İçeriğe geç

TCK Madde 192 Etkin pişmanlık

Özet 4 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 192, uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarında etkin pişmanlığı düzenler; resmî makamlarca haber alınmadan önce suç ortaklarını ve maddenin yerini bildiren fail ile tedavi için başvuran kullanıcı hakkında cezaya hükmolunmayacağını, haber alındıktan sonra yakalanmaya yardım edenin cezasının indirileceğini öngörür.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 192 - Etkin pişmanlık

Resmi Metin

Etkin pişmanlık

Madde 192- (1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç ortaklarını ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerleri merciine haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması halinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.

(2) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz.

(3) Bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.

(4) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz. Bu durumda kamu görevlileri ile sağlık mesleği mensuplarının 279 uncu ve 280 inci maddeler uyarınca suçu bildirme yükümlülüğü doğmaz.

Ek hüküm: · 6763 s.K. m.17

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Ek cümle 6763 s.K. m.17

Önceki metinler

  1. Önceki metin 4. fıkra Yürürlükte: -
    4. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 1 Aralık 2016)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 1 Aralık 2016 Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 2 Aralık 2016'da 6763 s.K. m.17 ile değiştirildi (RG 2/12/2016, S.29906). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.192, uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarına özgü etkin pişmanlık hükmü olup dört ayrı hâl düzenler. İlk hâlde, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK m.188) suçlarına iştirak eden kişi, resmi makamlar haber almadan önce diğer suç ortaklarını ve maddenin saklandığı veya imal edildiği yerleri merciine haber verir ve bu bilgi suç ortaklarının yakalanmasını ya da maddenin ele geçirilmesini sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmaz. İkinci hâlde, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi (TCK m.191), resmi makamlar haber almadan önce maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine bildirip suçluların yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa yine cezaya hükmolunmaz.

Üçüncü hâlde, bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak suçun ortaya çıkmasına ve fail ya da diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişide ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadar indirilir. Dördüncü hâlde ise uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında TCK m.191 kapsamındaki fiillerden dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse cezaya hükmolunmaz. Bu son hâlde, başvuru üzerine kamu görevlileri ile sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirme yükümlülüğü doğmaz.

Gerekçe

Bu maddeye 6763/2016 ile sonradan hüküm eklenmiştir. Aşağıdaki 2004 gerekçesi maddenin ilk metnine aittir; sonradan eklenen hükümler bu gerekçe kapsamında olmayabilir.

Maddede, uyuşturucu veya uyarıcı maddelere ilişkin suçlar bakımından özel bir pişmanlık hâli düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında uyuşturucu veya uyarıcı madde imal veya ticareti suçlarına ilişkin etkin pişmanlık hâli düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre etkin pişmanlığın soruşturma başlamadan önce gösterilmesi gerekir. Etkin pişmanlık için, kişinin, diğer suç ortakları ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerler hakkında bilgi vermesi ve verilen bilginin, suç ortaklarının yakalanmasını ya da uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması gerekir. Bu düzenlemede, etkin pişmanlık cezanın ortadan kaldırılmasını sağlayan bir şahsî sebep olarak kabul edilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçu ile ilgili olarak etkin pişmanlık hâli düzenlenmiştir. Burada da etkin pişmanlığın soruşturma başlamadan önce gösterilmesi gerekir. Etkin pişmanlık için, kişinin, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiği hususunda soruşturma makamlarına bilgi vererek, suçluların yakalanmalarını ya da uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırması gerekir. Bu koşullar altında etkin pişmanlık gösteren kişi hakkında cezaya hükmolunmaması kabul edilmiştir. Üçüncü fıkrada, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal veya ticareti ya da kullanmak için satın alınması, kabul edilmesi veya bulundurulması suçları ile ilgili olarak soruşturma başladıktan sonra, etkin pişmanlık göstererek suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek cezada indirim yapılması öngörülmüştür. Ancak, bu bilgi vermenin gönüllü olması gerekir. Etkin pişmanlıktan yararlanabilmek için, bunun en geç hüküm verilmeden önce gerçekleşmesi gerekir. Maddenin dördüncü fıkrasında, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi açısından özel bir etkin pişmanlık hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlamadan önce resmî makamlara başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezalandırılmaz.

TCK m.192 ile İlgili Yargıtay Kararları

15 karar gösteriliyor.

CGK E.2023/352 K.2025/336 İtirazın Kabulü

Ceza indirimi için TCK m.192/3, failin kendi suçuyla eş değer veya ondan nitelikçe daha ağır bir suçu açığa çıkarmasını yahut böyle bir suçun failinin yakalanmasına hizmet edip yardım etmesini arar. Fail kendisinden beklenen açıklamaları yapmışsa, etkin soruşturma yürütülmemesinin sonucu ona yüklenemez; somut kararda bu nedenle etkin pişmanlığın uygulanması gerektiği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Uyuşturucu ticareti suçu sabit olan sanık, sorgusunda başka bir kişinin de uyuşturucu ticareti yaptığını bildirmiştir. Suç duyurusu üzerine soruşturma açılmış, fakat kolluğa ilk müzekkere yazılıncaya kadar aylarca işlem yapılmamıştır. Bildirilen kişi hakkında daha sonra ayrı bir istihbarata dayalı aramada uyuşturucu ele geçirilmiş ve bağımsız soruşturma sonunda mahkûmiyet kurulmuştur. Kurul, sanığın aramadan aylar önce ve kolluğun henüz bilgisi yokken doğru, etkili ve faydalı bilgi verdiğini; buna karşılık soruşturmanın gereken özenle yürütülmediğini belirlemiştir. Kamu makamlarının etkin soruşturma yapmamasının sonucu sanığa yüklenemez. Aksi değerlendirme kanun koyucunun amacıyla bağdaşmadığından hüküm bu gerekçeyle bozulmuştur.

CGK E.2023/53 K.2025/207 İtirazın Kabulü

TCK'nın 192/1. maddesindeki cezasızlık için ihbar ve yardımın resmî makamlar haber almadan önce, üçüncü fıkradaki indirim için ise haber alındıktan sonra ve gönüllü biçimde yapılması gerekir; fıkralardaki ‘ve’ bağlacı ‘veya’ anlamında olup sayılanlardan biri yeterlidir. Hakkında henüz soruşturma başlamadan kendi beyanıyla uyuşturucunun ele geçirilmesini sağlayarak suçunu ortaya çıkaran fail hakkında birinci fıkradaki cezasızlık hükmü uygulanır.

Detaylı özeti gör

Birinci ve üçüncü fıkralar, yardımın zamanına ve sonucuna göre ayrılır. Birinci fıkradaki cezasızlık için bildirim bizzat failce, resmî makamlara ve suç haber alınmadan önce yapılmalı; bilgi yakalama veya maddenin ele geçirilmesi bakımından elverişli olmalıdır. Üçüncü fıkradaki indirimde ise yardım soruşturma başladıktan sonra fakat hükümden önce, gönüllü biçimde yapılmalı ve sonuca etkili, yararlı olmalıdır. Gönüllülük değerlendirmesinde, failin yalnız cezadan kurtulma amacıyla mı yoksa haksızlığı giderip meşruiyete dönme düşüncesiyle mi hareket ettiği araştırılır. Somut olayda otobüste henüz üst veya eşya araması başlamamışken, yalnız kimlik kontrolü sırasında sorulan soru üzerine sanık uyuşturucuyu kendisi bildirip teslim etmiştir. O anda hakkında soruşturma bulunmadığından birinci fıkradaki cezasızlık uygulanmış; infaz durdurularak tahliyesine karar verilmiştir.

CGK E.2024/51 K.2025/47 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık, suç resmî makamlarca öğrenildikten sonra suçun ortaya çıkmasına veya fail ya da diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım edilmesini ceza indirimi nedeni sayar; verilen bilgi doğru, hizmet ve yardım sonuca etkili ve yararlı olmalıdır. Fail ayrıca kendi suçuna denk veya nitelikçe daha ağır bir suçu ortaya çıkarmalı ya da bu nitelikteki suçun failinin yakalanmasına hizmet ve yardım etmelidir.

Detaylı özeti gör

Verilen bilginin doğru olması yetmez; hizmet ve yardımın sonuca etkili ve yararlı bulunması da gerekir. Bu nedenle maddenin kimliği bilinmeyen birinden alındığını söylemek, hayalî isim vermek veya uyuşturucu işiyle bağlantısı zaten bilinen bir kişiyi bildirmek tek başına yeterli değildir. Bildirilen kişi yakalanmışsa mahkûm edilmiş olması; yakalanamamışsa kimliğinin ve varlığının belirlenmesi, kendisine suç atılması için bir neden bulunmaması, mevcut delillerin suçluluğu kabule yeterli olması ve bilginin görevlilerce önceden öğrenilmemiş bulunması aranır. Kullanım miktarıyla yakalanan failin, başka türlü anlaşılamayan satış amacını kendisinin açıklaması ise etkin pişmanlık sayılır. Karar denklik ölçütünü de bir suistimal örneğiyle açıklar: nakil suçu işleyen kişinin önceden az miktar verdiği bir kullanıcıyı bildirerek indirim elde etmesi, kanun koyucunun amacıyla bağdaşmaz.

CGK E.2022/486 K.2023/397 Direnme Hükmünün Bozulması

Cezada indirim sağlayan TCK m.192/3, failin kendi suçuyla eş değer ya da nitelikçe ondan daha ağır bir suçu ortaya çıkarmasını veya böyle bir suçun failinin yakalanmasına hizmet edip yardım etmesini gerektirir. Kullanım sınırındaki uyuşturucu ya da uyarıcı maddeyle yakalanan kişinin, başka biçimde satışa hazırlandığı belirlenmeyen maddeyi satmak amacıyla bulundurduğunu açıklaması da etkin pişmanlık koşullarını karşılar.

Detaylı özeti gör

Kurul, indirim ölçütüne hükmün kendi sistematiğinden ulaşmıştır. Birinci ve ikinci fıkralardaki cezasızlık hâlleri ile üçüncü fıkradaki indirim arasında yalnızca zaman farkı bulunduğundan, cezasızlık için aranan denklik ölçüsü indirim fıkrasında da geçerli sayılmalıdır. Gerekçede uyuşturucu suçlarının öncelikle mücadele edilmesi gereken tehlike suçları olduğu belirtilmiş; kanun koyucunun, suç ortağını ele veren veya delillerin ele geçirilmesini sağlayan faili ödüllendirerek daha büyük bir zararı önlemeyi tercih ettiği açıklanmıştır. Ölçütün gevşetilmesi ise hükmü suistimale açık hâle getirir. Nakil suçuna girişmeden önce küçük bir miktarı, uyuşturucu kullandığını bildiği bir tanıdığına veren fail, yakalandığında o kişinin kimlik bilgilerini açıklayıp yakalanmasını sağlayarak cezasından yarı orana kadar indirim elde edebilir; bu sonuç ceza adaletini zedeleyen bir haksızlık doğurur. Kurul, bu ilkeleri belirledikten sonra Isparta'da bir önleme araması kararına dayanılarak yapılan denetimde ortaya çıkan olayın hukuki nitelendirmesine geçmiştir.

CGK E.2022/235 K.2023/240 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.192/3 indirimi için fail, hizmet ve yardımı bizzat; suç resmî makamlarca öğrenildikten sonra, fakat hükümden önce sunmalıdır. Bilgiler doğru, hizmet ve yardım sonuca etkili ve yararlı olmalıdır. Ayrıca ortaya çıkarılan suç failin kendi suçuna eş değer veya nitelikçe daha ağır olmalı ya da yardım böyle bir suçun failinin yakalanmasına hizmet etmelidir.

Detaylı özeti gör

Kurul incelemeye, hükmün koruduğu yararı belirleyerek başlamıştır. Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı yerin bu suçu işleyen faillerce bildirilmesi, faillerin ya da suça konu maddelerin ele geçirilmesini sağlayabildiği için genel kamu esenliğini koruyan bir katkıdır; aynı yaklaşımın 1990, 1993 ve 2000 tarihli Ceza Genel Kurulu kararlarında da vurgulandığı belirtilmiştir. Resmî makam kavramı, CMK m.158'e gönderme yapılarak somutlaştırılmıştır: soruşturma yapmaya yetkili adli ve idari merciler, bakanlıklar, savcılıklar, emniyet ve jandarma, vali ve kaymakamlıklar ile elçilik ve konsolosluklar bu kapsamdadır. Suç ortağı kavramı da dar yorumlanmamıştır. TCK m.37, 38 ve 39 anlamında iştirak edenlerin yanı sıra başka bir uyuşturucu suçu işleyen herhangi bir kişi bu kapsamda görülebilir; yakalanma sözcüğü ise kişinin kimliğinin belirlenmesini de içerir. Kurul, altı koşul içinde uygulamada asıl tereddüdü doğuranların katkının önemi ile bilginin doğruluğu ve yararlılığına ilişkin son iki bent olduğunu saptamış ve incelemeyi bu iki ölçüt üzerinde yürütmüştür.

Diğer kararlar (10)
CGK E.2019/301 K.2021/483 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık için failin hem suçun ortaya çıkmasına hem de fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına yardım etmesi gerekmez; maddede geçen ‘ve’ bağlacı ‘veya’ olarak anlaşılmalı ve bu iki katkıdan biri yeterli sayılmalıdır. Ceza indirimi ayrıca failin kendi suçuna denk ya da nitelikçe daha ağır bir suçu ortaya çıkarmasına veya bu nitelikteki bir suçun failinin yakalanmasına hizmet ve yardım etmesine bağlıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, üçüncü fıkranın uygulanmasındaki tartışmayı iki ölçütte toplamıştır: failin katkısının önemi ile verdiği bilginin doğruluğu ve yararlılığı. Kurul, maddedeki bağlacın seçenekli okunması yönündeki kabulün hem öğretide hem de Yargıtay uygulamasında yerleştiğini vurgulamıştır. Ardından yeterli olmayan açıklamaları ayırmıştır. Maddeyi açık kimliğini bilmediği birinden aldığını söylemek, uydurma adlar vermek veya uyuşturucu işine karıştığı zaten bilinen bir kişiyi göstermek hükmün uygulanmasına yetmez. Buna karşılık bildirilen kişi yakalanmışsa mahkûm edilmiş olması; yakalanamamışsa kimliğinin ve varlığının belirlenmesi, ona suç atmayı gerektiren bir nedenin bulunmaması, eldeki delillerin suçluluğunu kabule elverişli olması ve bilginin görevlilerce daha önce öğrenilmemiş bulunması hâlinde hüküm uygulanır. Kullanım miktarı kadar maddeyle yakalanan kişinin, satışa hazırlandığı başkaca anlaşılmayan bu maddeyi satmak amacıyla taşıdığını bildirmesi de aynı kapsamda değerlendirilmiştir.

CGK E.2016/1014 K.2018/664 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK'nın 192/3. maddesi, suç resmî makamlarca öğrenildikten sonra failin kendi suçunun ortaya çıkmasına ya da fail ve suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım etmesini ceza indirimi nedeni sayar; bu hâl, birinci ve ikinci fıkralardaki cezasızlıktan zaman yönüyle ayrılır. Kollukta adlî arama kararı veya yazılı emir varsa uyuşturucuyu teslim eden fail hükümden yararlanamaz; böyle bir karar ya da emir alınamadığından üzerinde arama yapılamayacak fail maddeleri teslim edip suçunu ortaya çıkarırsa hüküm uygulanır.

Detaylı özeti gör

Kurul, indirimin uygulanmasını görevlilerin suç konusu maddeye ulaşabileceği üç hukuki olasılık üzerinden değerlendirmiştir. Görevlilerin elinde adli arama kararı veya yazılı arama emri varsa, belgeyi göstererek yapacakları aramayla delile zaten ulaşmaları mümkündür; bu durumda maddeyi teslim eden fail indirimden yararlanamaz. Böyle bir belgesi bulunmayan görevliler Cumhuriyet savcısına başvurmuşsa sonuç, savcının kararına göre değişir. Emir alınmışsa yine indirim uygulanmaz. Emir alınamamışsa, üzerinde arama yapılamayacak failin maddeyi teslim etmesi hem delili hukuka uygun hâle getirir hem de kendi suçunu ortaya çıkarır; hüküm bu hâlde uygulanır. Karar ya da emir olmadan yapılan aramada ele geçirilen madde ise Anayasa m.38/6 ile CMK'nın 206, 217 ve 230. maddeleri uyarınca hükme esas alınamaz. Somut olayda arama kararı bulunmadığı, görevlilerin herhangi bir belge göstermeden kişinin üzerinde suç unsuru olup olmadığını sormasından çıkarılmıştır; böyle bir karar bulunsaydı bu sorunun yöneltilmeyeceği belirtilmiştir.

CGK E.2017/220 K.2018/605

TCK'nın 192/2. maddesindeki etkin pişmanlık yalnız kullanmak için uyuşturucu bulunduran fail hakkında, resmî makamlar öğrenmeden önce maddeyi kimden, nerede ve ne zaman aldığını bildirip suçluların yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırması hâlinde uygulanır. Üçüncü fıkra zaman yönünden farklıdır: cezasızlık için haber alınmadan önce ihbar ve yardım gerekirken, indirim nedeni olan bu düzenlemede resmî makamların öğrenmesinden sonra işbirliği aranır.

Detaylı özeti gör

Karar, ikinci fıkranın uygulanmasını bilginin konusu ve verilme zamanı bakımından sınırlandırmıştır. Açıklama failin kendi suçuna ilişkin olmalı ve resmî makamlar durumu öğrenmeden önce yapılmalıdır; makamların suçu herhangi bir yoldan öğrenmesinden sonra bu fıkraya başvurulamaz. Düzenlemenin amacı uyuşturucu ticaretini önlemek ve bu maddelerin yakalanmasını sağlamaktır. Bildirimin bizzat yapılamadığı hâller için de esneklik kabul edilmiştir: hastalık veya sakatlık gibi elinde olmayan nedenlerle bilgiyi kendisi iletemeyen failin, bir yakını aracılığıyla yetkili makamlara ulaşması yeterlidir. Sonuç yönünden maddelerin ele geçirilmesi ya da maddeyi veren kişilerin yakalanıp mahkûm edilmesi aranır. Bu kişiler yakalanamamışsa kimlikleri ve olaydaki varlıkları belirlenmeli; suçlamayı kabul etmeseler dahi eldeki deliller mahkûmiyetlerine yeterli olmalıdır. Kurul ayrıca dördüncü fıkrayı anmış ve soruşturma başlamadan önce resmî makamlara başvurarak tedavi isteyen kullanıcıya ceza verilmeyeceğini hatırlatmıştır.

CGK E.2016/1058 K.2018/513 İtirazın Kabulü

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal veya ticareti ile kullanmak için satın alma, kabul etme veya bulundurma suçlarında, fiil yetkili makamlarca öğrenildikten sonra suçun ortaya çıkarılmasına ya da fail ve suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım edilmesi cezada indirim sebebidir; üçüncü fıkradaki bu etkin pişmanlık, ilk iki fıkranın cezasızlık hâllerinden zaman yönüyle ayrılır. Açıklanan bilginin doğru olması tek başına yetmez; hizmet ve yardımın sonuç üzerinde etkili ve yararlı da olması gerekir.

Detaylı özeti gör

Karar, üçüncü fıkranın uygulanması için aranan koşulların birlikte gerçekleşmesi gerektiğini belirtmiştir. Fail, TCK m.188 veya m.191 kapsamındaki suçlardan birini işlemiş olmalı; katkıyı bizzat kendisi soruşturma ya da kovuşturma makamlarına sunmalıdır. Bu katkı, suçun resmî makamlarca öğrenilmesinden sonra fakat mahkeme hüküm vermeden önce gerçekleşmeli ve failin kendi suçunun veya bir başkasına ait suçun aydınlanmasına önemli ölçüde hizmet etmelidir. Verilen bilginin doğru, katkının da yararlı olması gerekir. Kurul, korunan hukuki yararın genel kamu esenliği olduğunu; iştirakçilerin kimliğinin veya maddenin saklandığı yerin bildirilmesinin bu yararı koruduğunu eski bir Genel Kurul kararına dayanarak yinelemiştir. Somut olayda önleme araması kararına dayanan arama hukuka uygun, ele geçirilenler ise suçun konusu ve delili kabul edilmiştir. İki farklı nitelikteki maddenin satışa hazır biçimde, çok sayıda paket ve kapsül içinde bulunması da değerlendirmenin dayanağını oluşturmuştur.

CGK E.2017/339 K.2018/507 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 192. maddesinin üçüncü fıkrasının uygulanabilmesi için suç haber alındıktan sonra diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım edilmesi yeterlidir; söz konusu katkının soruşturma ya da kovuşturma evresinde sunulması arasında ayrım yapılmaz, ancak hizmet ve yardım soyut beyanların ötesine geçmelidir. Failin kendi suçunu veya suç ortaklarını ortaya çıkarmaya yönelik verdiği bilginin doğru olması tek başına yetmez; hizmet ve yardımın sonuç üzerinde etkili ve yararlı da bulunması gerekir.

Detaylı özeti gör

Kararın odağında, etkin pişmanlık iddiasının hangi araştırmalar tamamlanmadan karara bağlanamayacağı bulunmaktadır. Sanıklar kovuşturma evresinde nakil teklifini yapan kişiyi göstermiş; sanıklardan biri, bu kişi hakkında iki ayrı ağır ceza mahkemesinde uyuşturucu ticareti suçundan dava açıldığını bildirmiştir. Mahkemenin UYAP üzerinden yaptığı incelemede kişinin gerçekten var olduğu, hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet ve derdest dava bulunduğu görülmüştür. Kurul, bundan sonra izlenecek araştırma sırasını belirlemiştir: adı verilen kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmalı ve makul bir süre beklenmelidir. Dava açılmış ve kişinin sorgusu yapılmışsa dosyalar birleştirilmeli, kendisine hakkındaki beyanlar sorulmalıdır. Beyanları kabul etmezse iletişim tespitine ilişkin çözüm tutanakları okunmalı; gerektiğinde ses kayıtları dinletilmeli ve uzman kuruma ses analizi yaptırılmalıdır. Bütün deliller birlikte değerlendirilmeden, eksik araştırmayla hüküm kurulması usule ve kanuna aykırı bulunmuş; direnme hükümleri bu nedenle bozulmuştur.

CGK E.2017/379 K.2018/81 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 192/3. maddesi, suç resmî makamlarca öğrenildikten sonra gönüllü olarak suçun ortaya çıkarılmasına ya da fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım edilmesini cezada indirim nedeni sayar; bu düzenleme, ilk iki fıkradaki cezasızlık hâllerinden zaman bakımından ayrılır. Hükmün uygulanması için bilginin doğruluğu yeterli olmayıp hizmet ve yardımın sonuca etkili ve yararlı bulunması da gerekir.

Detaylı özeti gör

Karar, birbirini izleyen iki incelemeden oluşmaktadır. Kurul önce yerel mahkemenin direnme hükmünü orantılılık ilkesiyle bağdaşmadığı için bozmuş, ardından etkin pişmanlık koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirmiştir. İkinci incelemede, maddenin suç ve hüküm tarihinde yürürlükte olan metni dört fıkrasıyla aktarılmıştır. Madde gerekçesinden hareketle bilgi vermenin gönüllü olması ve en geç hüküm verilmeden önce gerçekleşmesi gerektiği vurgulanmıştır. Etkin pişmanlık, eylemi suç olmaktan çıkarmaz; yalnızca cezayı kaldıran veya azaltan bir durum doğurur. Somut olayda sanığın soruşturma başladıktan sonra gönüllü açıklama yaptığı ve sayılan diğer koşulların gerçekleştiği tereddütsüz kabul edilmiştir. Bu nedenle inceleme, yalnızca katkının önemi ile bilginin doğruluğu ve yararlılığına ilişkin son iki bent üzerinde yoğunlaşmıştır. Olay, İzmir'e yüklü miktarda esrar getirileceği yönündeki istihbarat üzerine 2015 yılında bir aracın durdurulmasıyla ortaya çıkmıştır.

CGK E.2017/221 K.2017/353 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 192/3. maddesindeki indirim, suç resmî makamlarca öğrenildikten sonra failin kendi suçunu ortaya çıkarmaya ya da suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım etmesi hâlinde uygulanır; bu yönüyle ilk iki fıkradaki cezasızlık hâllerinden zaman bakımından farklıdır. Bilgi doğru olduğu gibi sonuç üzerinde etkili ve yararlı da olmalıdır; görevlilerce bilinmeyen bir bilgi dahi suçun ortaya çıkarılmasına veya suç ortağının yakalanması ya da belirlenmesine katkı sağlamıyorsa etkin pişmanlık koşulları oluşmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, hükmün uygulanamayacağı durumları iki başlık altında belirginleştirmiştir. İlk olarak, açık kimliği ve adresi bilinmeyen, hatta varlığı dahi belli olmayan bir kişinin uyuşturucuyla ilgisi bulunduğunu söylemek indirime yeterli değildir; böyle bir kişi hakkında araştırma yapılmasına veya başlamış bir araştırmanın sonucunun beklenmesine gerek yoktur. İkinci olarak, bildirilen kişiler ile onlara ilişkin bilgiler görevlilerce önceden öğrenilmişse, bilinen bir hususun tekrarı hizmet sayılmaz. Kurul, bu yaklaşımın 2012, 2014 ve 2015 tarihli Genel Kurul kararlarında da vurgulandığını belirtmiştir. Bunun yanında ceza muhakemesinin amacının, usulünce toplanan deliller aracılığıyla maddi gerçeğe ulaşmak olduğunu hatırlatmış; erişilebilir bütün delillerin toplanıp tartışılması gerektiğini eklemiştir. Somut olayda çözülmesi gereken sorun, bagaj fişi bulunmayan, otobüs görevlilerince sahibi bilinmeyen ve hiçbir yolcunun sahiplenmediği valizin kime ait olduğudur. Bu amaçla yolcu listesi, biletlerin alınma biçimi ve kişilerin molada bir araya gelmesi değerlendirilmiştir.

CGK E.2015/1068 K.2017/295 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK'nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık, ilk iki fıkranın cezasızlık hükümlerinden farklı olarak suç resmî makamlarca öğrenildikten sonra kurulan iş birliğine dayanır ve failin kendi suçunu ortaya çıkarmaya ya da suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım etmesini gerektirir. Bildirilen bilgiler doğru olmalı, hizmet ve yardım da sonuç üzerinde etkili ve yararlı bulunmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar önce hükmün işlevini açıklamıştır. Failin duyduğu pişmanlık ve eylemin sonuçlarının bir bölümünü gidermesi, kendisine ceza verilmemesi veya verilecek cezadan indirim yapılması sonucunu doğurur; böylece cezayı kaldıran ya da azaltan bir durum ortaya çıkar. Cezasızlık ile indirim arasındaki ayrım zamana bağlıdır. İlkinde, yetkili merciler durumu öğrenmeden önce yapılan ihbar ve yardım; ikincisinde ise resmî makamların haber almasından sonraki iş birliği esas alınır. Kurul, uygulamadaki asıl tereddüdün katkının önemi ile bilginin doğruluğu ve yararlılığına ilişkin bentlerde toplandığını saptamıştır. Somut olayda değerlendirme, sanığın yer göstermesine değil kolluğun kendi tespitlerine dayanmıştır. Görevliler bahçeye geldiğinde sanığın yalın ayak görülmesi, yakalandığında telaşlı hareketler sergilemesi ve çuvallardaki esrarın onun ayak izleri izlenerek bulunması birlikte ele alınmış; uyuşturucu maddenin sanığa ait olduğu ve onun tarafından saklandığı sonucuna ulaşılmıştır.

CGK E.2014/523 K.2015/28 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık için bilginin doğru olması yetmez; hizmet ve yardımın sonuca etkili ve yararlı bulunması da gerekir. Bildirilen kişiler ile bunlara ilişkin bilgiler görevlilerce önceden öğrenilmişse açıklama hizmet ve yardım sayılmaz; bilgi bilinmiyor olsa bile suçun ortaya çıkarılmasına veya suç ortağının yakalanması ya da belirlenmesine etkili değilse hükmün koşulları gerçekleşmez.

Detaylı özeti gör

Kurul, değerlendirmeyi iki temel soruya bağlamıştır: failin yakalandıktan sonra verdiği bilgiler görevlilerce önceden öğrenilmiş midir ve bu bilgiler suçun aydınlanmasına, suç ortağının yakalanmasına ya da kimliğinin belirlenmesine etki etmiş midir? Somut olayda ihbar yalnızca fail hakkındadır. Arama öncesindeki araştırmalarda da yalnız onun kenevir ektiği yönünde bilgi edinilmiş, suça konu esrar ise kendi dam evinde ele geçirilmiştir. Fail, hakkında herhangi bir ihbar veya bilgi bulunmayan diğer sanığın esrarı getirdiğini açıklamıştır. Telefon kayıtları ve arama sırasında alınan kamera görüntülerine göre bu kişiyi arama yapılan yere çağırmış; gelen kişi suçlamayı kabul etmiş, ormanlık alanda kalan esrarı göstermiş ve uyuşturucu ticaretinden mahkûm edilmiştir. Kurul, fail bu bilgileri vermeseydi diğer sanığın ele geçirilen maddeyle bağlantısının belirlenemeyeceğini saptamıştır.

CGK E.2012/1284 K.2012/1836 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 192/3. maddesindeki etkin pişmanlık, hizmet ve yardımın bizzat failce, suç resmî makamlar tarafından öğrenildikten sonra fakat mahkeme hüküm vermeden önce ve gönüllü olarak sunulmasını; suçun ortaya çıkarılmasına ya da fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet etmesini gerektirir. Bilgiler doğru, hizmet ve yardım sonuca etkili ve yararlı olmalı; görevlilerin daha önce öğrendiği kişi ve bilgilerin açıklanması bu kapsamda değerlendirilmemelidir.

Detaylı özeti gör

Karar önce hükmün tarihsel dayanağını açıklamıştır. Maddenin, 765 sayılı Kanun'un 405. maddesinin karşılığı olarak düzenlendiği; ilk iki fıkranın o maddenin birinci, üçüncü fıkranın ise ikinci fıkrasına denk geldiği belirtilmiştir. Kurul, koşulları belirlerken katkının bizzat failce soruşturma veya kovuşturma makamlarına sunulmasını ve suçun resmî makamlarca öğrenilmesinden sonra, fakat hükümden önce gerçekleşmesini aramıştır. Somut olayda fail, görevlilerin bilgisi ve gözetimi altında olay yerine gelen bir kullanıcıya satış yaptığı sırada yakalanmıştır. Alıcıya verdiği ve üzerinde bulunan, satışa hazır paketlerdeki kokainin daha önce birlikte çalıştığı bir kişiye ait olduğunu açıklamış; o kişinin kullandığı telefon numaralarını, eşkalini ve o sırada bulunduğu caddeyi bildirmiştir. Adı verilen kişi tarif edilen yerde yakalanmış, failin açıklaması olmadan kendisine ulaşılamayacağı değerlendirilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi E. 2020/1366 K. 2020/1555 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Arama sırasında sanığın evdekiler dışında sakladığı uyuşturucunun yerini göstermesi, bu olayda TCK m.192/3 anlamında suçun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım sayılmamıştır. BAM, ticaret eylemi bu gösterme olmadan da yeterli delille ortaya çıktığından ilk derecede uygulanan indirimi kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi, ihbar üzerine izlenen bir çiftlik evine girip kısa süre sonra çıkan araçta esrar ele geçirilmesiyle başlayan olayı incelemiştir. Araçtakiler maddeyi sanıktan aldıklarını söylemiş, sanığın evinde satışa hazır paketler bulunmuş, sanık da arama sırasında çiftlikteki küçük bir yapıda saklanan büyük miktarda esrarın yerini göstermiştir. İlk derece mahkemesi bu nedenle m.192/3 indirimini uygulamış, savcı bu yönden aleyhe istinafa başvurmuştur. Daire, ihbar, kesintisiz takip, alıcıların beyanları ve evdeki paketlerle ticaret eyleminin tüm yönleriyle ortaya çıktığını belirlemiştir. Yerleşik Yargıtay uygulamasına ve madde lafzına dayanarak, yeterli delil oluştuktan sonra kalan maddenin yerini göstermenin suçun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım sayılamayacağını kabul etmiştir. 16 Temmuz 2020 tarihli kararda ilk derece hükmünü kaldırmış ve m.192/3 uygulanmaksızın m.188/3 uyarınca yeni mahkumiyet hükmü kurmuştur.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.