TBK Madde 321 Yenilik ve değişiklik: Kiracı tarafından

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 321, kiracı ancak kiraya verenin yazılı rızasıyla kiralananda yenilik ve değişiklik yapabilir; rıza gösteren kiraya veren, yazılı olarak kararlaştırılmış olmadıkça kiralananın eski durumuyla geri verilmesini isteyemez, kiracı da aksine yazılı bir anlaşma yoksa bu değişiklikler sebebiyle kiralananda doğan değer artışının karşılığını isteyemez.

Resmi Metin

Kiracı tarafından

Madde 321- (1) Kiracı, kiraya verenin yazılı rızasıyla kiralananda yenilik ve değişiklikler yapabilir.

(2) Yenilik ve değişikliklere rıza gösteren kiraya veren, yazılı olarak kararlaştırılmış olmadıkça, kiralananın eski durumuyla geri verilmesini isteyemez.

(3) Kiracı, aksine yazılı bir anlaşma yoksa, kiraya verenin rızasıyla yaptığı yenilik ve değişiklikler sebebiyle kiralananda ortaya çıkan değer artışının karşılığını isteyemez.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Buradaki kilit nokta yazılı rıza şartıdır. Kiracı, sözlü onaya ya da kiraya verenin değişikliği gördüğü hâlde ses çıkarmamasına güvenerek tadilata girişirse, çıkan uyuşmazlıkta ispat yükü kendisine düşer ve genelde altından kalkamaz. Bu yüzden pratikte kombi, klima, vitrifiye, bölme duvar gibi her müdahale öncesi rızayı imzalı ve kapsamı belirli bir metne bağlamak gerekir; aksi hâlde kiraya veren izinsiz değişiklik iddiasıyla eski hâle getirme ve zarar talebine yönelebilir.

İki sık hata: kiraya veren rıza verirken sözleşmeye iade anında eski duruma getirme kaydını koymayı atlar, sonra bunu sözlü olarak isteyemez. Kiracı ise yaptığı masrafın değer artışı karşılığını peşinen güvenceye almaz; bunu ayrı ve yazılı kararlaştırmadıysa TBK m.321 kapsamında talep edemez. Tahliye ve eski hâle getirme çekişmeleri kira ilişkisinden doğduğundan, dava yoluna gidilecekse arabuluculuk dava şartını atlamamak gerekir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 321. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

Maddenin ikinci fıkrasında, kiraya verenin bu yenilik ve değişikliklere rıza göstermesi durumunda, yazılı olarak kararlaştırılmış olmadıkça, kiralananın eski durumuyla geri verilmesini isteyemeyeceği öngörülmektedir. Böylece, kiracının kiralananı sözleşme sonunda, ne durumda teslim almışsa, o durumda geri verme borcuna ilişkin Tasarının 333 üncü maddesinin bir istisnasına yer verilmiştir. Bu düzenleme çerçevesinde, kiracının, kiralananda yenilik ve değişiklikler yapabilmesi için kiraya verenin yazılı rızasını alması koşulu aranmış ve bu rızayı alan kiracının, aksi yazılı olarak kararlaştırılmadıkça, kiralananı eski durumuyla geri verme sorumluluğundan kurtulacağı esası benimsenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrasında, aksine yazılı bir anlaşma yoksa, kiracının, sözleşmenin sona ermesinden sonra da, bu yenilik ve değişikliklerin kiralananda meydana getirdiği önemli değer artışının karşılığını kiraya verenden isteyebileceği esası benimsenerek, bu konudaki tartışmalar sona erdirilmek istenmiştir. Bu konuda kiracının korunması amacıyla, göreceli (nisbi) bir emredici kural getirilmiştir. Kiracının önemli değer artışı yaratmış değişiklikler ve iyileştirmeler için karşılık isteme hakkının anlaşma ile kaldırılması veya sınırlandırılmasına imkan tanınmamış; buna karşılık, yazılı anlaşmada, daha fazla bir giderim talebine yer verilebileceği kabul edilmiştir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 260a maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.321 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2021/7243 K. 2021/11355 Bozma

Kiracı, aksine yazılı anlaşma yoksa, kiraya verenin rızasıyla yaptığı yenilik ve değişiklikler sebebiyle kiralananda ortaya çıkan değer artışının karşılığını isteyemez; sözleşmede aksine hüküm varsa bu hükümler değerlendirilmelidir.

Detaylı özeti gör

Davacı kiracı, davalıdan 01/01/2003 tarihli sözleşmeyle kiraladığı soğuk hava deposu ve kapalı alanı bakımsız teslim aldığını, kira ilişkisinin sona erdiği 28/11/2011'e kadar zorunlu ve faydalı tadilat/onarım yaptığını, tespit raporuyla imalat değerinin 542.240 TL bulunduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı tutup şimdilik 10.000 TL tahsilini istemiştir. Mahkeme önce TBK 321'e dayanarak davayı reddetmiş, kapatılan 6. HD imalat bedellerinin 818 sayılı BK kapsamında vekâletsiz işgörme/sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenebileceği ve sözleşmedeki ilgili maddeler ile eksik bırakılan hükmün getirtilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuş; bozmaya uyan mahkeme bu kez belirsiz alacak davasında hukuki yarar bulunmadığından davayı usulden reddetmiştir. Yargıtay, HMK 33 uyarınca davanın kısmi dava sayılması gerektiğini, bozma gereklerinin yerine getirilmesi gerekirken hukuki yarar yokluğuyla usulden ret kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek hükmü davacı yararına bozmuştur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2017/7043 K. 2019/3365 Bozma

Kiracı, kiralananda yenilik ve değişiklikleri ancak kiraya verenin yazılı rızasıyla yapabilir; bu değişiklikler sebebiyle kiralananda oluşan değer artışının karşılığını ise aksine yazılı bir anlaşma bulunmadıkça isteyemez.

Detaylı özeti gör

Davacı kiraya veren, davalı kiracının kira bedellerini düzenli ödemediğini ileri sürerek birikmiş kira ile elektrik, su ve aidat alacağının tahsilini istemiş; davalı ise kiralanana çelik kapı, parke, fayans ve su tesisatı gibi bakım-onarım masrafları yaptığını, bunları kiradan mahsup ettiğini savunarak takas definde bulunmuştur. Yerel mahkeme, davalının bu tadilatlar için davacının yazılı rızası veya aralarında anlaşma bulunduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davayı kabul etmiştir. Yargıtay ise mahsup talebine konu giderlerin kullanma gideri dışında kalıp faydalı ve zorunlu masraf niteliğinde olup olmadığının, bu takdirde imalat tarihindeki değerinden yıpranma payı düşülerek vekaletsiz iş görme hükümlerine göre belirlenip alacaktan mahsup edilmesi gerektiğini, eksik araştırmayla hüküm kurulduğunu belirterek kararı davalı yararına bozmuştur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2017/6630 K. 2019/2519 Bozma

TBK m.321/3'teki kiraya verenin rızası dışında yapılan masrafların istenemeyeceği kuralı yalnızca kira ilişkisinin devamı süresince geçerli olup, tahliyeden sonra kiracının zorunlu ve faydalı masrafları takas-mahsup istemesine engel değildir.

Detaylı özeti gör

Sözlü kira ilişkisinde davacı kiraya veren, kiracının 2013'ten beri kira ödemediğini ileri sürerek başlattığı takibe itirazın iptalini istemiştir. Davalı kiracı, borcunu kiralanana yaptığı zorunlu ve faydalı masraflara mahsup ettiğini savunarak takas definde bulunmuş ve taşınmazı 2015'te tahliye etmiştir. Mahkeme, esaslı tadilat masraflarını reddederek davayı kısmen kabul etmiştir. Yargıtay ise taşınmaz tahliye edildiğinden masrafların kiraya verenden istenmesine engel bulunmadığını, takas-mahsup yönünden eksik inceleme nedeniyle hükmü bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.321 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/1193 K. 2020/492 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kiracı şirketin kiralananda tadilat yaptığı çekişmesiz olsa da, kiraya verenin zımni onayına dayalı red gerekçesi yeterli görülmemiş; tadilatların sabit ve kalıcı olup olmadığı ile sökülüp eski hale getirilmesinin mümkün bulunup bulunmadığı saptanmadan hüküm kurulamayacağı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kiraya veren, kiralanan dubleks yapıda kiracı şirketçe izinsiz tadilat yapıldığını ileri sürerek kira sözleşmesinin feshini, tahliyeyi ve eski hale getirme bedelini istemiştir. İlk derece mahkemesi, kiralananın özel eğitim kurumu olarak kullanılacağının kararlaştırılması nedeniyle tadilata zımni onay verildiği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, akde aykırılığa dayalı tahliye için önce tadilatların açıktan fena kullanım niteliğinde, sabit ve kalıcı olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin de giderilmediğini saptayarak kararı esası incelenmeden kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2018/1158 K. 2019/1249 Düzelterek Esastan Red

Mimari projede yer alan betonarme merdiveni yıkarak yerine sac merdiven yaptıran kiracının, bu değişiklik için kiraya verenden yazılı rıza aldığını kanıtlayamadığı; bu nedenle kiraya verenin merdivenin eski hale getirilme bedeline hak kazandığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İş yeri kirasında kiracı ve müteselsil kefil aleyhine, boş kalan iki aylık kira bedeli, ödenmeyen aidat ve merdivenin eski hale getirilme bedeli istenmiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul edip ıslahla belirlenen değeri aşan tutara hükmetmiştir. Daire, kiracının sel sonrası izolasyon eksikliğine dayanan savunmasını, ayıbın bildirildiği ve giderilmesi için uygun süre verildiği kanıtlanmadığından yerinde bulmamış; merdiven değişikliği için yazılı rıza alındığının da ispatlanmadığını, aidattan kiracının sorumlu olduğunu belirtmiştir. Buna karşılık talep sonucunun aşılmasını HMK 26/1'e aykırı bularak kararı kaldırmış ve davayı ıslahla belirlenen tutar üzerinden kabul etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!