İçeriğe geç

TCK Madde 23 Netice sebebiyle ağırlaşmış suç

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 23, Bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi halinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 23 - Netice sebebiyle ağırlaşmış suç

Resmi Metin

Netice sebebiyle ağırlaşmış suç

Madde 23- Bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi halinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.23, failin kastettiğinden daha ağır ya da büsbütün başka bir neticenin ortaya çıktığı hallerde sorumluluğun sınırını belirler. Uygulamada çözdüğü soru şudur: kişi, istemediği bu ağır neticeden dolayı cezalandırılabilir mi? Maddenin koyduğu temel kural, ağır veya başka netice bakımından failin sorumlu tutulabilmesi için o netice yönünden en azından taksirle hareket etmiş olması gerektiğidir. Böylece salt nedensellik bağına dayanan, kusuru aramayan bir sorumluluk kabul edilmez; TCK m.21’deki kast ile TCK m.22’deki taksir bu değerlendirmenin ölçütüdür.

Maddenin sınırı, netice bakımından taksir dahi bulunmadığında ortaya çıkar; öngörülemeyen ve faile kusur olarak bağlanamayan bir netice söz konusuysa kişi o ağır neticeden sorumlu tutulamaz, yalnızca kastettiği temel fiilden sorumlu olur. Bu ilke, sonraki suç yorumlarında bir suçun neticesi sebebiyle ağırlaşmış biçimi değerlendirilirken uygulanır: ağırlaşan netice yönünden failin en azından taksirinin bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılır. Ağır neticenin doğrudan faile yüklenmesi hatalı olur; sorumluluk, o netice yönünden ayrıca saptanan kusura bağlanır.

Gerekçe

Kişi suç teşkil eden bir fiili işlerken, kastettiği neticeden daha ağır veya başka bir netice gerçekleşmiş olabilir. Bu gibi durumlarda netice sebebiyle ağırlaşmış suç söz konusudur. Örneğin, basit yaralamada bulunulmak istenirken, kişi görme, işitme yeteneğini yitirmiş olabilir. Yaralama fiili gerçekleştirilirken, genellikle bunun sonucunda ağır bir neticenin meydana gelebileceği düşünülür. Örneğin gözün, kulağın üzerine sert bir biçimde vuran kişi, bu yumruk neticesinde mağdurun görme veya işitme yeteneğini yitirebileceği olasılığını göz önünde bulundurur. Ağır neticenin ortaya çıkacağının bu şekilde öngörüldüğü durumlarda, meydana gelen ağır netice açısından fail olası kastla hareket etmektedir. Buna karşılık, yaralama fiili sonucunda kişinin öngörmediği ağır bir netice de meydana gelmiş olabilir. Örneğin canının biraz yanması için mağdurun karın boşluğuna hafif bir biçimde vurulması hâlinde mağdur inhibisyon sonucu ölebilir. Bu gibi durumlarda ise fail, yaralama fiilini işlerken, mağdurun ölebileceğini tahmin etmemiş olabilir. 765 sayılı Türk Ceza Kanununda ve Hükûmet Tasarısının bazı hükümlerinde, kişi gerçekleştirmeyi kastetmediği böyle neticelerden objektif olarak sorumlu tutulmaktadır. Belirtmek gerekir ki, bu tür sorumluluk, orta çağ kanonik hukukunun kalıntısı olan “versari in re illicita”, yani hukuka aykırı bir durumda olan bunun bütün neticelerine katlanır anlayışının ürünü olup, çağdaş ceza hukuku bu anlayışı çoktan terk etmiştir. Çünkü kusurun aranmadığı objektif sorumluluk hâlleri kusursuz ceza olmaz ilkesiyle açıkça çelişmektedir. Ülkemiz ceza hukuku öğretisinde uzun süredir objektif sorumluluk hâllerinin ceza mevzuatından çıkarılması gerektiği ifade edilmektedir. Bu talebin yerine getirilmesi, Anayasada öngörülen kusur ilkesinin zorunlu bir sonucudur. Madde metnindeki düzenlemeyle, meydana gelen ağır netice açısından kişinin sorumlu tutulabilmesi için, söz konusu neticeye ilişkin olarak en azından taksir dolayısıyla kusurlu bulunması gerekmektedir. Bu hükümle, meydana gelen kastedilenden başka ve ağır netice açısından sorumluluğun, kusura dayalı bir sorumluluk olması sağlanmak istenmiştir.

TCK m.23 ile İlgili Yargıtay Kararları

22 karar gösteriliyor.

CGK E.2020/165 K.2021/273 İtirazın Kabulü

Failin fiili, kastettiğinden daha ağır veya başka bir netice doğurmuşsa bu neticeden sorumlu tutulabilmesi için en azından taksir derecesinde kusurunun bulunması gerekir. Ağır veya başka netice yönünden taksir dahi yoksa, objektif sorumluluğun kaldırılmış olması karşısında yalnız nedensellik bağının varlığı faili bu neticeden sorumlu kılmaz.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, kasten yaralamanın ölümle sonuçlanması bağlamında neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç hükümlerinin nasıl uygulanacağına ilişkindir. Karar, TCK m.87'nin gerekçesinden hareketle bu yaralama hâllerinde Genel Hükümler Kitabı'ndaki kuralların da geçerli olduğunu belirtmiştir. Önceki kanunun objektif sorumluluk yaklaşımıyla yürürlükteki sistem karşılaştırılmış; suçu kanunda tanımlanmış bir haksızlık sayan yeni anlayışta failin hareketinin bütün sonuçlarından her koşulda sorumlu tutulamayacağı vurgulanmıştır. Objektif sorumluluğun yerini kast ile taksirin birlikte değerlendirildiği yapı almıştır. Öğretideki ikili ayrıma göre ağır netice bir grupta bağımsız suç tipi doğururken, diğerinde temel suçun niteliği değişmeden yalnız ceza ağırlaşır. Bu genel kuralın özel hükümlerdeki başlıca karşılığının m.87/4 olduğu ve uygulamanın yaralamanın m.86/1 ya da m.86/1 ile birlikte 3. fıkra kapsamında kalmasına bağlı bulunduğu belirtilmiştir.

CGK E.2014/801 K.2017/477 İtirazın Kabulü

Kastedilen fiilden daha ağır veya başka bir sonuç meydana geldiğinde, failin bu sonuçtan sorumluluğu netice bakımından en az taksirle hareket etmiş olmasına bağlıdır. Failin taksir düzeyinde dahi kusuru bulunmuyorsa, objektif sorumluluğun kaldırılmasının sonucu olarak yalnızca nedensellik bağının bulunması sorumluluk için yeterli değildir.

Detaylı özeti gör

Karar, uyuşmazlığa konu hükmün fıkralarını işlevleri bakımından ayırmıştır. Altıncı ve yedinci fıkraların fiile bağlı ağırlaşmış hâlleri düzenlediği; beşinci fıkranın ise mağdurun direncini kırmak için gereken ölçüyü aşan cebir kullanıldığında failin ayrıca kasten yaralama suçundan cezalandırılmasını öngördüğü açıklanmıştır. Altıncı fıkranın gerekçesi, suçun işlenmesiyle mağdurun beden veya ruh sağlığının bozulmasını daha ağır cezayı gerektiren sonuç olarak göstermektedir. Önceki kanundaki objektif sorumluluk yerine kusura dayalı sorumluluğun benimsendiği ve fiille bağlantılı ağır netice yönünden failde en az taksir aranacağı da vurgulanmıştır. Buna göre beden veya ruh sağlığının bozulması, bağımsız bir suç değil görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâl oluşturur; temel suç korunur, yalnız ağır netice nedeniyle ceza artırılır.

CGK E.2019/197 K.2024/33 İtirazın Kabulü

Failin gerçekleştirdiği fiil kastettiğinden daha ağır veya başka bir netice doğurursa, bu neticeden sorumlu tutulabilmesi için en azından taksirle hareket etmiş olması gerekir. Netice yönünden taksir dahi bulunmadığında, objektif sorumluluk kaldırıldığı için sırf nedensellik bağının varlığı faili sonuçtan sorumlu tutmaya yetmez.

Detaylı özeti gör

Karar, neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçta sorumluluğun sınırını benimsenen suç teorisinden hareketle açıklamıştır. Suçun kanunda tanımlanmış bir haksızlık sayıldığı sistemde failin, yaptığı hareketin bütün sonuçlarından her durumda sorumlu tutulamayacağı; böylece kusursuz sorumluluktan vazgeçildiği belirtilmiştir. Önceki kanundaki objektif sorumluluğun yerini, haksızlığın gerçekleştirilme biçimi olarak kast ile taksiri birlikte ele alan yapı almış ve bu yapı suçun manevi unsurları arasında gösterilmiştir. TCK m.87'nin gerekçesi uyarınca, kasten yaralamanın ölümle sonuçlandığı hâllerde genel hükümlerdeki ağırlaşmış suç kurallarının da uygulanacağı hatırlatılmıştır. Öğretideki ayrıma göre ağır netice kimi zaman bağımsız bir suç tipi doğurur; kimi zaman temel suçun niteliğini değiştirmeden yalnız cezayı ağırlaştırır. Genel kuralın özel hükümlerdeki başlıca karşılığı olarak m.87/4 gösterilmiştir.

CGK E.2017/413 K.2021/315

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç hükümlerinin uygulanabilmesi için temel suç tipinin varlığı zorunludur ve bu hükümlere doğrudan başvurulamaz; TCK m.23'te temel suç yönünden “kastedilenden” denildiğinden, temel suç tipi bakımından kasten hareket edilmiş olmalıdır. Temeldeki kasten yaralama suçu haksız tahrik etkisi altında işlenmişse, netice yönünden uygulanacak taksirle ölüme neden olma suçunda da haksız tahrik hükmü uyarınca cezada indirim yapılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçu iki aşamalı bir yapı olarak açıklamıştır: ilk aşamada temel suç, ikinci aşamada ise en az taksirle sebep olunan ağır veya başka netice bulunur. Bu nedenle temel suç tipi saptanmadan doğrudan ağırlaşmış suç hükümlerine gidilemez. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir yaralama ölümle sonuçlanırsa TCK m.23 aracılığıyla m.85/1; yaralama bu eşiği aşarsa m.87/4 uygulanır. Bununla birlikte netice yönünden taksirli suçtan ceza verilmesi, temeldeki kasten yaralama suçunun varlığını ortadan kaldırmaz. Dolayısıyla yalnız kasten işlenebilen temel suç bakımından cezai sorumluluğu azaltan neden, taksirli netice suçunda da gözetilmelidir. Tersi yorum, yaralamanın derecesine göre bazı faillerin indirimden yararlanıp bazılarının yararlanamaması sonucunu doğurarak ceza adaletini zedeler. Yerel mahkemenin direnme gerekçesi bu nedenle isabetsiz bulunmuş; iki üye karşı oy kullanmıştır.

CGK E.2018/451 K.2019/456 İtirazın Reddi

5237 sayılı TCK objektif sorumluluk esasını benimsemediğinden, bir fiilin kastedilenden daha ağır veya başka bir netice doğurması hâlinde fail bu neticeden ancak en azından taksirle hareket etmişse sorumlu tutulabilir. Fail ağır ya da farklı netice yönünden taksirle dahi sorumlu değilse, salt nedensellik bağının varlığı cezai sorumluluk için yeterli olmaz.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, kasten öldürme ile kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçları arasındaki nitelendirme sınırına ilişkindir. Kararda önce TCK m.81 ve m.87/4 metinleri verilmiş; ardından m.87 gerekçesindeki, ağır neticeden sorumlulukta genel hükümlerin de uygulanacağı açıklaması aktarılmıştır. Sanık, hiç kimseyi öldürme kastıyla hareket etmediğini savunmuştur. Değerlendirmede önceki kanunun objektif sorumluluk anlayışı ile yürürlükteki sistem karşılaştırılmış; yeni kanunun kusursuz sorumluluğu terk ederek kast ile taksirin birleştiği neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç yapısını benimsediği belirtilmiştir. Öğretideki ayrıma göre yaralamanın ölümle sonuçlanması bağımsız bir suç tipi doğururken, başka bazı ağırlaşmış hâllerde temel suçun niteliği korunur ve yalnız ceza artırılır. Genel kuralın özel hükümlerdeki karşılığı olarak yine m.87/4 gösterilmiştir.

Diğer kararlar (17)
CGK E.2015/1254 K.2018/354 İtirazın Kabulü

Failin eylemi, kastettiğinden daha ağır veya başka bir neticeye yol açtığında bu neticeden sorumluluk, en azından taksirle hareket etmiş olmasına bağlıdır. Ağır ya da farklı netice bakımından taksir derecesinde bile sorumluluk yoksa, objektif sorumluluğun kaldırılmış olması nedeniyle tek başına nedensellik bağı yeterli değildir.

Detaylı özeti gör

Kararın gerekçe zinciri, neticesi sebebiyle ağırlaşmış suça ilişkin genel esaslardan özel hükmün koşullarına uzanmaktadır. İlk olarak m.87 gerekçesi uyarınca, kasten yaralamanın ölümle sonuçlandığı durumda Genel Hükümler Kitabı'ndaki ağırlaşmış suç kurallarının da geçerli olduğu belirtilmiştir. Daha sonra önceki kanundaki kusursuz sorumluluğun terk edildiği; bunun yerine, haksızlığın gerçekleştirilme biçimi sayılan kast-taksir birleşimine dayalı yapının suçun manevi unsurları arasına alındığı açıklanmıştır. Öğretide ağır neticenin iki sonucu ayırt edilmiştir: birinde bağımsız bir suç tipi ortaya çıkar, diğerinde temel suçun niteliği korunup yalnız ceza ağırlaşır. Bu çerçevede, kasten yaralama sonucu ölümü yaptırıma bağlayan m.87/4 genel kuralın özel hükümler içindeki başlıca görünümü sayılmış; uyuşmazlığın çözümüne fıkranın uygulanma şartlarının belirlenmesiyle devam edilmiştir.

CGK E.2015/255 K.2018/120 İtirazın Kısmen Kabulü

Kastedilenden daha ağır veya başka bir netice yönünden en azından taksirle hareket etmeyen fail, yalnız nedensellik bağına dayanılarak bu neticeden sorumlu tutulamaz. Kararda, ağır netice bakımından taksir derecesinde dahi kusuru bulunmayan sanığın cezasının TCK m.103/6 kapsamında artırılamayacağı; ortaya çıkan zararın ise TCK m.61 uyarınca cezanın bireyselleştirilmesinde gözetilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.22/2'deki taksir tanımını dört unsura ayırmıştır: davranışın iradi olması, neticenin istenmemesi, davranışla netice arasında nedensellik bağı bulunması ve öngörülebilir neticenin öngörülmemesi. Öngörülebilirlik değerlendirmesinin failin yetenekleri, algılama gücü, deneyimi, bilgi düzeyi ve olay koşullarına göre yapılacağı belirtilmiştir. Somut olayda sanığın henüz on yedi yaşında ve mağdurdan iki yıl üç ay büyük olması; küçük bir yerleşim yerinde yaşaması, sosyal çevresi, eğitim düzeyi ve kişisel özellikleri birlikte gözetilmiştir. Bu verilerle sanığın gerçekleşen ağır neticeyi öngöremeyeceği ve netice bakımından taksir düzeyinde dahi kusurlu olmadığı kabul edilmiştir. Dolayısıyla TCK m.103/6'daki artırımın uygulanamayacağı; ruh sağlığının bozulması biçimindeki zararın ise sonuç ceza bakımından kazanılmış hak korunarak TCK m.61 çerçevesinde cezanın belirlenmesinde dikkate alınacağı sonucuna varılmıştır. Kararda karşı oy bulunmaktadır.

CGK E.2013/765 K.2014/92 İtirazın Reddi

Failin fiili kastettiğinden daha ağır veya başka bir sonuca yol açarsa, bu sonuçtan sorumlu tutulması netice bakımından en azından taksirle hareket etmesine bağlıdır. Netice yönünden taksirle dahi sorumluluk kurulamıyorsa, objektif sorumluluğun kaldırılmasının gereği olarak yalnız nedensellik bağının bulunması yeterli değildir.

Detaylı özeti gör

Karar, kasten yaralamanın ağır netice doğurduğu hâllerde uygulanacak sistemi TCK m.87'nin gerekçesinden başlayarak açıklamıştır. Bu gerekçe uyarınca Genel Hükümler Kitabı'ndaki neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç kuralları burada da geçerlidir. Önceki kanundaki objektif sorumluluk anlayışına karşılık yürürlükteki kanunun, faili hareketinin bütün sonuçlarından koşulsuz sorumlu tutmadığı ve kusursuz sorumluluğu terk ettiği belirtilmiştir. Bunun yerine haksızlığın gerçekleştirilme biçimi olarak kast ile taksiri birlikte ele alan yapı kabul edilmiştir. Öğretideki ikili ayrıma göre ağır netice bir durumda bağımsız suç tipi oluşturur; diğerinde temel suçun niteliği değişmeden yalnız ceza ağırlaşır. Genel kuralın özel hükümlerdeki başlıca görünümü m.87/4 olarak gösterilmiş ve fıkranın uygulanması, yaralamanın m.86'nın birinci ya da üçüncü fıkrası kapsamında kalmasına bağlanmıştır.

CGK E.2014/696 K.2017/75 İtirazın Reddi

Kastın yöneldiği sonuçtan daha ağır ya da farklı bir netice doğduğunda, failin bu netice nedeniyle sorumluluğu en az taksirinin bulunmasına bağlıdır. Netice bakımından taksir dahi yoksa, objektif sorumluluğun kaldırılmış olması karşısında nedensellik bağı tek başına faili sonuçtan sorumlu tutmaya yetmez.

Detaylı özeti gör

Somut olayda cinsel istismar suçunun nitelikli hâli ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlinin birlikte gerçekleştiği belirlenmiştir. Cezanın hangi yapıda kurulacağı sorunu nedeniyle karar, ağır neticenin hukuki niteliğini ayrıca incelemiştir. Önce önceki kanundaki objektif sorumluluk esasının bırakıldığı; yürürlükteki sistemde haksızlığın gerçekleştirilme biçimlerinden biri olarak kast-taksir birleşiminin kabul edildiği açıklanmıştır. Öğretideki ayrıma göre ağır netice kimi hâllerde bağımsız bir suç tipi ortaya çıkarırken, kimi hâllerde temel suçun niteliği değişmez ve yalnız ceza ağırlaşır. Cinsel istismar bakımından ikinci yapı geçerlidir. Karar, uygulama ve öğretide benimsenen görüşe dayanarak burada bağımsız bir suç bulunmadığını; meydana gelen ağır neticenin yalnızca cezanın artırılmasına yol açtığını vurgulamıştır.

CGK E.2014/800 K.2017/180 İtirazın Kabulü

Bir eylemin failin kastettiğinden daha ağır veya farklı bir sonuç meydana getirmesi, o sonuç bakımından en azından taksir yoksa faili sorumlu kılmaz. Sonuca ilişkin taksir sorumluluğu da bulunmadığında, objektif sorumluluğun kaldırılmasının doğal sonucu olarak yalnız nedensellik bağının varlığı yeterli değildir.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlığa konu hükmün beşinci fıkra gerekçesi, cinsel saldırı sonucunda mağdurun beden veya ruh sağlığının bozulmasını daha ağır cezayı gerektiren netice olarak tanımlamaktadır. Karar, bu neticenin sorumluluk rejimini açıklarken mülga kanundaki kusursuz sorumluluk yaklaşımının terk edildiğini; failin hareketinden doğan her sonuçtan koşulsuz sorumlu tutulamayacağını belirtmiştir. Yeni sistem, haksızlığın gerçekleştirilme biçimi olarak kast ile taksiri birleştiren neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç yapısını benimser. Öğretide ağır netice bağımsız bir suç tipi doğuruyorsa “gerçek”, temel suç korunup yalnız ceza artıyorsa “görünüşte” ağırlaşmış suçtan söz edilir. Yaralama sonucu ölüm birinci; cinsel saldırı nedeniyle ruh veya beden sağlığının bozulması ikinci türe örnek gösterilmiştir. Cinsel saldırı bakımından bağımsız suç oluşmadığı ve yalnız cezanın ağırlaştırıldığı görüşünün uygulama ile öğretide ortak olduğu belirtilmiştir.

CGK E.2015/888 K.2017/125 İtirazın Kabulü

Failin kastettiğinden daha ağır ya da başka bir netice ortaya çıktığında, fail ancak bu netice yönünden en azından taksirle hareket etmişse sorumlu tutulabilir. Netice bakımından taksir derecesinde dahi sorumluluk yoksa, objektif sorumluluğun kaldırılmış olması nedeniyle tek başına nedensellik bağı sorumluluk için yetmez.

Detaylı özeti gör

Kararda eylemin cinsel istismarın nitelikli hâlini oluşturacak biçimde gerçekleştiği ve mağdurenin ruh sağlığının bozulduğu saptanmış; nitelikli hâl ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlin aynı fiilde birleştiği kabul edilmiştir. Bu sonuca giden yol, kanunun sorumluluk tercihinden başlatılmıştır. Mülga kanundaki kusursuz sorumluluk anlayışı bırakılmış, onun yerine haksızlığın gerçekleştirilme biçimlerinden biri sayılan kast ile taksir birleşimi konulmuş; uyuşmazlığın çözümünde suçun manevi unsurları arasında yer alan bu birleşim üzerinde durulması gerektiği belirtilmiştir. TCK m.23'ün metnine yer verilerek, kastedilenden daha ağır veya başka bir netice doğduğunda sorumluluk için aranan alt eşiğin taksirle hareket etmiş olmak olduğu gösterilmiştir. Öğretideki ikili ayrımda ağır netice kimi zaman bağımsız bir suç tipi doğurur, kimi zaman temel suçun niteliğini değiştirmeksizin yalnız cezayı ağırlaştırır; cinsel istismar suçlarında ikinci ihtimalin geçerli olduğu, ortada bağımsız bir suç bulunmadığı kabul edilmiştir.

CGK E.2014/697 K.2016/101 İtirazın Kabulü

Kastedilenden daha ağır ya da farklı bir neticenin doğduğu eylemde failin bu neticeden sorumluluğu, netice bakımından en az taksirle hareket etmiş olmasına bağlıdır. Fail daha ağır veya başka netice yönünden taksir düzeyinde dahi sorumlu değilse, objektif sorumluluğun kaldırılması gereği salt nedensellik bağı ona neticeyi yüklemek için yeterli sayılamaz.

Detaylı özeti gör

Somut olayda cinsel istismar suçunun nitelikli değil basit hâli gerçekleşmiş, ayrıca eylem ağır bir netice doğurmuştur; karar bu iki hâlin birlikte bulunduğunu kabul etmiştir. İlgili hükmün gerekçesine göre mağdurun ruh sağlığının bozulması, daha ağır cezayı gerektiren bir sonuçtur. Bunun hangi sorumluluk rejimine bağlı olduğu incelenirken önceki kanundaki objektif sorumluluk anlayışının benimsenmediği, failin hareketinin bütün sonuçlarından koşulsuz sorumlu tutulamayacağı vurgulanmıştır. Kusursuz sorumluluğun yerine kast ile taksiri birleştiren yapı getirilmiştir. Öğretideki ayrıma göre ağır netice bazen bağımsız suç tipi doğurur; bazen temel suçun niteliğini değiştirmeden yalnız cezayı ağırlaştırır. Cinsel istismar suçlarında ikinci durumun geçerli olduğu ve ağır neticenin bağımsız suç oluşturmayıp cezanın artırılmasına yol açtığı sonucuna varılmıştır.

CGK E.2012/407 K.2012/262 Direnme Hükmünün Bozulması

Bir fiilin kastedilenden daha ağır veya başka bir netice doğurması durumunda failin bu sonuçtan sorumlu tutulabilmesi, netice bakımından en azından taksirle hareket etmesini gerektirir. Objektif sorumluluk terk edilerek kusur sistemine geçildiğinden, netice yönünden taksir derecesinde dahi kusuru olmayan fail için salt nedensellik bağı sorumluluk kurmaz.

Detaylı özeti gör

TCK m.87/4'ün uygulanması için karar dört koşulu birlikte aramıştır: failin yaralama kastı, mağdurda m.86'nın birinci veya üçüncü fıkrasına giren yaralanma, eylem ile ölüm arasında uygun nedensellik bağı ve ölüm neticesi yönünden en az taksir düzeyinde kusur. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir yaralanmaların bu fıkra dışında kaldığı ayrıca belirtilmiştir. Önceki kanunda nedensellik bağını yeterli sayıp kusuru geri plana iten objektif sorumluluk sistemi terk edilmiştir. Bu nedenle ölüm neticesi bakımından taksir derecesinde dahi kusuru olmayan fail, yalnız bilerek ve isteyerek gerçekleştirdiği yaralamadan sorumlu tutulur. Kasten öldürme ile m.87/4 arasındaki temel ayrım manevi unsurdur: ilkinde öldürme, ikincisinde yaralama kastı aranır; ölüm öngörülerek göze alınmışsa olası kastla öldürme söz konusu olur. Kast, failin olay öncesindeki, sırasındaki ve sonrasındaki davranışlarından belirlenir.

CGK E.2009/249 K.2010/108 İtirazın Reddi

TCK m.23'teki kast-taksir kombinasyonunda fail, meydana gelen ancak kastetmediği neticeden yalnız bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmişse sorumludur; taksirle de sorumlu değilse tek başına nedensellik bağı yeterli değildir. Bu birleşim özel hükümlerde başta, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamayı düzenleyen TCK m.87'de işlerlik kazanır.

Detaylı özeti gör

Somut olayda kaçmakta olanları durdurmak amacıyla ateş edilmiş, yerden seken mermi ölüme yol açmıştır. Yaralama neticesinin öngörüldüğünü, ölümün ise öngörülemediğini kabul eden karar, eylemi kasten öldürme ve kasten yaralama dışında değerlendirmiştir. Bu sonuca götüren gerekçe, TCK m.23'ün kusurluluk biçimleri arasındaki yerini açıklamaktadır: bilinçli taksir m.22/3'te, olası kast m.21/2'de düzenlenirken, kastedilenden farklı netice ayrı bir sorumluluk kalıbı oluşturur. Mülga 765 sayılı Kanun'un 452/1. maddesindeki kastı aşan öldürme ile TCK m.87/4'teki ölüm neticesiyle ağırlaşmış yaralama arasında fark bulunmadığı belirtilmiştir; iki hâlde de fail yaralamaya kasteder, fakat farklı bir netice meydana gelir. TCK m.87/4 için açıkça yaralamaya yönelmiş bir eylem de şart değildir. Failin olayın olağan gelişiminde yaralanmayı öngörebilecek durumda olmasına rağmen hareketini sürdürmesi ve ölümün bu harekete bağlanması yeterli sayılmıştır.

CGK E.2022/228 K.2025/292 Direnme Hükmünün Bozulması

Kastedileni aşan ağır veya farklı netice, ancak failin bu netice yönünden en az taksirinin bulunması hâlinde ona yüklenebilir; taksir dahi yoksa nedensellik bağının varlığı tek başına yeterli değildir. İncelenen karara göre ağır neticede taksir derecesinde bile kusuru bulunmayan fail hakkında TCK m.23 nedeniyle TCK m.103/6 artırımı yapılamaz, ancak meydana gelen zarar TCK m.61 çerçevesinde cezanın bireyselleştirilmesinde gözetilmelidir.

Detaylı özeti gör

Somut olayda suça sürüklenen çocuğun sosyal ortamı, kültürel durumu, eğitim düzeyi ve kişisel özellikleri birlikte değerlendirilmiştir. Ağır netice bakımından taksir derecesinde dahi kusur bulunmadığı sonucuna varılmış ve direnme hükmü oy çokluğuyla bozulmuştur. Bu değerlendirmede, cezayı ağırlaştıran fıkranın uygulanması için mağdurun ruh veya beden sağlığının etkilenmesi tek başına yeterli görülmemiş; bozulmanın yalnız suça konu eylemden doğması aranmıştır. Cinsel istismardaki bu ağırlaşma bağımsız bir suç tipi değil, diğer artırım nedeni ile birlikte gözetilecek bir artırım sebebi olan görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâl olarak nitelenmiştir. Taksir incelemesi TCK m.22/2 temelinde kurulmuş; hareketin iradi olması, sonucun istenmemesi, hareket ile sonuç arasında nedensellik bağı bulunması ve öngörülebilir sonucun öngörülmemesi şartları sıralanmıştır. Sonucun öngörülebilirliği ise failin yetenekleri, algılama gücü, tecrübesi, bilgi düzeyi ve içinde bulunduğu koşullara göre belirlenmiştir.

CGK E.2020/174 K.2022/602 İtirazın Kabulü

Failin eylemi kastettiğinden daha ağır ya da farklı bir sonuç doğurduğunda, bu sonuçtan sorumluluk netice bakımından en azından taksirle hareket edilmesini gerektirir. Netice yönünden taksir sorumluluğu dahi kurulamıyorsa, objektif sorumluluğun kaldırılmasının doğal sonucu olarak yalnız nedensellik bağının bulunması yeterli olmaz.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, cinsel istismar suçunun nitelikli hâli ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlinin aynı olayda birlikte gerçekleşmesi durumunda sorumluluğun nasıl kurulacağına ilişkindir. Çözüm için önce sorumluluk rejimi açıklanmıştır. Mülga 765 sayılı Kanun'un objektif sorumluluğa dayalı düzenlemeleri yürürlükteki Kanun'a alınmamış; suçu kanunda tanımlanan bir haksızlık olarak gören anlayışla kusursuz sorumluluk terk edilmiştir. Böylece kişi hareketinin bütün sonuçlarından her şartta sorumlu tutulmamış, objektif sorumluluğun yerini kast ile taksirin birleşimi almıştır. Ardından neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçlar iki gruba ayrılmıştır: ağır netice bağımsız bir suç tipi doğurursa gerçek, temel suçun niteliği değişmeden yalnız ceza ağırlaşırsa görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç vardır. Mağdurun ruh veya beden sağlığının bozulması, cinsel istismar bakımından ikinci gruba yerleştirilmiş; bu durumda bağımsız bir suç tipinin oluşmadığı, ağır netice nedeniyle cezanın artırıldığı kabul edilmiştir.

CGK E.2017/278 K.2022/60 Direnme Hükmünün Bozulması

Failin fiili, kastettiğinden daha ağır veya başka bir netice meydana getirirse, bu neticeden sorumlu tutulabilmesi için en azından taksirle hareket etmiş olması gerekir. Ağır ya da farklı netice bakımından taksirle bile sorumlu olmayan fail yönünden, objektif sorumluluğun kaldırılması nedeniyle salt nedensellik bağı sorumluluk için yeterli değildir.

Detaylı özeti gör

Kararda TCK m.23'ün yalnız genel hükümlerde kalan soyut bir kural olmadığı, ağır neticeli kasten yaralama hâllerine ilişkin açıklamada genel hükümler kitabındaki netice sebebiyle ağırlaşmış suç hükümlerinin burada da geçerli sayıldığı belirtilerek gösterilmiştir. Gerekçe, mülga 765 sayılı Kanun'daki objektif sorumluluk esasının yerini kasıt ile taksirin birleşimine bıraktığını, böylece kişinin hareketinin tüm sonuçlarından her şartta sorumlu tutulmasından vazgeçildiğini ortaya koyar. Uyuşmazlığın çözümü için suçun manevi unsurları arasında gösterilen bu birleşim üzerinde durulması gerektiği belirtilmiş, ardından ikili ayrım yapılmıştır: ağır netice bağımsız bir suç tipi doğuruyorsa gerçek, temel suçun niteliği korunup yalnız ceza ağırlaşıyorsa görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç vardır. Genel kuralın özel hükümlerdeki başlıca karşılığı olarak TCK m.87/4 gösterilmiş, kapsama giren yaralamanın m.86'nın birinci fıkrası ya da birinci fıkrasıyla birlikte üçüncü fıkrası çerçevesinde belirlendiği ifade edilmiştir.

CGK E.2020/5 K.2020/376 İtirazın Reddi

Kastedilenden daha ağır veya başka bir neticeye yol açan fiilde failin bu neticeden sorumluluğu, netice bakımından en azından taksirle hareket etmesine bağlıdır. Fail neticeden taksirle dahi sorumlu tutulamıyorsa, objektif sorumluluğun kaldırılmasının gereği olarak yalnız nedensellik bağı sorumluluk doğurmaz.

Detaylı özeti gör

TCK m.23'ün aktarılan metni, kastedilenden daha ağır veya başka bir netice doğuran fiilde sorumluluğu salt nedenselliğe değil, kusura bağlamaktadır. Gerekçeye göre, suçun kanunda tanımlanmış bir haksızlık sayıldığı sistemde kişi hareketinin bütün sonuçlarından her şartta sorumlu tutulamaz. Bu nedenle kusursuz sorumluluk terk edilmiş, mülga 765 sayılı Kanun'un objektif sorumluluk esasının yerini kast ile taksirin birleşimi almıştır. Karar, ağır neticenin niteliğine göre öğretideki iki kategoriyi de ayırmıştır. Aşırı netice bağımsız bir suç tipi doğuruyorsa gerçek neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç vardır; temel suçun niteliği değişmeyip yalnız ceza ağırlaşıyorsa görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç söz konusudur. Yaralama sonucunda mağdurun ölmesi ilkine, cinsel saldırı sonucunda mağdurun bitkisel hayata girmesi ikincisine örnek verilmiştir. Bu genel kuralın özel hükümler içindeki başlıca karşılığı olarak da TCK m.87/4 gösterilmiştir.

CGK E.2014/844 K.2018/17 İtirazın Reddi

Failin gerçekleştirdiği eylem kastettiğinden daha ağır ya da başka bir sonuç meydana getirirse, bu sonuç bakımından en azından taksirle hareket etmiş olmadıkça fail sorumlu tutulamaz. Meydana gelen netice yönünden taksir sorumluluğunun da kurulamadığı durumda, objektif sorumluluk terk edildiğinden tek başına nedensellik bağının varlığı neticeden sorumluluk için yeterli olmaz.

Detaylı özeti gör

Cezayı ağırlaştıran fıkranın gerekçesi, suçun işlenmesiyle mağdurun beden ve ruh sağlığının bozulmasına yol açılmasını daha ağır cezanın nedeni olarak göstermektedir. Somut olayda cinsel istismar suçunun nitelikli hâli ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlinin birlikte gerçekleştiği saptanmış; tartışma, ikinci hâlden sorumluluğun hangi temelde kurulacağına yönelmiştir. Karar bu soruyu kusura dayalı sorumluluk ilkesiyle yanıtlamıştır. Mülga 765 sayılı Kanun'daki objektif sorumluluk düzenlemelerinin yürürlükteki Kanun'a taşınmadığı, bir fiile bağlı ağır sonuçların faile yüklenebilmesi için en azından taksir aranacağı belirtilmiştir. Gerekçe ayrıca gerçek ve görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış suçları birbirinden ayırmıştır. Cinsel istismarda mağdurun ruh veya beden sağlığının bozulması görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâl sayılmış; bu durumda bağımsız bir suç tipinin oluşmadığı, ağır netice nedeniyle yalnız cezanın ağırlaştırıldığı ifade edilmiştir.

CGK E.2014/674 K.2015/383 İtirazın Kabulü

Gerçekleşen netice failin kastettiğinden daha ağır ya da ondan başka ise, neticenin faile yüklenebilmesi için en azından taksir düzeyinde kusur aranır. Netice bakımından taksir dahi kurulamadığında salt nedensellik bağı, objektif sorumluluğun kaldırılmış olması nedeniyle faili o neticeden sorumlu kılmaz.

Detaylı özeti gör

Ağır neticeden sorumluluk, kararda suçun manevi unsurları çerçevesinde ele alınmıştır. Uyuşmazlığın çözümü için Kanun'un hazırlanmasında benimsenen suç teorisindeki kast ile taksir birleşiminin incelenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu yaklaşımın karşısında, mülga 765 sayılı Kanun'un objektif sorumluluk esası bulunmaktadır; gerekçeye göre bu esas yürürlükteki Kanun'a taşınmamış, kişi hareketinin bütün sonuçlarından her şartta sorumlu tutulmamış ve kusursuz sorumluluk terk edilmiştir. Karar daha sonra öğretideki ikili ayrımı uygulamıştır. Ağır netice bağımsız bir suç tipi oluşturuyorsa gerçek, temel suçun niteliği korunup yalnız ceza ağırlaşıyorsa görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç söz konusudur. Somut olayda cinsel istismar suçunun nitelikli hâli ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâlinin birlikte gerçekleştiği kabul edilmiştir. Bu ikinci kategoride bağımsız bir suç bulunmadığı, ağır neticenin yalnız cezanın ağırlaştırılmasına yol açtığı sonucuna varılmıştır.

CGK E.2011/151 K.2011/290 İtirazın Kabulü

Kastedilenin ötesinde ağır veya farklı bir neticeye yol açan fiilde fail, yalnız bu netice yönünden en az taksirinin bulunması şartıyla sorumlu tutulabilir. Objektif sorumluluk yerine kusur sisteminin kabulü, netice bakımından taksir derecesinde bile kusuru olmayan fail hakkında nedensellik bağının tek başına sorumluluk doğurmasını engeller.

Detaylı özeti gör

TCK m.23'ün gerekçesi, objektif sorumluluğu ortaçağ kanonik hukukundan kalan, hukuka aykırı durumda bulunan kişinin bütün sonuçlara katlanmasını öngören bir anlayış olarak açıklar. Bu anlayışın kusursuz ceza olmaz ilkesiyle çeliştiği ve çağdaş ceza hukukunca terk edildiği belirtilmiştir. Karar bu temelden hareketle, kasten yaralama sonucu ölüme ilişkin TCK m.87/4 için dört koşulu birlikte aramıştır: fail yaralama kastıyla hareket etmeli, mağdur m.86'nın birinci veya üçüncü fıkrasındaki biçimde yaralanmalı, eylem ile ölüm arasında illiyet bağı bulunmalı ve fail ölüm neticesi yönünden en az taksir derecesinde kusurlu olmalıdır. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamalarda m.87/4'ün uygulanamayacağı da ayrıca belirtilmiştir. Son olarak, kasten öldürme ile yaralama sonucu ölüme neden olmayı ayıran en önemli ölçütün manevi unsur farklılığı olduğu açıklanmıştır. Failin kastının yönü, olaydan önceki, olay sırasındaki ve olaydan sonraki davranışları birlikte değerlendirilerek saptanacaktır.

CGK E.2024/154 K.2025/130 İtirazın Kabulü

TCK m.23'e göre, bir fiilin kastedilenden daha ağır veya başka bir netice doğurması durumunda fail ancak bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmişse sorumlu tutulabilir. Objektif sorumluluk kaldırıldığından, netice yönünden taksirle dahi sorumlu olmayan fail için salt nedensellik bağı yeterli olmaz.

Detaylı özeti gör

Kasten yaralamanın ağır netice doğuran hâllerinde genel hükümler kitabındaki neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç kurallarının da geçerli olması, kararda TCK m.23 ile özel hükümler arasındaki bağı kurmaktadır. Bu bağın kusur yönü ayrıca açıklanmıştır: mülga 765 sayılı Kanun'un objektif sorumluluk esası yürürlükteki Kanun'a alınmamış, kusursuz sorumluluğun yerine haksızlığın bir gerçekleştirilme biçimi olarak kast ile taksirin birleşimi benimsenmiştir. Aktarılan hüküm metnine göre kastedilenden daha ağır ya da başka bir netice doğduğunda, fail ancak bu netice bakımından en az taksirle hareket etmişse sorumlu olabilir. Öğretideki ayrım iki örnekle gösterilmiştir. Yaralanan mağdurun ölümü, aşırı netice bağımsız bir suç tipi doğurduğundan gerçek; cinsel saldırı sonucunda mağdurun bitkisel hayata girmesi, temel suç değişmeyip yalnız ceza ağırlaştığından görünüşte neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâldir. Genel kuralın özel hükümlerdeki başlıca karşılığı TCK m.87/4'tür. Buna göre m.86'nın birinci fıkrası ya da birinci ve üçüncü fıkraları kapsamındaki yaralama ölümle sonuçlandığında, öngörülen ceza yalnız fail en azından taksirle hareket etmişse verilebilir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.