TBK Madde 395 İşçinin borçları: Bizzat çalışma borcu

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 395, işçi, sözleşmeden veya durumun gereğinden aksi anlaşılmadıkça, yüklendiği işi bizzat yapmakla yükümlüdür; kural olarak işini bir başkasına gördüremez.

Resmi Metin

Bizzat çalışma borcu

Madde 395- Sözleşmeden veya durumun gereğinden aksi anlaşılmadıkça, işçi yüklendiği işi bizzat yapmakla yükümlüdür.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Hizmet sözleşmesinde işçinin edimi kişiye bağlıdır; sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi çıkmadıkça işçi işi kendisi görür, yerine üçüncü kişiyi veya yardımcı koyamaz. Bu yönüyle işçinin durumu, kural olarak yardımcı çalıştırabilen yüklenicininkinden (eser sözleşmesi, TBK m.471) ayrılır; nitelikli ve güvene dayalı işlerde bizzatlık daha katı yorumlanır. Aynı kişiye bağlılık, işçinin ölümüyle sözleşmenin kendiliğinden sona ermesinin de (TBK m.440) temelidir; işverenin ölümü ise kural olarak ilişkiyi sona erdirmez. Uygulamada aksinin kararlaştırılabildiği çoğu zaman gözden kaçar: taraflar açıkça ya da örtülü biçimde işçinin başkasına iş gördürmesine izin verebilir. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçiye öncelikle İş Kanunu uygulanır; TBK’nın genel hizmet hükümleri, İş Kanunu dışında kalan ilişkilere ve onun boşluklarına tamamlayıcı olarak devreye girer. Görülen bir hata, bu borcu mutlak sanıp sözleşmeyle getirilen esnekliği yok saymak ve işçinin yükümünü eser sözleşmesindeki yüklenici yükümüyle karıştırmaktır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 395. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 320 nci maddenin birinci fıkrasını karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 394 üncü maddesinde, işçinin bizzat çalışma borcu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 320 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan ” II. İşçinin borçları / 1. Bizzat ifa” ibaresi, Tasarıda ” C. İşçinin borçları / I. Bizzat çalışma borcu” şeklinde değiştirilmiştir.

Maddede, işçinin üstlendiği işi bizzat yapma, yani şahsen ifa yükümlülüğü düzenlenmiştir. Burada “borcun ifasında, borçlunun kişisel özelliği önemli ise, borçlu edimini şahsen ifa etmekle yükümlüdür.” şeklindeki Tasarının 82 inci maddesindeki genel kuralın özel bir uygulama hali söz konusudur. Bu maddeyle, işçinin işgörme borcunu ifada kişisel özelliğinin önemli olduğu kabul edilmiş olmaktadır.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.395 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 8. Hukuk Dairesi E. 2019/718 K. 2020/1391 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İşçilik alacakları davasında istinaf eden davalı şirket, TBK m.395 ve devamına dayanarak işçinin iş görme borcunu kendisine karşı hiç yerine getirmediğini, husumetin yanlış yöneltildiğini ileri sürmüş; daire bu şirketi asıl işveren kabul ederek istinafı esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Mikser operatörü olarak çalışan davacı, işyerinin işçi ve makineleriyle birlikte diğer davalı şirkete devredildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin, genel tatil, hafta tatili ve fazla çalışma ücreti istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek 42,62 TL yıllık izin, 233,50 TL genel tatil ve 5.612,22 TL fazla çalışma ücretine hükmetmiş; kıdem, ihbar ve hafta tatili taleplerini reddetmiştir. Davalılar işyeri devri bulunmadığını ve hesabın salt tanık beyanına dayandığını ileri sürmüştür. Daire, emsal dosyalar ve Rekabet Kurulu kararı ışığında tesislerin devredildiğini, davacının alt işveren işçisi olduğunu, izin ve tatil ücretlerinin ödendiğinin ispat yükü kendisinde olan davalılarca kanıtlanamadığını belirterek istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!