihli kararda beraati kaldırarak iki sanık hakkında m.234/3'ten mahkumiyet hükmü kurmuştur.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.