TCK Madde 191 - Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak
Hazırlayan: Av. Saim İncekaş · Adana Barosu · Güncelleme: 15.11.2026
Özet10 fıkra · ~4 dk okuma
TCK 191, Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Sayfa içeriğiTCK Madde 191 - Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak
Madde 191-(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır. Erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir.
(3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararı ile altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. Cumhuriyet savcısı, erteleme süresi zarfında uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir.
a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,
hâlinde, hakkında kamu davası açılır.
(5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.
(6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra, birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez.
(7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
(8) Bu Kanunun;
a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma,
suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran bu madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir.
(9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, Ceza Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 inci maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesi hükümleri uygulanır.
(10) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik(ler) aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.
Değişiklikmadde tamamı 6545 s.K. m.68
Ekcümle 7445 s.K. m.18
Değişiklik 7445 s.K. m.18
Ek 6638 s.K. m.12
Önceki metinler
Önceki başlık: “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak” (1 Haziran 2005 - 27 Haziran 2014)
Ekleme 10. fıkra, 4 Nisan 2015'te yürürlüğe giren 6638 s.K. m.12 ile eklendi; bu tarihten önce bu hüküm yoktu (RG 4/4/2015, S.29316).
Önceki metin2. fıkraYürürlükte: - 2. fıkra metnini göster (28 Haziran 2014 - 4 Nisan 2023)
Önceki metin · Yürürlükte: 28 Haziran 2014 - 4 Nisan 2023Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır.Metnin dayanağı: 6545 s.K. m.68 ile gelen metin (RG 28/6/2014, S.29044).Bu dönemi bitiren işlem: 5 Nisan 2023'te 7445 s.K. m.18 ile değiştirildi (RG 5/4/2023, S.32154).Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Önceki metin3. fıkraYürürlükte: - 3. fıkra metnini göster (28 Haziran 2014 - 4 Nisan 2023)
Önceki metin · Yürürlükte: 28 Haziran 2014 - 4 Nisan 2023Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet savcısının kararı ile üçer aylık sürelerle en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir.Metnin dayanağı: 6545 s.K. m.68 ile gelen metin (RG 28/6/2014, S.29044).Bu dönemi bitiren işlem: 5 Nisan 2023'te 7445 s.K. m.18 ile değiştirildi (RG 5/4/2023, S.32154).Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Önceki metinMadde metniYürürlükte: - Madde metnini göster (14 Nisan 2011 - 27 Haziran 2014)
Önceki metin · Yürürlükte: 14 Nisan 2011 - 27 Haziran 2014(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Bu suçtan dolayı açılan davada mahkeme, birinci fıkraya göre hüküm vermeden önce uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında, tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine; kullanmamakla birlikte, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi hakkında, denetimli serbestlik tedbirine karar verebilir. Bu karar, durma kararının hukuki sonuçlarını doğurur. (3) Hakkında tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine karar verilen kişi, belirlenen kurumda uygulanan tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmakla yükümlüdür. Hakkında denetimli serbestlik tedbirine hükmedilen kişiye rehberlik edecek bir uzman görevlendirilir. Bu uzman, güvenlik tedbirinin uygulama süresince, kişiyi uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanılmasının etki ve sonuçları hakkında bilgilendirir, kişiye sorumluluk bilincinin gelişmesine yönelik olarak öğütte bulunur ve yol gösterir; kişinin gelişimi ve davranışları hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek hâkime verir. (4) Tedavi süresince devam eden denetimli serbestlik tedbirine, tedavinin sona erdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle devam olunur. Denetimli serbestlik tedbirinin uygulanma süresinin uzatılmasına karar verilebilir. Ancak, bu durumda süre üç yıldan fazla olamaz. (5) Tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranan kişi hakkında açılmış olan davanın düşmesine karar verilir. Aksi takdirde, davaya devam olunarak hüküm verilir. (6) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı cezaya hükmedildikten sonra da iki ilâ dördüncü fıkralar hükümlerine göre tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine tâbi tutulabilir. Bu durumda, hükmolunan cezanın infazı ertelenir. Ancak, bunun için kişi hakkında bu suç nedeniyle önceden tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine karar verilmemiş olması gerekir. (7) Kişinin mahkûm olduğu ceza, tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranması halinde, infaz edilmiş sayılır; aksi takdirde, derhal infaz edilir.Metnin dayanağı: Maddenin 6217 s.K. m.20 ile yapılan değişiklikten sonraki metni (RG 14/4/2011, S.27905).Bu dönemi bitiren işlem: 28 Haziran 2014'te 6545 s.K. m.68 ile madde tamamen değiştirildi (RG 28/6/2014, S.29044).Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Önceki metinMadde metniYürürlükte: - Madde metnini göster (19 Aralık 2006 - 13 Nisan 2011)
Önceki metin · Yürürlükte: 19 Aralık 2006 - 13 Nisan 2011(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Bu suçtan dolayı açılan davada mahkeme, birinci fıkraya göre hüküm vermeden önce uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında, tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine; kullanmamakla birlikte, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi hakkında, denetimli serbestlik tedbirine karar verebilir. (3) Hakkında tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine karar verilen kişi, belirlenen kurumda uygulanan tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmakla yükümlüdür. Hakkında denetimli serbestlik tedbirine hükmedilen kişiye rehberlik edecek bir uzman görevlendirilir. Bu uzman, güvenlik tedbirinin uygulama süresince, kişiyi uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanılmasının etki ve sonuçları hakkında bilgilendirir, kişiye sorumluluk bilincinin gelişmesine yönelik olarak öğütte bulunur ve yol gösterir; kişinin gelişimi ve davranışları hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek hâkime verir. (4) Tedavi süresince devam eden denetimli serbestlik tedbirine, tedavinin sona erdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle devam olunur. Denetimli serbestlik tedbirinin uygulanma süresinin uzatılmasına karar verilebilir. Ancak, bu durumda süre üç yıldan fazla olamaz. (5) Tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranan kişi hakkında açılmış olan davanın düşmesine karar verilir. Aksi takdirde, davaya devam olunarak hüküm verilir. (6) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı cezaya hükmedildikten sonra da iki ilâ dördüncü fıkralar hükümlerine göre tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine tâbi tutulabilir. Bu durumda, hükmolunan cezanın infazı ertelenir. Ancak, bunun için kişi hakkında bu suç nedeniyle önceden tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine karar verilmemiş olması gerekir. (7) Kişinin mahkûm olduğu ceza, tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranması halinde, infaz edilmiş sayılır; aksi takdirde, derhal infaz edilir.Metnin dayanağı: Maddenin 5560 s.K. m.7 ile yapılan değişiklikten sonraki metni (RG 19/12/2006, S.26381).Bu dönemi bitiren işlem: 14 Nisan 2011'de 6217 s.K. m.20 ile değiştirildi (değişen: 2. fıkra) (RG 14/4/2011, S.27905).Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Önceki metinMadde metniYürürlükte: - Madde metnini göster (8 Temmuz 2005 - 18 Aralık 2006)
Önceki metin · Yürürlükte: 8 Temmuz 2005 - 18 Aralık 2006(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında, tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine; kullanmamakla birlikte, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi hakkında, denetimli serbestlik tedbirine hükmolunur. (3) Hakkında tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine hükmedilen kişi, belirlenen kurumda uygulanan tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmakla yükümlüdür. Hakkında denetimli serbestlik tedbirine hükmedilen kişiye rehberlik edecek bir uzman görevlendirilir. Bu uzman, güvenlik tedbirinin uygulama süresince, kişiyi uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanılmasının etki ve sonuçları hakkında bilgilendirir, kişiye sorumluluk bilincinin gelişmesine yönelik olarak öğütte bulunur ve yol gösterir; kişinin gelişimi ve davranışları hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek hakime verir. (4) Tedavi süresince devam eden denetimli serbestlik tedbirine, tedavinin sona erdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle devam olunur. Denetimli serbestlik tedbirinin uygulanma süresinin uzatılmasına karar verilebilir. Ancak, bu durumda süre üç yıldan fazla olamaz. (5) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı hükmolunan ceza, ancak tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmaması halinde infaz edilir. Kişi etkin pişmanlıktan yararlanmışsa, davaya devam olunarak hakkında cezaya hükmolunur.Metnin dayanağı: Maddenin 5377 s.K. m.24 ile yapılan değişiklikten sonraki metni (RG 8/7/2005, S.25869).Bu dönemi bitiren işlem: 19 Aralık 2006'da 5560 s.K. m.7 ile madde tamamen değiştirildi (RG 19/12/2006, S.26381).Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Önceki metinMadde metniYürürlükte: - Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kendisi tarafından kullanılmak üzere uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran bitkileri yetiştiren kişi, bu fıkra hükmüne göre cezalandırılır. (2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında, tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine hükmolunur. (3) Hakkında tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine hükmedilen kişi, belirlenen kurumda uygulanan tedavinin ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmakla yükümlüdür. Hakkında denetimli serbestlik tedbirine hükmedilen kişiye rehberlik edecek bir uzman görevlendirilir. Bu uzman, güvenlik tedbirinin uygulama süresince, kişiyi uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kullanılmasının etki ve sonuçları hakkında bilgilendirir, kişiye sorumluluk bilincinin gelişmesine yönelik olarak öğütte bulunur ve yol gösterir; kişinin gelişimi ve davranışları hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek hakime verir. (4) Tedavi süresince devam eden denetimli serbestlik tedbirine, tedavinin sona erdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle devam olunur. Denetimli serbestlik tedbirinin uygulanma süresinin uzatılmasına karar verilebilir. Ancak, bu durumda süre üç yıldan fazla olamaz. (5) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı hükmolunan ceza, ancak tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmaması halinde infaz edilir. Kişi etkin pişmanlıktan yararlanmışsa, davaya devam olunarak hakkında cezaya hükmolunur.Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611).Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.24 ile değiştirildi (değişen: 1. fıkra, 2. fıkra) (RG 8/7/2005, S.25869).Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
TCK m.191, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden ya da bulunduran kişiyle bu maddeleri kullanan kişiyi cezalandırır ve öngörülen yaptırım iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Madde, ticaret amacı taşımayan kişisel kullanım fiillerini kapsar; korunan hukuki değer kamu sağlığı ile bireyin kendisidir. Fiilin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
TCK m.191 kullanan kişi bakımından cezalandırmadan önce işleyen özel bir usul öngörür: bu suçtan başlatılan soruşturmada beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Erteleme süresince şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; bu süre altışar aylık dilimlerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir ve gerek görülürse kişi tedaviye tabi tutulabilir. Şüpheli yükümlülüklere uygun davranırsa hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Buna karşılık yüklenen yükümlülüklere aykırı davranmakta ısrar edilmesi ya da tekrar kullanmak için madde satın alınması, kabul edilmesi, bulundurulması veya kullanılması hâlinde kamu davası açılır. Ayrıca kullanmak için madde temin eden kişi, resmi makamlarca haber alınmadan önce maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine bildirip suçluların yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa etkin pişmanlıktan (TCK m.192) yararlanabilir.
Gerekçe
Bu maddenin ilgili hükümleri birden çok kez (6545/2014, 7445/2023) değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe 2004 ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.
Madde metninde, izlenen suç politikası gereği olarak, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak değil, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak fiilleri suç olarak tanımlanmıştır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, aslında tedavi ve terapiye ihtiyaç duyan bir kişidir. Bu nedenle, maddenin ikinci fıkrasında, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişinin, tedaviye ve denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulması gerektiği kabul edilmiştir. Üçüncü fıkrada, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında uygulanacak tedavi ve denetimli serbesti tedbirine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Bu düzenleme yeterli açıklıkta yapıldığı için, ayrıca izaha gerek görülmemiştir. Dördüncü fıkrada, bu denetimli serbestlik tedbirinin süresi belirlenmiştir. Maddenin beşinci fıkrasına göre; uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak dolayısıyla değil ve fakat, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak dolayısıyla cezaya hükmedilecektir. Ancak, bu nedenle hükmolunan cezanın infazına sınırlama getirilmiştir. Buna göre, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişinin tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranması hâlinde, hükmolunan ceza infaz edilmez. Buna karşılık, tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranmayan kişi ile ilgili olarak hükmolunan ceza infaz edilecektir. Aşağıda etkin pişmanlık maddesinde düzenlendiği gibi, etkin pişmanlıktan yararlanan kullanıcı hakkında belli koşulların varlığı hâlinde cezaya hükmedilmeyecektir. Ancak, tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine aykırı davranan kişi hakkında, etkin pişmanlıktan yararlanmış olsa bile, davaya devam olunarak cezaya hükmedilecek ve bu ceza infaz edilecektir.
TCK m.191 ile İlgili Yargıtay Kararları
4 karar gösteriliyor.
10.CDE.2024/8375K.2026/157Kanun Yararına Bozma
Erteleme ve ona bağlı tedavi ve/veya denetimli serbestlik kararı itiraza açık olarak verilip şüpheliye tebliğ edilmelidir. İtiraz hakkı sağlanmadan ve tebligat yapılmadan tedbir infaz edilemez, beş yıllık erteleme süresi de başlamaz. Ayrıca TCK m.191/4-a'daki ısrarın oluşması için başvurmayan kişiye, öngörülen sürede yine başvurmazsa ısrar etmiş sayılacağı belirtilerek yeniden tebligat yapılması gerekir.
Detaylı özeti gör
Erteleme kararı şüpheliye tebliğ edilmiş olsa da itiraz süresinin tebliğden başlayacağı karar içeriğinde açıkça gösterilmemiştir. Anayasa'nın temel hak ve hürriyetlerin korunmasına ilişkin 40. maddesi ile Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri gereğince kanun yolu, merci, başvuru şekli, süre ve sürenin başlangıcı ilgiliyi yanıltmayacak açıklıkta bildirilmelidir. Bu unsurlar eksik olduğundan erteleme kararı usulünce kesinleşmemiştir. Kesinleşme olmayınca beş yıllık erteleme süresi başlamaz ve yükümlülük ihlalinden söz edilemez. Mahkeme, kovuşturma şartı gerçekleşmediği için durma kararı vermeli; kararı iki hafta içinde itiraz edilebileceği ihtarıyla usulüne uygun tebliğ ettirmelidir. Kabule göre ayrıca, ısrarın oluşması için gerekli ikinci uyarılı tebligat yapılmadan kamu davası açılması da ayrı bir aykırılıktır.
Erteleme ile buna bağlı tedavi ve/veya denetimli serbestlik kararı, itiraz yolu açık olmak üzere verilmeli ve şüpheliye tebliğ edilmelidir. İtiraz imkânı sağlanıp tebligat yapılmadan tedbir infaz edilemeyeceği gibi beş yıllık erteleme süresi de işlemeye başlamaz. Ayrıca fiil tarihinde yürürlükte olmayan, 5560 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle değiştirilen TCK m.191/2'ye dayanılması hukuka aykırıdır.
Detaylı özeti gör
Suça sürüklenen çocuk hakkındaki iki hüküm, farklı hukuka aykırılıklar nedeniyle birlikte incelenmiştir. İlk hükümde kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik kararı müdafiye tebliğ edilmemiş, kararda itiraz yolu da gösterilmemiştir. Bu eksiklikler yüzünden karar usulünce kesinleşmemiş; dolayısıyla tedbirin infazı ve beş yıllık erteleme süresi başlamamıştır. Mahkeme, kovuşturma şartının gerçekleşmesini beklemek üzere durma kararı vermeli ve erteleme kararını itiraz hakkı ihtarıyla yeniden tebliğ ettirmeliydi. İkinci hükümdeki sorun zaman bakımından uygulamadır. Mahkeme, denetimli serbestliğin çocuğun yararına olduğunu belirterek hüküm kurmuş, fakat eylem tarihinde henüz yürürlükte olmayan değişiklik sonrası metne dayanmıştır. Böylece ilk hüküm tebligat ve kesinleşme, ikinci hüküm ise zaman bakımından uygulama nedeniyle kanun yararına bozulmuştur.
TCK'nın 191. maddesinde açık bir kanun yolu gösterilmemiş olsa da kamu davasının açılmasının ertelenmesi ile buna bağlı tedavi ve/veya denetimli serbestlik kararları itiraz yolu açık tutularak verilmeli ve şüpheliye tebliğ edilmelidir. İtiraz hakkı tanınmadan ve karar tebliğ edilmeden tedbirin infazına geçilemez; beş yıllık erteleme süresi de işlemeye başlamaz.
Detaylı özeti gör
6545 sayılı Kanun'la değişik TCK m.191, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ile buna bağlı tedavi ve denetimli serbestlik kararları için açıkça bir kanun yolu göstermemektedir. Daire, savcının ilgiliyi yükümlülüklere aykırılığın sonuçları konusunda uyarmasını öngören ikinci fıkradan hareketle, bu kararların itiraz yolu açık tutularak verilmesi ve tebliğ edilmesi gerektiği sonucuna ulaşır. Somut olayda erteleme kararında itiraz yolu gösterilmemiş ve karar ilgiliye tebliğ edilmemiştir. Dosyada sonraki eylem zincirleme suç kabul edilerek aynı dosyaya alınmış, ısrar şartı oluşmadığı için önce durma kararı verilmiş; daha sonra mahkûmiyet kurulup sekizinci fıkradaki yasal zorunluluk gereğince hükmün açıklanması geri bırakılmıştır.
Erteleme kararı ile ona bağlı tedavi ve denetimli serbestlik, itiraz yolu açık tutularak verilmeli ve şüpheliye tebliğ edilmelidir. İtiraz olanağı sağlanıp tebligat yapılıncaya kadar tedbir infaz edilemez ve beş yıllık süre başlayamaz. Usulsüz ertelemeye dayanan işlemler hukukî sonuç doğurmadığı için yükümlülük ihlalinden söz edilemez; TCK m.191/4 uyarınca dava açılmasının koşulları da oluşmaz.
Detaylı özeti gör
Erteleme kararındaki usulsüzlük hem tebliğ yöntemi hem de kararın içeriği bakımından ortaya çıkmıştır. Karar doğrudan adres kayıt sistemindeki adrese çıkarılıp Tebligat Kanunu'nun 21. maddesinin ikinci fıkrasına göre tebliğ edilmiş; bu işlem usulsüz bulunmuştur. Ayrıca erteleme kararında itiraz yolu gösterilmemiş ve ilgiliye bu yola başvurma olanağı tanınmamıştır. Her iki eksiklik kararın usulünce kesinleşmesini engeller. Kesinleşmeyen karara dayanılarak tedbir infaz edilemez, beş yıllık süre başlatılamaz. Denetimli serbestlik müdürlüğünün bu temelde yaptığı işlemler hukuki sonuç doğurmadığından yükümlülük ihlali ve maddenin dördüncü fıkrasındaki dava açma koşulları da oluşmaz. Bu nedenle hükmün açıklanmasının geri bırakılması yerine durma kararı verilmesi gerekirken aksi yönde hüküm kurulması kanuna aykırı bulunmuş ve karar kanun yararına bozulmuştur.
İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.
İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları
Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza DairesiE. 2019/1676 K. 2019/968İstinaf Kabulü / Kaldırma
Önceki dosyada verilen denetimli serbestlik tedbiri sürerken gerçekleşen uyuşturucu eylemini TCK m.191/4-5 kapsamında ihlal sayan BAM, bunun için açılan ayrı davayı kovuşturma şartı yokluğu nedeniyle düşürmüştür.
Detaylı özeti gör
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi, sanığın eyleminin daha önce açılmış başka bir dosya nedeniyle verilen denetimli serbestlik tedbiri uygulanırken gerçekleştiğini belirlemiştir. Daire, karar tarihinde uyguladığı TCK m.191/4 ve m.191/5 uyarınca bu eylemin önceki tedbir bakımından ihlal niteliğinde bulunduğunu, ayrı soruşturma ve kovuşturma konusu yapılamayacağını kabul etmiştir. 4 Nisan 2019 tarihli kararda ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılmış; ayrı açılan kamu davası kovuşturma şartı gerçekleşmediği için düşürülmüştür. Kararın bir örneğinin önceki denetimli serbestlik dosyasının bulunduğu mahkemeye gönderilmesine de karar verilmiştir. Bu sonuç, önceki dosyanın da kapandığı veya sanığın bütün uyuşturucu isnatlarından beraat ettiği anlamına gelmez. Açıklama, güncel denetim sürelerini belirleyen sonraki değişikliklere değil, kararda saptanan aynı denetim dönemi içindeki eyleme ilişkindir.
Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.
Hukuk Asistanı
Bu konu hakkında hukuki sorularınızı yanıtlıyorum. Konuşma geçmişiniz her sayfaya özel devam eder.
Merhaba! 👋
Bu sayfadaki konu hakkında hukuki sorularınızı yanıtlayabilir, dilekçe ve başvuru metni hazırlayabilirim.
Size nasıl yardımcı olabilirim?
⏳
Günlük ücretsiz hakkınız doldu
Yarın yeniden sorabilirsiniz. Sorunuz bekleyemiyorsa büroyla doğrudan görüşün.