İçeriğe geç

TCK Madde 154 Hakkı olmayan yere tecavüz

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 154, Başkasına ait taşınmazı veya eklentilerini bir hakka dayanmadan işgal eden, sınırını değiştiren ya da hak sahibinin yararlanmasına engel olan, köyün ortak mera, yol ve sulak gibi yerlerini zapt eden ya da suların mecrasını değiştiren kimseye altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası verilir; taşınmaz işgalinde şikâyet aranır.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 5841 s.K. m.1
İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 154 - Hakkı olmayan yere tecavüz

Resmi Metin

Hakkı olmayan yere tecavüz

Madde 154- (1) Bir hakka dayanmaksızın başkasına ait taşınmaz mal veya eklentilerini malikmiş gibi tamamen veya kısmen işgal eden veya sınırlarını değiştiren veya bozan veya hak sahibinin bunlardan kısmen de olsa yararlanmasına engel olan kimseye, suçtan zarar görenin şikâyeti üzerine altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası verilir.

Değişiklik: · 5841 s.K. m.1

(2) Köy tüzel kişiliğine ait olduğunu veya öteden beri köylünün ortak yararlanmasına terk edilmiş bulunduğunu bilerek mera, harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmaz malları kısmen veya tamamen zapt eden, bunlar üzerinde tasarrufta bulunan veya sürüp eken kimse hakkında birinci fıkrada yazılı cezalar uygulanır.

(3) Kamuya veya özel kişilere ait suların mecrasını değiştiren kimse hakkında birinci fıkrada yazılı cezalar uygulanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Değişiklik madde tamamı 5841 s.K. m.1

Önceki metinler

  1. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 13 Mart 2009)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 13 Mart 2009 Bir hakka dayanmaksızın kamuya veya özel kişilere ait taşınmaz mal veya eklentilerini malikmiş gibi tamamen veya kısmen işgal eden veya sınırlarını değiştiren veya bozan veya hak sahibinin bunlardan kısmen de olsa yararlanmasına engel olan kimseye, altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası verilir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 14 Mart 2009'da 5841 s.K. m.1 ile değiştirildi (RG 14/3/2009, S.27169). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.154, hakkı olmayan yere tecavüz suçunu düzenler ve başkasına ait taşınmaz mallar üzerindeki zilyetlik ile mülkiyet düzenini, malvarlığına karşı suçlar kapsamında korur. Suçun maddi unsuru, failin herhangi bir hakka dayanmaksızın kendisi malikmiş gibi davranarak başkasının taşınmaz malını veya eklentilerini tamamen ya da kısmen işgal etmesi, taşınmazın sınırlarını değiştirmesi veya bozması yahut hak sahibinin bu maldan kısmen dahi yararlanmasına engel olmasıyla gerçekleşir. Fiil ancak kasten işlenebilir; failin, davranışının bir hakka dayanmadığını ve malik gibi hareket ettiğini bilerek ve isteyerek davranması aranır.

Suçun temel şeklinde faile altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası verilir. Aynı ceza, köy tüzel kişiliğine ait olduğu veya köylünün ortak yararlanmasına terk edildiği bilinen mera, harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmazları zapt eden, bunlar üzerinde tasarrufta bulunan ya da sürüp eken kişi ile kamuya veya özel kişilere ait suların mecrasını değiştiren kişi hakkında da uygulanır. TCK m.167 uyarınca suçun ayrılık kararı verilmemiş eş, üstsoy, altsoy veya aynı konutta yaşayan kardeş gibi yakın akraba zararına işlenmesinde ilgili akrabaya ceza verilmez; daha uzak akraba zararına işlenmesinde ise şikayet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir. Suçun takibi, suçtan zarar görenin şikayetine bağlıdır.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 5841/2009 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Maddeyle, bir hakka dayanmaksızın başkasına ait taşınmaz malın veya eklentilerinin kısmen veya tamamen işgal edilmesi, taşınmazın sınırlarının değiştirilmesi veya bozulması yahut herhangi bir suretle hak sahibinin malından kısmen veya tamamen yararlanmasına engel olunması cezalandırılmıştır. Maddenin ikinci fıkrasında köy tüzel kişiliğine ait olan harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmaz malların kısmen veya tamamen zapt olunması veya bunlara tasarruf edilmesi veya bunların sürüp ekilmesi cezalandırılmıştır. Aynı fiiller, öteden beri köylünün ortak yararlanmasına terkedilmiş, bahis konusu yerler hakkında işlendiğinde de keza suç oluşacaktır. Maddenin üçüncü fıkrasında suların mecrasını değiştirmek suç hâline getirilmiştir. Suların kamuya ait olması veya özel nitelikte bulunması önemli değildir.

TCK m.154 ile İlgili Yargıtay Kararları

4 karar gösteriliyor.

CGK E.2016/1443 K.2017/203 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK'nın 154/2. maddesindeki suçun konusu, köy tüzel kişiliğine ait veya öteden beri köylünün ortak yararlanmasına bırakılmış taşınmazlardır; mera, harman yeri, yol ve sulak örnek niteliğinde olduğundan köy boşluğu benzeri yerler de kapsama girerken, köylünün ortak kullanımında bulunmayan ve köy adına tarla ya da arsa olarak kayıtlı yerler kapsama girmez. Köy tüzel kişiliğini kaldırıp taşınmazı belediye sınırlarına alan kanun yalnız statüyü değiştirmiş, tecavüzü suç olmaktan çıkarmamış ve suçun unsurları, cezası veya kanuni sonuçlarında değişiklik yapmamışsa TCK'nın 7/2. maddesi uygulanmaz.

Detaylı özeti gör

Kararın odağı, idari statü değişikliğinin lehe kanunun geçmişe uygulanması kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir. Büyükşehir düzenlemesiyle köy tüzel kişiliklerinin kaldırılıp bu yerlerin mahalleye dönüştürülmesi, suça konu meranın belediye sınırına girmesine yol açmıştır. Ceza Genel Kurulu, lehe kanunun geçmişe uygulanmasında esas alınacak kanunun suç ve ceza normu içeren ya da bunlarla bütünleyici ilişki kuran kanun olduğunu belirtmiştir. Söz konusu düzenleme TCK m.154/2'yi değiştirmemekte, yürürlükten kaldırmamakta, yalnız idari yapılanmayı yeniden kurmaktadır. Fiili suç olmaktan çıkarmadığı ve unsurlarında, cezasında veya kanuni sonuçlarında bir değişiklik yapmadığı için geçmişe etkili uygulama koşulları bulunmamıştır. Kararda buna örnek olarak ithali sonradan serbest bırakılan eşya ile memuriyetten çıkarılan failin durumu gösterilmiştir. Ayrıca maddede sayılan yerlerin örnekleyici olduğu, köylünün ortak kullanımında bulunmayan ve köy adına tarla veya arsa olarak kaydedilen yerlerin kapsam dışı kaldığı vurgulanmıştır.

CGK E.2015/956 K.2017/173 İtirazın Kabulü

5841 sayılı Kanun'la getirilen lehe değişiklikten sonra, belediye sınırındaki mera niteliğindeki taşınmazı malik gibi işgal etme fiili TCK m.154/1'e girmez. Köy tüzel kişiliğine ait veya öteden beri köylünün kullanımına bırakılmış taşınmazlara özgü m.154/2 de bu duruma uygulanamaz. Bununla birlikte meranın maliki Hazine, m.154/2 uyarınca cezalandırma istemiyle açılan meraya tecavüz davasına katılabilir ve hükmü temyiz edebilir.

Detaylı özeti gör

Kararda gerekçe, madde metnindeki bir ibare değişikliğine dayandırılmıştır. Suç tarihinde birinci fıkra kamuya ve özel kişilere ait taşınmazları birlikte kapsarken, 14.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5841 sayılı Kanun'un birinci maddesiyle metindeki ifade başkasına ait biçimine dönüştürülmüş, ayrıca fıkradaki suçun takibi şikâyete bağlanmıştır. Bu değişiklik, sonradan yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan fiilden kimsenin cezalandırılamayacağı kuralıyla birlikte okunduğunda lehe kabul edilmiş ve geçmişe yürütülmüştür. Böylece belediye sınırında kalan mera vasfındaki taşınmazın malikmiş gibi işgali TCK m.154/1 kapsamında değerlendirilemez hâle gelmiştir. Ayrıca suç kapsamının daralması, katılma yetkisini ortadan kaldırmamaktadır. Meranın maliki olan ve üzerinde sınırlı da olsa tasarruf, denetleme ve koruma yetkisi bulunan Hazine suçtan zarar gören konumunda görülmüş; bu nedenle Özel Dairenin temyiz isteminin reddine ilişkin kararı kaldırılmıştır.

CGK E.2018/240 K.2020/193

TCK'nın 154/1. maddesi, bir hakka dayanmadan başkasına ait taşınmaz veya eklentisi üzerinde üç seçimlik hareket öngörür: malikmiş gibi tamamen ya da kısmen işgal, sınırları değiştirme veya bozma ve hak sahibinin bunlardan kısmen de olsa yararlanmasını engelleme. Taşınmaza fiilen müdahale anlamındaki işgal, niteliği gereği aktif bir hareketle gerçekleştirilebilir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.154/1'in 14.03.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5841 sayılı Kanun'la geçirdiği değişikliği ve işgal seçimlik hareketinin yapısını birlikte açıklamaktadır. Fıkranın yeniden yazılmasıyla kamuya ait taşınmaz ve eklentileri kapsamdan çıkarılmış, suçun takibi şikâyete bağlanmıştır. Seçimlik hareketler ayrıştırıldıktan sonra bunlardan işgal ele alınmış; işgalin bir taşınmaza fiilen müdahale, başkasının toprağını ele geçirip yönetimi altına alma anlamına geldiği açıklanmıştır. Terimin yapısı gereği hareketsiz kalmakla değil aktif davranışla gerçekleşeceği; duvar örmek, ekip sürmek, yol geçirmek, bina yapmak veya ağaç dikmek gibi davranışların bu kapsamda sayıldığı örneklenmiştir. Fiilin madde anlamında işgal sayılabilmesi için malik gibi hareket edilmesi arandığından, eylemin içinde bir süreklilik bulunması gerekir. Bu nedenle işgal temadi eden eylemlerden kabul edilmiş, suçun eylemin yapılmasıyla oluşup işgal hâlinin ortadan kalkmasıyla sona ereceği belirtilmiştir. Kararın devamı, bu tespitin şikâyet süresinin başlangıcı bakımından taşıdığı öneme yönelmektedir.

CGK E.2015/992 K.2016/290 İtirazın Kabulü

Köy merasına tecavüz suçuyla meraların mülkiyeti ve ortak kullanım hakkı korunur; mağdur meradan yararlanma hakkı bulunan herkes, suçtan zarar görenler ise merayı kullanma hakkına sahip köy tüzel kişiliği ile meranın sahibi Hazinedir. Mera üzerinde sınırlı da olsa tasarruf, denetim ve koruma yetkisi bulunan Hazine doğrudan zarar gördüğünden davaya katılabilir, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edebilir ve hükmü temyiz edebilir.

Detaylı özeti gör

Karar, önce TCK m.154/2'deki suçun maddi konusunu sınırlandırmıştır. Kapsama yalnız tahsisli ya da kadim köy meraları girer; belediye sınırındaki meralar bu suçun konusunu oluşturmaz. Tahsisin, Devlete ait bir arazinin hayvan otlatma ve otundan yararlanma amacıyla bir veya birkaç köye ya da belediyeye bırakılmasını ifade eden idari işlem olduğu, kadim meranın ise başlangıcı bilinmeyen bir zamandan beri bu amaçla kullanılan yer olduğu açıklanmıştır. Seçimlik hareketler de tanımlanmıştır. Zapt etme, taşınmazdan başkalarının yararlanmasını engelleyip orayı fiilen el altında tutmaktır. Tasarruf, taşınmazın sürekli biçimde kullanılmasıdır; kısa süreli kullanımlar bu kapsamda sayılmaz, sürüp ekmek de tasarruf biçimlerinden biridir. Suçun herhangi bir şikâyet veya başvuru şartına bağlanmamış olması, Anayasa'nın 45. maddesindeki meraların amaç dışı kullanımının ve tahribinin önlenmesi yükümlülüğüyle ilişkilendirilmiştir. Bu çerçevede Hazinenin yetkisi kabul edilerek Özel Dairenin ret kararı kaldırılmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi E. 2018/278 K. 2018/1354

Kardeşlerin paylı mülkiyetindeki ve fiilen bölüşülmüş taşınmazda sanığın, katılanın kullandığı bölümden yola açılan kapıyı duvarla kapatıp geçiş alanına demir kapılar yapması bu olayda TCK m.154/1 kapsamında tecavüz sayılmıştır. BAM, kardeşler arasında m.167/2 indirimini de gerekli görmüştür.

Detaylı özeti gör

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi, babalarından kalan ve paylı mülkiyete konu taşınmazı fiilen bölüşen iki kardeş arasındaki uyuşmazlığı incelemiştir. Daire, fiili taksim bulunduğunu esas alarak kapılarla kapatılan alanın taksimde sanığa bırakılıp bırakılmadığının araştırılması için davayı yeniden görmüştür. Toplanan delillere göre yol tarafındaki bölüm katılana, arka bölüm sanığa bırakılmış, bir alan da sanığın yola ulaşması için yol olarak ayrılmıştır. Sanığın bu alanın iki yanına demir kapı yapıp katılanın kullandığı bölümden buraya açılan kapıyı duvarla kapatarak kullanımı engellemesini TCK m.154/1 kapsamında hakkı olmayan yere tecavüz saymıştır. Tarafların aynı konutta yaşamayan kardeş olmasına rağmen TCK m.167/2 indiriminin uygulanmamasını ise hukuka aykırı bulmuştur. 10 Temmuz 2018 tarihli kararda sanığın kendi istinafını süre yönünden reddetmiş, Cumhuriyet savcısının istinafı üzerine hükmü kaldırarak indirimli yeni bir mahkumiyet hükmü kurmuştur.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.