TBK Madde 432 - Fesih bildirim süresi: a. Genel olarak

Davacı, 01.02.2014 tarihinden itibaren davalı nezdinde usta gemici olarak çalıştığını, son ücretinin 1.823,00 USD olduğunu, iş sözleşmesinin 13.02.2022 tarihinde haklı bir sebep gösterilmeksizin feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı istemiştir. Davalı, çalışılan gemilerin Malta bayraklı olduğunu, sözleşmelerde bayrak devleti hukukunun seçildiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun uygulanmasını isabetli görüp yalnızca faiz türünü düzelterek yeniden hüküm kurmuştur. Daire, sözleşmelerin çoğunda geçerli bir hukuk seçimi bulunduğunu, hukuk seçimi bulunmayan 30.01.2014-23.10.2014 arasındaki ilk dönemde ise daha sıkı ilişkili hukukun Türk hukuku olduğunu, gemi Malta bayraklı olduğundan bu dönemde 854 sayılı Kanun'un değil 6098 sayılı Kanun'un uygulanacağını, kıdem tazminatı doğmasa da ihbar tazminatının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, davalıya ait narenciye bahçesinde 2005 yılından itibaren, 2013 yılından 2018 yılının Ekim ayına kadar kesintisiz biçimde sulama, gübreleme ve budama gibi işlerde sigortasız çalıştığını, bahçedeki evde oturma karşılığında bu işlerin kendisine yaptırıldığını ve ücretini istemesi üzerine sözleşmesinin haksız feshedildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatları ile ücret ve izin alacaklarını istemiştir. Davalı, davacının evde kiracı olarak oturduğunu ve başka işverenler nezdinde çalıştığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi çalışmanın ispat edilemediği gerekçesiyle davayı reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, davacı tanıklarının beyanlarına göre 01.01.2013-30.09.2018 tarihleri arasında iş ilişkisinin varlığını kabul etmiş; işin tarım işi olması nedeniyle 6098 sayılı Kanun'un uygulanacağını, kıdem tazminatı hakkı bulunmasa da ihbar tazminatı ile yıllık ücretli izin alacağının hesaplanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, davalı şirketin bahçesinde 2002 yılında işe girdiğini, sigorta giriş kaydının 02.10.2004 tarihinde yapıldığını, bekçilik ve traktör kullanımını gerektiren işlerde çalıştığını, son altı aylık ücretinin ödenmediğini, ödenmeyen ücretler ile sigorta kaydının düzeltilmesi istenmesi üzerine işyerinden çıkarıldıklarını, buna karşın 15.09.2014 tarihli ihtarname ile devamsızlık yapmış gibi gösterildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatı ile işçilik alacaklarını istemiştir. Davalı, davacının 12 ve 13.09.2014 günleri işe gelmediğini savunmuştur. Asliye hukuk mahkemesi, hizmet sözleşmesi kapsamında çalışan davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamayacağına, bir kısım ücret alacaklarının kabulüne karar vermiştir. Daire, işverenin 11.09.2014 tarihinde çıkış vermesine rağmen sonraki tarihli devamsızlık tutanakları düzenlediğini ve feshin haksız olduğunu belirterek 6098 sayılı Kanun'un 432 ve 438 inci maddeleri yönünden hükmü bozmuştur.

Davacı, 19.12.2005-26.03.2013 tarihleri arasında davalı şirketlerin işlettiği gemilerde aşçı olarak çalıştığını, son olarak yabancı bayraklı bir dökme yük gemisinde görevliyken iş akdinin haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret, ikramiye, fazla çalışma, hafta tatili, yıllık izin ve genel tatil alacaklarını istemiştir. Davalılar işveren olmadıklarını, çalışmanın belirli süreli sözleşmelerle geçtiğini savunup zamanaşımı def'inde bulunmuştur. İş mahkemesinin kısmen kabul kararı, gemilerin Deniz İş Kanunu kapsamında kalıp kalmadığının araştırılması için bozulmuş; tefrik sonrası dosyaya bakan asliye hukuk mahkemesi sözleşmenin belirsiz süreliye dönüştüğünü kabul ederek ücret, ikramiye, fazla çalışma ve yıllık izin alacaklarını hüküm altına almış, tazminat taleplerini ise Türk Borçlar Kanunu'nda bu adla düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle reddetmiştir. Daire, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, 01.02.2011 ile 02.01.2013 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde hayvanlara yem verme ve ahır temizliği işini 1.000,00 TL aylık ücretle yaptığını, iş akdinin neden gösterilmeden feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma ve yıllık izin ücreti istemiştir. Davalı, davacının istifa ettiğini savunmuştur. Yerel mahkeme, önceki bozma kararına uyarak 939,96 TL ihbar tazminatı, 67,14 TL yıllık izin ve 3.945,12 TL fazla çalışma ücretine hükmetmiştir. Daire, ihbar tazminatı istemi karara bağlanmadan önce sözleşmeyi kimin sona erdirdiğinin belirlenmesi gerektiğini, davalının 28.12.2012 ile 02.01.2013 tarihleri arasında tuttuğu devamsızlık tutanakları ve tanıklarla davacının haklı neden olmaksızın ayrıldığını ispatladığını belirtmiş; ayrıca ilk hükümdeki 3.548,88 TL'yi aşan fazla çalışma alacağının aleyhe hüküm verme yasağını ihlal ettiğini saptayarak kararı davalı yararına bozmuştur.