İçeriğe geç

TCK Madde 197 Parada sahtecilik

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 197, Memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan parayı, sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, iki yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 197 - Parada sahtecilik

Resmi Metin

Parada sahtecilik

Madde 197- (1) Memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan parayı, sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, iki yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Sahte parayı bilerek kabul eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Sahteliğini bilmeden kabul ettiği parayı bu niteliğini bilerek tedavüle koyan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.197, memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan parayı sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişiyi cezalandırarak parada sahtecilik suçunu düzenler. Korunan hukuki değer, paraya ve devletin ödeme araçlarına duyulan kamu güvenidir. Sahte parayı sahteliğini bilerek kabul eden kişi daha az ceza ile, sahteliğini bilmeden aldığı parayı sonradan bu niteliğini öğrenip tedavüle koyan kişi ise en hafif ceza ile sorumlu tutulur. TCK m.198’de para hükmünde sayılan bono, hisse senedi, tahvil, kupon, kanunen tedavül eden senet ve evrak ile milli ziynet altınları da bu kapsamda korunur.

Suçun temel şeklinde faile iki yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası verilir. Sahte parayı bilerek kabul eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası, sonradan öğrenip tedavüle koyan kişi ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. TCK m.201, sahte parayı üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya kabul eden faile etkin pişmanlık imkanı tanır: fail parayı tedavüle koymadan ve resmi makamlar haber almadan önce suç ortaklarını ve üretim ya da saklama yerlerini bildirir, bu bilgi yakalamayı ve paraların ele geçirilmesini sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmaz. Suçun kovuşturulması şikayete bağlı olmayıp re’sen yapılır.

Gerekçe

Madde metninde parada sahtecilik suçu tanımlanmıştır. Suçun konusu paradır. Paranın, madeni veya kâğıt para ya da millî veya yabancı para olması arasında fark gözetilmemiştir. Suç konusu paranın kanunen tedavülde bulunması gerekir. Bu nedenle, tedavülden kaldırılmış ve örneğin antika özellik taşıyan paranın sahte olarak üretilmesi, ancak dolandırıcılık suçu bağlamında değerlendirilebilir. Söz konusu suçu oluşturan seçimlik hareketler, sahte olarak üretme, ülkeye sokma, nakletme, muhafaza etme ve tedavüle koyma olarak belirlenmiştir. Sahte paradan söz edebilmek için, üretilen paranın sahteliğinin beş duyu organıyla anlaşılabilir olmaması gerekir. Başka bir deyişle, tecrübe sahibi olmayan ve parayı özel bir incelemeye tâbi tutmayan bir kimsenin bu parayı gerçek para olarak kabul etmesinin olanaklı bulunması gerekir. Gerçek para olmadığı ilk bakışta anlaşılabilen durumlarda, suçtan söz edilemez. Başka bir deyişle, para görüntüsü taşımakla birlikte aldatıcılık özelliği olmayan kağıt veya maden parçası, bu suçun konusunu oluşturmaz. Bu hususu vurgulamak için uygulamamızda sahte paranın “sürüm yeteneği”nden söz edilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında sahte parayı kabul etmek, ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Ancak, bu suçun oluşabilmesi için, kabul edilen paranın sahte olduğunun bilinmesi gerekir; yani bu suç, ancak doğrudan kastla işlenebilir. Üçüncü fıkrada ise, sahteliği bilinmeden kabul edilen paranın bu niteliğinin öğrenilmesine rağmen tedavüle konulması, birinci fıkraya göre daha az cezayı gerektiren bir durum olarak kabul edilmiştir. Bu durumda, kişi sahteliğini bilmeden kabul ettiği parayı, bu özelliğini öğrendikten sonra elinden çıkarmaya çalışmaktadır.

TCK m.197 ile İlgili Yargıtay Kararları

7 karar gösteriliyor.

8.CD E.2024/22176 K.2025/7342 Kanun Yararına Bozma

TCK m.197, sahte para üretiminden tedavüle sokulmasına kadar olan aşamaları seçimlik hareketler hâlinde düzenler ve her aşamadaki faili kapsar. Tedavüle koyma, paranın failin hâkimiyetinden çıkıp muhatabın hâkimiyetine geçmesiyle tamamlanır. Bu hareketin süreklilik ve teselsül niteliği nedeniyle, birlikte temin edilen sahte paraların farklı tarihlerde kesintisiz piyasaya sürülmesi tek suçtur; zincirleme suç veya gerçek içtima uygulanmaz.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, aynı kişi hakkında iki ayrı dosyada verilen ve ayrı ayrı kesinleşen iki mahkûmiyet nedeniyle doğmuştur. Dosyalardan biri, bankamatik yanında iki yüz liralık bir banknotun bozdurulması ve verilen paraların sahte olduğunun ancak bankaya yatırılmak istendiği sırada anlaşılması olayına ilişkindir. Daire çözümü, suçun hareket yapısı üzerinden kurmuştur. Tedavüle koyma, sahte paranın mal veya hizmet alımında kullanılarak günlük ekonomik dolaşıma sokulmasıdır; para failin egemenlik alanından çıkıp muhatabın egemenlik alanına geçtiğinde suç tamamlanır. Kararda anî suç ile mütemadi suç da ayrılmıştır. Kesintisiz suçlarda ihlal bir anda sona ermez; failin iradesi veya üçüncü kişilerin müdahalesiyle kesilinceye kadar sürer ve suç kesinti anında işlenmiş sayılır. Temadiyi sona erdiren hukuki kesinti ise yeterli şüphe üzerine Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemesiyle gerçekleşir.

CGK E.2022/8 K.2025/65 İtirazın Kabulü

Parada sahtecilik seçimlik hareketli bir suçtur ve kanunda sınırlı olarak sayılan hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesiyle oluşur; tedavüle koyma, sahte paranın failin egemenlik alanından çıkarak onu alan kişinin egemenlik alanına girmesiyle tamamlanır. Tedavüle koyma süreklilik taşıyıp teselsülü yapısında barındırdığı için, aynı anda edinilen sahte paraların değişik tarihlerde kesintisiz piyasaya sürülmesine zincirleme suç veya gerçek içtima hükümleri uygulanmaz; fiiller tek suç kabul edilir.

Detaylı özeti gör

Kararın arka planında, aynı fiil nedeniyle önceden açılmış bir davanın bulunduğu gerekçesiyle CMK'nın 223. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca reddedilen ve temyiz edilmeden kesinleşen bir dosya vardır. Bu dosyanın iddianamesinde, kişinin aynı kast altında aynı suçu birden çok mağdura karşı işlediği ve önceki davayla birleştirme kararının mahkemenin takdirinde olduğu belirtilmiştir. Teşhis ve tespit tutanağına göre suça konu değer, tek bir sahte iki yüz euroluk banknottur. Kurul çözümü hükmün metninden hareketle kurmuştur. Kanunen tedavülde bulunan parayı üretmek, ülkeye sokmak, nakletmek, muhafaza etmek ve tedavüle koymak sınırlı biçimde sayılmış seçimlik hareketlerdir; bunlardan herhangi birinin yapılması suçun oluşmasına yeter. Tedavüle koyma, paranın mal veya hizmet alımında kullanılarak dolaşıma sokulmasıdır. Piyasaya sürülenin tek bir para veya birden fazla para olması sonucu değiştirmez.

CGK E.2021/358 K.2024/136 İtirazın Reddi

Parada sahtecilik, TCK m.197/1'de sınırlı sayılan seçimlik hareketlerden herhangi biriyle işlenebilir. Tedavüle koyma hareketi, sahte paranın failin egemenlik alanından çıkıp alıcının egemenlik alanına girmesiyle tamamlanır. Bu hareket süreklilik gösterir ve teselsülü kendi bünyesinde barındırır; birlikte temin edilen sahte paranın farklı tarihlerde kesintisiz piyasaya sürülmesi tek suçtur, zincirleme suç veya gerçek içtima uygulanmaz.

Detaylı özeti gör

Kurul, suçun kamu güvenine karşı işlendiğini ve kamu güveninin zedelenmesi nedeniyle bütün toplumun mağdur olduğunu belirtmiştir. Sahte paranın dolaşıma sokulması ayrıca kişilerin zarar görmesine yol açabilirse de suçun oluşması somut bir zarara bağlı değildir; tedavüldeki paranın sahte olarak üretilmesi yeterlidir. Belirleyici nitelik aldatma yeteneğidir. Sahtelik ilk bakışta ve kolaylıkla anlaşılabiliyorsa suç oluşmaz. Kararda bu ölçüt, belirsiz sayıda kişinin parayı gerçeğinden ayıramaması; başka bir ifadeyle paranın dolaşıma sunulduğunda çok sayıda kişi tarafından gerçek sanılmasına elverişli bir sahtecilik taşıması şeklinde açıklanmıştır. Kurul daha sonra süreklilik kavramını incelemiş; tipikliğin gerçekleşmesiyle tamamlanan anî suç ile icrası devam eden mütemadi suçu ayırmıştır. Temadi, failin iradesi veya üçüncü kişilerin müdahalesiyle kesildiğinde suç işlenmiş sayılır; bu andan sonraki eylem yeni bir suç oluşturur.

CGK E.2016/1435 K.2019/624 İtirazın Reddi

TCK'nın 197/1. maddesindeki parada sahtecilik, sahte paranın üretilmesinden tedavüle konulmasına uzanan bütün aşamalardaki failleri kapsayan seçimlik hareketli bir suçtur ve sınırlı biçimde sayılan hareketlerden birinin yapılmasıyla meydana gelir. Tedavüle koyma süreklilik taşıyıp teselsülü bünyesinde barındırdığından, birlikte temin edilen sahte paraların değişik tarihlerde kesintisiz piyasaya sürülmesi tek suç sayılır; zincirleme suç ya da gerçek içtima hükümlerine başvurulmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, sahteliği ve aldatma yeteneğini saptamaya yetkili mercileri belirlemektedir. Kurul iki ayrı yönetmeliğe dayanarak yetkiyi somutlaştırmış; sahteliğinden şüphe edilen banknotları incelemeye Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın merkez ve taşra birimleri, madenî para ve sikkeleri incelemeye ise Darphane yetkili kılınmıştır. Yabancı devletlerin para ve değerleri bakımından yetkili Türk makamlarının görüşünün alınmasına karar verileceği, Devletçe çıkarılan tahvil ve Hazine bonosu gibi değerler üzerindeki incelemenin ise bunları tedavüle çıkaran kurumdan isteneceği belirtilmiştir. Bu çerçeve kurulduktan sonra karar suçun hareket yapısına dönmekte; tedavüle koymanın günlük ekonomik dolaşıma sokma, yani mal veya hizmet alımında kullanılarak piyasaya sürme olduğu ve sahte paranın failin egemenlik alanından çıkıp muhatabın egemenlik alanına girmesiyle suçun tamamlandığı açıklanmaktadır. Kesintisiz suçlarda ihlalin bir anda bitmeyip failin iradesi ya da üçüncü kişilerin müdahalesiyle kesilinceye kadar sürdüğü, temadi bittikten sonra eyleme devam edilmesinin yeni bir suç oluşturacağı vurgulanmıştır.

CGK E.2016/1434 K.2019/623 İtirazın Kabulü

TCK m.197'deki üç suç tipi herkes tarafından işlenebilir; failde özel nitelik aranmadığından bunlar özgü suç değildir. Aynı suç işleme kararı kapsamında, hukukî veya fiilî kesinti olmaksızın farklı zamanlarda aynı mağdura karşı m.197/1'deki sahte parayı tedavüle koyma fiilini gerçekleştiren sanık hakkında zincirleme suç hükümleri uygulanır.

Detaylı özeti gör

Karar, madde gerekçesinden hareketle üç suç tipini birbirinden ayırmıştır. Birinci fıkra, üretmeden dolaşıma sokmaya kadar uzanan hareketleri kapsar. İkinci fıkradaki sahte parayı kabul etme suçu, paranın sahteliği bilinerek, yani ancak doğrudan kastla işlenebilir. Üçüncü fıkra ise sahteliğini bilmeden aldığı paranın bu niteliğini sonradan öğrenen ve onu elinden çıkarmaya çalışan kişiye daha az ceza öngörür. Suçun konusu kanunen tedavülde bulunan paradır; antika paralar kapsam dışında kalır. TCK m.198 uyarınca devletçe çıkarılan hamiline yazılı bono, hisse senedi, tahvil ve kupon ile milli ziynet altınları da para hükmündedir. Kurul, aynı fiilden iki kez yargılanmama ilkesinin CMK m.223/7 ile İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne ek yedi numaralı protokolde düzenlendiğini belirtmiştir. Yakalama, arama ve ifade işlemleri temadiyi fiilen kestiğinden, sonraki eylemin ayrı suç oluşturduğu ve sonraki davanın mükerrer olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer kararlar (2)
CGK E.2009/124 K.2009/224 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.197/1, parada sahteciliğin yaptırımını iki yıldan on iki yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası olarak belirlemiştir. Sahte paranın miktarı maddede alt sınırdan uzaklaşmaya özgü bir neden sayılmadığı için bu husus, temel cezada TCK m.61/1-d'deki ‘suçun konusunun önem ve değeri’ ölçütü içinde değerlendirilir.

Detaylı özeti gör

Karar, temel cezanın belirlenmesinde takdir yetkisinin sınırlarını açıklamıştır. TCK m.61/1'deki ölçütlere göre alt ve üst sınır arasındaki ceza, olayın özellikleri ve fiilin ağırlığıyla orantılı biçimde belirlenmeli; tercih edilen miktarın gerekçesi gösterilmelidir. Bu gerekçe, dosyaya yansıyan bilgi ve belgelerin isabetle değerlendirildiğini de ortaya koymalıdır. Kurul, geçmiş hükümlülüklerin söz konusu ölçütler arasında yer almadığını vurgulamıştır. Bu hükümlülükler koşulları varsa tekerrür uygulamasında dikkate alınabilir, ancak alt sınırdan uzaklaşmanın gerekçesi olamaz. Somut olayda yerel mahkemenin gösterdiği işleniş biçimi, konunun önem ve değeri ile zaman ve yer nedenleri yasal bulunmuş; alt sınırdan uzaklaşılması yerinde görülmüştür. Buna karşılık toplam değeri 2.280 lira olan 25 adet sahte para için, alt sınırı iki yıl olan suçta temel cezanın altı yıl olarak belirlenmesi TCK m.3/1'deki orantılılık ilkesiyle bağdaşmadığından direnme hükmü bozulmuştur.

CGK E.2016/190 K.2019/593 İtirazın Reddi

Parada sahtecilik suçunda kanunda sayılan hareketlerden birinin yapılması yeterlidir; sahte paranın ayrıca tedavüle sürülmesi zorunlu değildir. Suç için aldatma yeteneği bulunmalı; suç tarihinde sürüm yeteneği taşımayan sahte para nedeniyle cezada indirim yapılmayıp beraat kararı verilmelidir.

Detaylı özeti gör

Kararın belirleyici yönü, yürürlükteki hükmün mülga düzenlemeyle karşılaştırılmasıdır. 765 sayılı Kanun'un 321. maddesi, sahteliği kolayca anlaşılan para bakımından cezayı üçte bire kadar indirmekteydi. Yürürlükteki maddenin gerekçesinde ise sürüm yeteneği ile kandırma yeteneği aynı anlamda kullanılmıştır; bu nedenle böyle bir durumda sonuç ceza indirimi değil beraattir. Sahtelikten söz edilebilmesi için aldatıcılığın beş duyu organıyla fark edilememesi ve CMK m.73 kapsamındaki yetkili kurumlarca belirlenmesi gerekir. Suçun konusu yönünden, alışverişte kullanılan fiş, marka ve kupon gibi değerler kapsam dışındadır. Tedavüle koyma, paranın bu amaçla muhataba verilmesiyle tamamlanır; paranın fiilen dolaşım görmesi ayrıca aranmaz. Birden çok seçimlik hareket birlikte işlenirse cezanın bireyselleştirilmesinde TCK m.61 gözetilerek alt sınırdan uzaklaşılır. Suçun manevi unsuru kasttır; fiil üzerinde hâkimiyet kurulmuşsa müşterek faillik biçiminde iştirak de mümkündür.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.