TBK Madde 429 - Hizmet sözleşmesi: Sözleşmenin devri

Davacı, 13.02.2006-16.06.2010 tarihleri arasında bir büyükşehir belediyesi iştirakinde şoför olarak çalışırken 17.06.2010 tarihli Personel Nakil Protokolü ile tüm kıdem hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirkete devredildiğini, devirden önceki brüt 1.350,00 TL ücretinin devirden sonra brüt 1.162,72 TL'ye düşürüldüğünü ileri sürerek fark ücret, sosyal yardım ve ikramiye alacaklarını istemiştir. Davalı, davacının toplu iş sözleşmesindeki şoför kadrosunda işe başlatıldığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi davayı reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, 4857 sayılı Kanun'da sözleşmenin devri düzenlenmediğinden 6098 sayılı Kanun'un 429 uncu maddesinin uygulanacağını, hizmet süresine bağlı haklarda devreden işveren yanında işe başlama tarihinin esas alınacağını ve 01.01.2011 itibarıyla ücretin brüt 1.455,67 TL kabul edilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, 23.12.2009-31.12.2013 tarihleri arasında bir petrol şirketinin işyerinde, 02.01.2014 tarihinden sonra ise aynı grubun yurt dışı hizmet şirketinde sondaj mühendisi olarak çalıştığını, davalılar arasında organik bağ bulunduğunu ve iş sözleşmesinin haklı neden olmadan feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücreti istemiştir. Davalılar husumet, zamanaşımı ve sözleşmenin belirli süreli olduğu savunmasını yapmıştır. İlk derece mahkemesi, iki şirket arasındaki işçi geçişlerini işyeri devri sayıp son işvereni tüm dönemden sorumlu tutarak davayı kısmen kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Daire, dosya kapsamında işyeri devri değil iş sözleşmesinin devri bulunduğunu, 4857 sayılı Kanun'da bu konuda düzenleme olmadığından 6098 sayılı Kanun'un 429. maddesinin uygulanacağını belirtmiş, yeniden yargılama gerekmediğinden kararı gerekçesi değiştirilerek onamıştır.

Davacı, iş sözleşmesinin 01.10.2004 tarihinde davalı şirketçe devralındığını ve 19.12.2017 tarihine kadar yönetmen olarak çalıştığını, devir tarihli protokolde kullanılmamış yıllık izninin belirtildiğini ileri sürerek yıllık izin ücreti ile ikramiye alacaklarını istemiş, birleşen davada prim alacağı talep etmiştir. Davalı, sözleşmenin ikale ile sona erdiğini, izin ücretinin ödendiğini, önceki işveren nezdinde doğan izin taleplerinin kendisine yöneltilemeyeceğini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi asıl davanın kısmen, birleşen davanın kabulüne karar vermiş, izin talebini son izin belgesindeki 83 gün üzerinden reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Daire, 01.10.2004 tarihli mutabakat protokolünde devir tarihi itibarıyla kullanılmayan 128 günlük izin hakkı bulunduğunun yazılı olduğunu, devralanın bütün hak ve borçlarıyla işveren tarafı olduğunu belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, davalı Belediyeye ait işyerinde alt işveren şirket işçisi olarak şoför sıfatıyla vardiya usulü çalıştığını, üyesi olduğu sendikanın taraf olduğu toplu sözleşmenin 19. maddesinde öngörülen yüzde 25 vardiya zammının ödenmediğini ileri sürerek alacağını istemiştir. İlk derece mahkemesi, davalılar arasında asıl işveren ile alt işveren ilişkisi bulunduğu gerekçesiyle davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, işyeri devrini düzenleyen TBK m.428'de devredenin iki yıllık birlikte sorumluluğu öngörülmüşken m.429'da böyle bir sürenin yer almamasının bilinçli tercih olduğunu belirtmiş; toplu taşıma hizmetinin 01.01.2016'dan itibaren başka bir belediye şirketine geçmesi ve 31.12.2015 tarihli devir sözleşmesi karşısında olayda işyeri devri mi yoksa sözleşme devri mi bulunduğunun araştırılması gerektiği gerekçesiyle hükmü bozmuştur.

Davacı, 04.05.2010 tarihinde bir sondaj şirketi sigortalısı olarak çalışmaya başladığını, sigortasının önce bir inşaat şirketine, en son da davalı gıda ve petrol ürünleri şirketine geçirildiğini ve iş akdinin haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve fark ihbar tazminatı ile tatil ve yıllık izin ücreti alacaklarını istemiştir. İhale makamı olan davalı sorumluluğu bulunmadığını, diğer davalı şirket ise 04.11.2013 öncesi çalışmalardan sorumlu olmadığını savunmuştur. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul etmiş, Dairenin 18.03.2021 tarihli bozma ilamına karşı, şirketler arasındaki ticari ilişki ve işçilerin toplu geçişleri karşısında üçlü hizmet devri bulunduğu gerekçesiyle direnmiştir. Daire, aralarında organik bağ bulunan dava dışı şirketler ile davalı şirket arasında iş sözleşmesinin devri söz konusu olduğunu ve davacı bu olguyu kabul ettiğinden TBK 429 uyarınca aranan yazılılık unsurunun somut olayda aranmayacağını belirterek kendi bozma ilamını kaldırmış ve hükmü onamıştır.