TBK Madde 319 Ayıpların giderilmesine ve kiralananın gösterilmesine katlanma borcu
TBK 319, kiracı kiralananın ayıplarının giderilmesine ya da zararların önlenmesine yönelik çalışmalara katlanmak; bakım, satış ya da sonraki kiralama için zorunlu olduğu ölçüde kiraya verenin ve onun belirlediği üçüncü kişinin kiralananı gezip görmesine izin vermek zorundadır. Kiraya veren, çalışmaları ve kiralananın gezilip görüleceğini uygun bir süre önce kiracıya bildirmek ve bunların yapıldığı sırada kiracının yararlarını göz önünde tutmakla yükümlüdür; kiracının kira bedelinin indirilmesine ve zararının giderilmesine ilişkin hakları saklıdır.
Resmi Metin
Ayıpların giderilmesine ve kiralananın gösterilmesine katlanma borcu
Madde 319- (1) Kiracı, kiralananın ayıplarının giderilmesine ya da zararların önlenmesine yönelik çalışmalara katlanmakla yükümlüdür.
(2) Kiracı, bakım, satış ya da sonraki kiralama için zorunlu olduğu ölçüde, kiraya verenin ve onun belirlediği üçüncü kişinin kiralananı gezip görmesine izin vermekle yükümlüdür.
(3) Kiraya veren, çalışmaları ve kiralananın gezilip görüleceğini uygun bir süre önce kiracıya bildirmek ve bunların yapıldığı sırada kiracının yararlarını göz önünde tutmak zorundadır.
(4) Kiracının kira bedelinin indirilmesine ve zararının giderilmesine ilişkin hakları saklıdır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Uygulamada en sık çatışma, kiraya verenin kiralananı göstermek gerekçesiyle giriş talebini bir denetim/baskı aracına dönüştürmesidir. Ölçü, çalışmanın veya gezdirmenin zorunlu olduğu sınır ve uygun süre önce yapılan bildirimdir; bu zorunluluk ölçüsünü aşan ya da habersiz giriş talebi katlanma borcunu doğurmaz. Kiraya veren açısından kritik nokta ispattır: bildirimin yazılı (ihtarname, e-posta, mesaj) ve tarih içerir biçimde yapılması, sonraki tartışmada belirleyici olur.
Kiracı tarafında sık yapılan hata, katlanma borcunu mutlak sanıp seçimlik haklarını harcamaktır. Çalışmalar kullanımı önemli ölçüde kısıtlıyorsa, kiracının kira bedelinde indirim ve zararının giderilmesi hakları doğrudan saklıdır. Tersten, kiracının haklı neden olmadan girişe direnmesi sözleşmeye aykırılık oluşturabileceğinden, itirazın gerekçesini ve karşı önerilen makul saati yazılı bırakmak isabetli olur.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 319. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
Maddenin birinci fıkrası 818 sayılı Borçlar Kanununun 251 inci maddesinin birinci fıkrasını karşılamaktadır.
Tasarının dört fıkradan oluşan 318 inci maddesinde, kiracının ayıpların giderilmesine ve kiralananın gösterilmesine katlanma borcu düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 251 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “3. Ayıp halinde muamele” şeklindeki ibare, Tasarıda “V. Ayıpların giderilmesine ve kiralananın gösterilmesine katlanma borcu” şeklinde ifade edilmiştir.
Maddenin birinci fıkrasında, 818 sayılı Borçlar Kanununun 251 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “kiracı, hakkına halel gelmemek şartıyla” şeklindeki ibareye yer verilmemiş, ancak maddenin son fıkrasında “Kiracının kira bedelinin indirilmesine ve zararının giderilmesine ilişkin hakları saklıdır.” denilmek suretiyle, bu konuda kiracı yönünden gerekli hukuki koruma sağlanmıştır.
Maddenin ikinci fıkrasında, öğreti ve uygulamada kiracının borçlarından biri olduğu kabul edildiği halde, 818 sayılı Borçlar Kanununun 251 inci maddesinde yer verilmeyen, kiralananın gösterilmesine katlanma borcu açıkça düzenlenmiştir.
Maddenin üçüncü fıkrası 818 sayılı Borçlar Kanununun 251 inci maddesinde yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Fıkrada, kiracının kiralananın gösterilmesine katlanma borcunun kapsamı ve gerçekleşme koşulları düzenlenmiştir.
Maddenin son fıkrası da, 818 sayılı Borçlar Kanununun 251 inci maddesinde yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Fıkrada, kira bedelinden indirim yapılmasına ve zararın giderilmesine ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmektedir.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 257h maddesi göz önünde tutulmakla birlikte, kaynak maddenin son fıkrası, ayrı konulara ilişkin olması sebebiyle, Tasarıda iki fıkra halinde kaleme alınmıştır.