İçeriğe geç

TCK Madde 156 Bedelsiz senedi kullanma

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 156, Bedelsiz kalmış bir senedi kullanan kimseye, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 156 - Bedelsiz senedi kullanma

Resmi Metin

Bedelsiz senedi kullanma

Madde 156- Bedelsiz kalmış bir senedi kullanan kimseye, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası verilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.156’da düzenlenen bedelsiz senedi kullanma suçu, borcu ödenmiş ya da dayanağını yitirmiş olması nedeniyle artık geçerli bir alacağı temsil etmeyen, yani bedelsiz kalmış bir senedin fail tarafından kullanılmasını cezalandırır. Suç, malvarlığına karşı işlenen suçlar arasında yer alır ve kişilerin malvarlığı değerlerini korumayı amaçlar. Suçun maddi unsuru, ödenmiş veya karşılığını kaybetmiş bir senedin, halen geçerli bir alacak varmışçasına ileri sürülerek kullanılmasıdır; senedin bedelsiz kalmış olması suçun ön koşuludur. Manevi unsur bakımından suç ancak kasten işlenebilir; failin, senedin bedelsiz kaldığını bilerek hareket etmesi aranır, taksirle işlenmesi mümkün değildir.

Suçun cezası altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezasıdır; kanun bu iki yaptırımı birlikte öngörmüştür. TCK m.167 uyarınca suç, hakkında ayrılık kararı verilmemiş eş ile üstsoy, altsoy, bu derecedeki kayın hısımları, evlat edinen veya evlatlık ya da aynı konutta yaşayan kardeş zararına işlenirse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz; TCK m.167/2’de sayılan ikinci grup yakınlar zararına işlenmesi halinde ise şikayet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir. Suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır; mağdurun şikayeti bulunmadıkça takibat yapılamaz.

Gerekçe

Madde, borçlusunca ödenmiş ve bir suretle elde kalmış senedi, kısmen veya tamamen ödenmemiş gibi kullanan, örneğin ödenmesi için icraya başvuran veya başkasına devreden kimseyi cezalandırmaktadır. Borcun bir bölümü ödenmiş ve geri kalan miktar için elinde tuttuğu senedi, tümü veya kalandan fazla miktarı için kullanan sanığın fiilinin de aynı suçu oluşturacağında kuşku yoktur. Maddede tanımlanan suçun kovuşturulması zarar görenin şikâyetine bağlı tutulmuştur.

TCK m.156 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

CGK E.2020/272 K.2021/683 İtirazın Kabulü

Bedelsiz senedi kullanma suçunun oluşabilmesi için senet borçlusu tarafından ödenmiş olmalıdır. Ödenmesine rağmen elde kalan senedi kısmen veya tamamen ödenmemiş gibi kullanarak icraya koyan ya da başkasına devreden kişi TCK m.156 uyarınca cezalandırılır. Buna karşılık tutar yazılmadan imzalanıp teminat için verilen senedin sonradan doldurulması ve takibe konulması, m.156 değil TCK m.209/1'deki açığa imzanın kötüye kullanılması suçudur.

Detaylı özeti gör

Karar, bedelsiz senedi kullanma ile açığa imzanın kötüye kullanılmasını senedin hukuki durumu üzerinden karşılaştırmıştır. TCK m.156 bakımından senedin borçlusu tarafından ödenmiş olması unsurdur; ödenip bir biçimde elde kalan senedin ödenmemiş gibi icraya konulması ya da devredilmesi cezalandırılır. Açığa imzanın kötüye kullanılmasında ise suçun konusu, belirli bir tarzda doldurulmak üzere imzalı ve boş olarak verilen kâğıttır. Kâğıdı alan kişi onu veriliş amacından farklı doldurup hukuki sonuç doğuracak bir belgeye dönüştürdüğünde suç oluşur ve imzanın gerçek olması şarttır. Somut olayda taşınmaz satışı için bir ön sözleşme yapıldığı, alıcının kısmen peşin ödeme yaptığı ve satış işlemleri bittikten sonra geri alınmak kaydıyla üzerinde tutar yazılmayan bir senedin imzalanıp karşı tarafa bırakıldığı saptanmış; senedin boş verildiği, katılanın ve sanığın kovuşturmadaki beyanlarıyla doğrulanmıştır. Teminat amacıyla alınan senedin sonradan doldurulup icra takibine konulması nedeniyle vasfın TCK m.209/1'deki açığa imzanın kötüye kullanılması olduğu kabul edilmiş, yerel mahkeme hükmü bozulmuştur.

CGK E.2020/237 K.2021/684 İtirazın Kabulü

Borçlunun ödediği hâlde bir şekilde elde kalmış senedin kısmen veya tamamen ödenmemiş gibi kullanılması, bedelsiz senedi kullanma suçunu oluşturur; ödeme, suçun unsurudur. Senet hukuka aykırı olarak elde bulundurulmuş, imza sahiplerinin iradesi dışında doldurulup icra takibine konulmuşsa fiil TCK m.156'ya değil, m.209/2'deki açığa imzanın kötüye kullanılması suçuna girer.

Detaylı özeti gör

Karardaki ayrım, boş senedin faile teslim edilip edilmediğine dayanmaktadır. Katılanlar kiraladıkları araç için teminat olarak boş bir senedi biri borçlu, diğeri kefil sıfatıyla imzalamış; kira süresi sonunda iş yeri kapalı olduğundan senedi geri alamamıştır. Senet, katılanların tanımadığı bir kişi alacaklı gösterilerek doldurulmuş ve icra takibine konulmuştur. Beyanlar arasındaki çelişkiler ile senedi elinde bulunduranların birbirini önceden tanıması birlikte değerlendirilerek, senedin katılanlarla hiçbir alışverişi bulunmayan kişiye geçtiği ve onun tarafından, katılanların isteği dışında kendi adı yazılarak doldurulduğu kabul edilmiştir. Böylece fiil, kendisine teslim edilen kâğıdın amacı dışında doldurulması değil, TCK m.209/2 anlamında hukuka aykırı biçimde elde bulundurulan imzalı kâğıdın doldurulmasıdır. Suça konu belgenin kambiyo senedi niteliği taşıması ve takibin kambiyo senetlerine özgü yolla yapılması karşısında, sonucun resmî belgede sahtecilik hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.