İçeriğe geç

TCK Madde 54 Eşya müsaderesi

Özet 6 fıkra · ~4 dk okuma

TCK 54, İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 54 - Eşya müsaderesi

Resmi Metin

Eşya müsaderesi

Madde 54- (1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir.

Ek hüküm: · 6763 s.K. m.11

(2) Birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir.

(3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir.

(4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya, müsadere edilir.

(5) Bir şeyin sadece bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir.

(6) Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Ek cümle 6763 s.K. m.11

Önceki metinler

  1. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 1 Aralık 2016)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 1 Aralık 2016 İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 2 Aralık 2016'da 6763 s.K. m.11 ile değiştirildi (RG 2/12/2016, S.29906). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.54, işlenen bir suçla bağlantılı eşyanın müsaderesini düzenleyen genel bir güvenlik tedbiri hükmüdür; belirli bir fiili suç olarak tanımlamaz. Hükme göre iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine karar verilir. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya ise, yalnızca kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadereye konu olur. Eşya üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine kurulmuş sınırlı bir ayni hak bulunması halinde, müsadere kararı bu hak saklı tutularak verilir; böylece iyiniyetli hak sahiplerinin durumu korunur.

Birinci fıkra kapsamındaki eşyanın ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir biçimde imkânsız kılınması halinde, o eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine hükmedilir. Suçta kullanılan eşyanın müsaderesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, orantılılık gereği müsadereye hükmedilmeyebilir. Buna karşılık üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması ile alım ve satımı başlı başına suç oluşturan eşya bakımından böyle bir takdir tanınmamış, müsaderesi zorunlu tutulmuştur. Bir şeyin yalnızca bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, bütününe zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise, sadece o kısmın müsaderesine karar verilir. Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşyada ise yalnızca suça iştirak eden kişinin payı müsadere edilir. Suçtan elde edilen kazançların müsaderesi ise ayrı bir hükmün (TCK m.55) konusudur.

Gerekçe

Bu maddeye 6763/2016 ile sonradan hüküm eklenmiştir. Aşağıdaki 2004 gerekçesi maddenin ilk metnine aittir; sonradan eklenen hükümler bu gerekçe kapsamında olmayabilir.

Müsadere ve “suç nedeniyle mülkiyetin devlete geçmesi” başlığını taşıyan yaptırımlar Tasarıda “fer’i ceza” olarak düzenlenmiştir. Bilindiği üzere müsadere, bir şeyin mülkiyetinin devlete geçmesini sonuçlayan bir yaptırımdır. Bu nedenle müsadere yanında “suç nedeniyle mülkiyetin devlete geçmesi” adıyla ayrı bir yaptırım düzenlemesi, bilimsel açıdan doğru olmadığı gibi, kavram karışıklığına da yol açabilecektir. Ayrıca, Tasarıda müsadere yaptırımı bir “ceza” olarak öngörülmesine rağmen, “suç dolayısıyla hiç kimse mahkûm edilmese de” müsadereye hükmedilebilmesi kabul edilmiştir. Ceza niteliğindeki bir yaptırıma, bir kimsenin mahkûmiyeti olmadan başvurulamayacağı açıktır. Belirtilen bu sakıncaların giderilmesi ve müsaderenin Anayasada yer alan mülkiyet hakkını zedelememesi için, suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen eşyanın müsaderesine karar verileceği kabul edilmiştir. Ancak, bunun için, eşyanın iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmaması gerekir. Başka bir deyişle, kişinin suçun işlenmesine iştirak etmemesi, suçun işlenişinden haberdar olmaması durumunda, sahibi bulunduğu eşya bir suçun işlenmesinde kullanılmış olsa bile, müsadereye hükmedilemeyecektir. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanmış olan eşya ise, suçun icra hareketlerine henüz başlanmamış ise, sadece bu nedenle müsadere edilemeyecektir. Ancak bu eşyanın niteliği itibarıyla kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsaderesine hükmedilecektir. Yapılan yeni düzenleme ile getirilen temel değişiklik, müsaderenin hukukî niteliğinin bir güvenlik tedbiri olduğunun kabul edilmesidir. İşte bu nedenledir ki, müsadereye hükmedilmesi için bir suçun işlenmesi zorunlu olmakla birlikte, bu suçtan dolayı bir kimsenin cezaya mahkûm edilmesi gerekmemektedir. Örneğin suç işlenmesinde kullanılan tehlikeli eşya, bunu kullanan fail çocuk veya akıl hastası olması nedeniyle cezalandırılamasa dahi, müsaderesine hükmedilebilecektir. İkinci fıkraya göre, müsadere konusu eşyanın ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkânsız kılınması hâlinde; bunun değeri kadar para tutarının müsaderesine hükmedilecektir. Üçüncü fıkrada ise, müsaderede orantılılık kuralı kabul edilmiştir. Buna göre, suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyecektir. Maddenin dördüncü fıkrasında, yasak olan eşyanın müsaderesine ilişkin hükme yer verilmiştir. Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşyanın, herhâlde müsaderesine hükmolunacaktır. Beşinci fıkrada, kısmi müsadere; altıncı fıkrada ise, müşterek veya iştirak hâlinde mülkiyete konu olan eşyanın müsaderesi düzenlenmiştir.

TCK m.54 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

10.CD E.2022/7396 K.2025/6694

Suç konusu uyuşturucu madde ve şahit numune hakkında TCK m.54/1-4 yerine yalnız m.54/4 uyarınca müsadere kararı verilmelidir. Uyuşturucu maddelerin ambalajları ise imha edilmemeli, TCK m.54/1 gereğince müsadere edilmelidir; bunların imhasına karar verilmesi hukuka aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Daire, suçun sübutu ve vasfı, delillerin hukuka uygunluğu, raporların yeterliliği, TCK m.188/5'in uygulanması ve sanıklardan biri yönünden etkin pişmanlık şartları bakımından alt derece mahkemelerinin değerlendirmesinde isabetsizlik görmemiştir. Hükümlerde iki düzeltilebilir hata saptanmıştır. Suça konu uyuşturucu madde ile şahit numune hakkında TCK m.54/1-4 birlikte gösterilmek yerine yalnız m.54/4 uyarınca müsadere kararı verilmelidir. Maddelerin bulunduğu ambalajlar ise saklanacak delil niteliği olmadığı gerekçesiyle imha edilmemeli, TCK m.54/1 kapsamında müsadere edilmelidir. Yeniden yargılama gerektirmeyen bu aykırılıklar nedeniyle hükümler CMK m.302/2 uyarınca bozulmuş; emanet eşyasına ilişkin yanlış kanun dayanağı ve imha ibaresi çıkarılarak yerlerine doğru müsadere hükümleri yazılmış ve kararlar CMK m.303 gereğince düzeltilerek onanmıştır.

10.CD E.2024/7794 K.2025/7002

Suça konu uyuşturucu maddeler hakkında TCK m.54/1 uyarınca değil, TCK m.54/4 uyarınca müsadere kararı verilmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Karar, müsadere dayanağındaki hatayı hüküm fıkrasında düzeltilen üç aykırılıktan biri olarak ele almıştır. Daire, sanıklardan biri hakkında 23.12.2017 tarihli eylem yönünden kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçuna ilişkin ayrı soruşturma bulunup bulunmadığının zamanaşımı içinde araştırılabileceğini belirtmiş; bozmaya uyulduğunu, sübut, vasıf, deliller ve TCK m.188/4-a yönünden isabetsizlik olmadığını, TCK m.39 ile m.192 şartlarının oluşmadığını saptamıştır. İlk hata, taksitlendirilen adlî para cezası ödenmezse hapse çevrileceği ihtarının TCK m.52/4'e rağmen yazılmamasıdır. İkincisi, uyuşturucu maddelerin TCK m.54/4 yerine m.54/1'e dayanılarak müsadere edilmesidir. Üçüncüsü, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli, 2014/140 esas ve 2015/85 sayılı kararına yanlış anlam verilerek TCK m.53/1-b'nin uygulanmamasıdır. Yeniden yargılama gerektirmeyen bu üç bölüm doğru ibarelerle değiştirilerek hüküm düzeltilmiş ve onanmıştır.

CGK E.2017/45 K.2020/252 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.54'te zorunlu müsadere sistemi benimsenmiş olmakla birlikte, maddenin üçüncü fıkrasında müsadere bakımından orantılılık kuralı kabul edilmiştir; suçta kullanılan eşyanın müsaderesi işlenen suça göre daha ağır sonuç doğuracak ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacaksa müsadereye hükmedilmeyebilir. Buradaki hakkaniyet, müsaderenin kişiyi yıkıma uğratmamasını; hayatını sürdürmesini imkânsızlaştırmamasını veya çok önemli ölçüde güçleştirmemesini ifade eder.

Detaylı özeti gör

Ceza Genel Kurulu, müsadereyi mülkiyeti devlete geçiren bir güvenlik tedbiri olarak nitelendirmiştir. Kasıtlı suçta kullanılan, suça tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşya, iyi niyetli üçüncü kişiye ait değilse TCK m.54/1 uyarınca müsadere edilir; üçüncü kişi lehine sınırlı ayni hak varsa 6763 sayılı Kanun'la eklenen kural gereğince bu hak saklı tutulur. İcra hareketleri başlamadan yalnız suç için hazırlanmış olmak müsadereye yetmez, ancak eşya kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak için tehlikeliyse sonuç değişir. Failin cezaya mahkûm edilmesi zorunlu değildir; akıl hastalığı nedeniyle cezalandırılamayan failin kullandığı eşya da müsadere edilebilir. Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması veya ticareti suç olan eşya m.54/4 gereğince her hâlde müsadere edilir. Kanun zorunlu müsadere sistemini benimsemekle birlikte TCK m.3/1 ve m.54/3 ile, tüzel kişiler yönünden m.60/3 orantılılık istisnası getirir. Tedbir suçtan daha ağır sonuç doğurup kişinin yaşamını sürdürmesini imkânsızlaştıracak veya çok güçleştirecekse hakkaniyet gereği uygulanmayabilir. Hâkim bu değerlendirmeyi her olayın koşullarına göre yapmalıdır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi E. 2019/348 K. 2019/479 Düzelterek Esastan Red

Bu olayda BAM, ele geçirilen uyuşturucu madde ile şahit numunenin TCK m.54/4, suçta kullanılan folyo, metal kutu ve naylon parçalarının ise TCK m.54/1 kapsamında müsaderesi gerektiğini kabul ederek mükerrer yazılmış ve fıkrası gösterilmemiş müsadere hükmünü düzeltmiştir.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi, uyuşturucu madde ele geçirilen bir davada birden fazla sanık hakkında kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik istinaf başvurularını incelemiştir. Daire, yargılama işlemlerini, sübutu ve ceza tayinini kanuna uygun bulmuş, sair itirazları reddetmiştir. Buna karşılık müsadereye ilişkin hükümlerin her sanığın hükmünün sonuna ve ayrıca ortak hükümlere tekrar tekrar yazılmasının karışıklık yarattığını, TCK m.54'ün birinci ve dördüncü fıkralarının da karar yerinde gösterilmediğini belirlemiştir. Bu aykırılığı yeniden yargılama gerektirmeyen bir düzeltme konusu saymıştır. Kriminal incelemeden iade edilen sentetik kannabinoid ile şahit numunenin TCK m.54/4, alüminyum folyo parçaları, folyo rulosu, metal kutu ve yırtık naylon parçasının ise suçta kullanıldıkları için TCK m.54/1 uyarınca müsaderesine hükmetmiştir. 3 Nisan 2019 tarihli kararda istinaf başvurularını bu düzeltmeyle esastan reddetmiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.