TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR
İlk derece mahkemesince verilen hükme karşı sanıklar müdafileri ve katılan vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmakla, CMK'nın 279.maddesi uyarınca dosya üzeriden yapılan ön inceleme sonucunda; dairenin yetkisi, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç ve karar tarihine göre istinaf başvurularının kabul edilebilir olduğuna ve esas hakkında inceleme yapılmasına karar verilerek, aynı Yasanın 280.maddesi gereğince dosya incelenip gereği düşünüldü ;
Hüküm kurulurken hangi delile neden üstünlük tanındığı gerekçede somut bir şekilde açıklanıp tartışılmadan karar verilmesi hukuka aykırıdır. Hükmün gerekçesinde sanıkların leh ve aleyhlerindeki delillerin belirtilmesi zorunlu bir husustur. Ancak gerekçenin asıl işlevi hüküm denetlenmesini mümkün kılmak ve keyfiliği önlemektir. Bu denetleme sadece üst derece mahkemeler bakımından değil aynı zamanda ve asıl olarak hükmü veren mahkemenin kendi kendisini denetlemesini sağlar. Bir hükmün hukuka uygun olup olmadığı ancak gerekçe bölümünde gösterilen dayanaklardan anlaşılabilir.
Cezanın belirlenmesindeki kriterlerin (şartlar) gerekçede belirtilmesi ve somut fiil için verilmiş olan cezanın nasıl belirlendiğini ortaya koyan olaydaki gerçeklik ve değerlendirmelerin açıklanması gerekir. Cezanın tespitinde gösterilecek gerekçenin dosyadaki bilgi ve belgelerin yerinde değerlendirildiğini ortaya koyacak biçimde geçerli, yasal ve yeterli olması konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Mahkumiyet hükmünün gerekçesi, hükmün dayanaklarının akla, hukuka ve dosya içerisindeki bilgi ve belgelere ve maddi olaya uygun açıklanmasıdır. Yasal, yeterli ve geçerli bir gerekçeye dayanılmadan karar verilmesi yasa koyucunun amacına uygun düşmez ve uygulamada keyfîliğe yol açar. Gerekçenin bu özellliği ilgilileri aydınlatma, keyfiliği önleme, tarafların tatminini sağlama amacını da taşımaktadır.
Bu itibarla hükmün gerekçesinde kanıtların tartışılması, değerlendirilmesi ve reddedilen veya kanıtlama yönünden üstün tutulan ve kabul edilen kanıtlar ve nedenlerinin açıkca gösterilmesi gerekmektedir. Kanuni düzenlemenin hakim kararına yansıtılması aşamasında belirliliğin olması gerekir. Bu şekliyle esas konu kanunilik değil gerekçelendirmeyle ilgilidir. Kanun koyucunun kanunları anlaşılır açık ve belirli yapması kadar hakimin kararını denetime olanak tanıyacak açıklıkta yazması ve kanunu da bu şekilde uygulaması önemlidir. Hakimlerin somut cezanın tespit edilmesinde objektif davranmaları ve kanunda gösterilen esaslara uymaları cezanın belirlenmesindeki her bir işlem için gerekçe gösterme yükümlülüğü ile sağlanmaktadır. AİHS m.6, Anayasa 141 ve CMK m. 34 e göre hakim her türlü kararında gerekçe göstermek zorundadır.
Keza, kanuni düzenlemenin hakim kararına yansıtılması aşamasında belirliliğin olması gerekir. Bu şekliyle esas konu kanunilik değil gerekçelendirmeyle ilgilidir. Kanun koyucunun kanunları anlaşılır açık ve belirli yapması kadar hakimin kararını denetime olanak tanıyacak açıklıkta yazması ve kanunu da bu şekilde uygulaması önemlidir. Hakimlerin somut cezanın tespit edilmesinde objektif davranmaları ve kanunda gösterilen esaslara uymaları cezanın belirlenmesindeki her bir işlem için gerekçe gösterme yükümlülüğü ile sağlanmaktadır. AİHS 6, Anayasa'nın 141 ve CMK 34. Maddelerine göre hakim her türlü kararında gerekçe göstermek zorundadır.
Mahkumiyet hükmünün gerekçesinde gösterilmesi gereken noktalar sırasıyla;
a) İddia ve savunma, bunların dayandırıldığı ve mahkemece toplanan kanıtların neler olduğu,
b) Kanıtların tartışılması, değerlendirilmesi ve reddedilen veya kanıtlama yönünden üstün tutulan ve kabul edilen kanıtlar ve nedenleri,
c) Tüm bunların ışığında ulaşılan kanı; sanığın suç oluşturduğu kabul edilen eylemi, bunun yasal unsurları ve nitelendirmesi, uygulanacak kanun maddesi,
d) Cezayı ağırlatan ve hafifleten yasal ve değerlendirmeye bağlı nedenlerle cezayı kaldıran yasal nedenlerin bulunup bulunmadığı, bunlara ilişkin istemlerin kabul veya reddiyle temel cezanın belirlenmesine ilişkin nedenler,
e) Cezanın ertelenmesine, tedbirlerden birine çevrilmesine veya ek güvenlik tedbirinin uygulanmasına yönelik veya bu konulardaki istemlerin kabul veya reddine ilişkin dayanaklardır.
Hükmün gerekçesine ilişkin bu kısa hatırlatmadan sonra dava konusu olan yağma suçuna geldiğimizde ise TCK'nun 148. maddesinin 1. fıkrasında yağma suçunun temel şekli, 149. maddesinde ise nitelikli yağma düzenlenmiş olup yağma suçu TCK'nin 148/1. maddesinde; kişinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceği ya da malvarlığı bakımından büyük bir zarara uğratılacağından bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak, bir malı teslime veya alınmasına karşı koymamaya mecbur bırakılması şeklinde tarif edilmiştir. Suç anılan değerlere yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit veya cebir kullanılması suretiyle gerçekleşir. Yağma icrai kuvvetle işlenebilen bir suç tipidir. Kullanılan cebir ve tehdit kişinin malı teslim etmeye veya alınmasına ses çıkarmamaya yöneltmeye elverişli olmalıdır.
Yağma; başkasının zilyetliğindeki taşınabilir malın, zilyedin rızası olmadan faydalanmak amacıyla cebir veya tehdit kullanmak suretiyle alınması olduğundan “zor ögesinin "tespiti gerekmektedir. TCK 108. Madde gerekçesinde belirtildiği gibi cebir kişiye karşı fiziki güç kullanmak, suretiyle onun veya üçüncü kişinin iradesi ve davranışları üzerinde zorlayıcı bir etki meydana getirilmesidir. Tehdit halinde ise kişi bir saldırının, kötülüğün ileride meydana geleceği bildirilerek korkutulmaktadır.
TCK 148 maddesinde yağma suçunu unsuru olan tehditin taşıması gereken nitelikler belli ve özel şartlara tabi kılınmış yukarıda izah edildiği üzere kişinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceği ya da malvarlığı bakımından büyük bir zarara uğratılacağına ilişkin olması gerektiği belirtilmiştir. Fail tarafından mağdura uğratılacağı bildirilen zarar haksız olmalıdır. Haklı bir nedene dayanan zarar bildirimleri tehdit sayılmayacaktır. Bu itibarla suç işleyen bir kimse hakkında mahkemeye ya da savcılığa başvurulacağının bildirilmesi, zarar haksız olmadığı için tehdit sayılmayacaktır. Cebir veya tehdit unsuru her zaman açık veya net olmayabilir. Bu gibi durumlarda zor öğesinin, yağma boyutuna ulaşıp ulaşmadığının olay bazında incelenmesi gerekmektedir.
Yağma suçu amaç ve araç hareketlerden oluşan bir suç olduğundan, ilk önce almayı gerçekleştirmek için araç hareketler olan cebir veya tehdit kullanılmalı, sonrasında bu cebir ve tehdidin etkisiyle malın alınması veya tesliminin sağlanması gerekmektedir.
Yağma suçu, irtikâp suçu ile de karışmaktadır. İcbar suretiyle irtikâp suçunda kamu görevlisi olan failin mağduru kendisine yada başkasına yarar sağlamaya veya bu yolla vaatte bulunmaya icbar etmesi ve iradesini zorlaması söz konusudur. Bu icbarın yürütülen görevin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiş olması da gerekir. İcbar suretiyle irtikâpta maddi zorlamadan ziyade manevi zorlama söz konusudur. Ancak irtikap suçundaki icbarın, yağma suçunun oluşumuna neden olan cebir veya tehdit boyutuna varmaması gerekir. Aksi takdirde gerçekleşen suç, icbar suretiyle irtikâp değil, yağma suçunu oluşturur.
İrtikap suçunda mağdura el dokundurulmamalı cebre ilişkin olarak basit tıbbi tedavi ile giderilebilen boyutta dahi bir yaralama eylemi gerçekleştirilmemelidir. Mağdurun iradesini zorlayacak her türlü hareket manevi nitelikte bir "zor" olmalıdır.
İcbar niteliğindeki hareketlerin görevin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması suretiyle gerçekleştirilmesi şarttır. Görevin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması kamu görevlisinin kendi görev alanına giren bir işi yaptığı sırada haksız çıkar sağlamak amacıyla bu görevin kendisine sağladığı etkinlik durumundan ve yetkiden yararlanmasıdır. Kamu görevlisinin objektif nitelikteki "görev"den başka subjektif özellikteki "sıfat" ından yararlanmak suretiyle mağduru haksız çıkar sağlaya zorlaması da irtikap suçunun oluşumu için yeterlidir.
Kamu görevlisi sıfatının kötüye kullanılması kamu göreviyle ilgisi olmasa bile haksız yarar elde etmek amacıyla mağdurun zorlanması için kamu görevlisi olma sıfatından yararlanmak anlamına gelir. Failin görevini yerine getireceği tehdidinde bulunması sıfatın kötüye kullanılmasıdır. Kamu görevlisinin görevi gereği sahip bulunduğu takdir yetkisinikişinin aleyhine kullanacağı zannını uyandırarak yarar sağlaması durumunda göreve ilişkin nüfuzun kötüye kullanılması suretiyle cebri irtikap suçunun oluştuğundan söz edilir.
Bir özgü suç olan irtikapta ancak özel faillik niteliğini taşıyan kamu görevlisi fail olabilir. Bu suçların işlenmesine iştirak eden diğer kişiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur ve haklarında TCK'nın 38 ve 39. maddeleri gözetilerek karar verilir.
Dava konusu somut olayda;
"Sanıkların suç tarihinde sabaha karşı 05:00 sıralarında katılanın aracı ile seyir halinde iken aracının yolunu keserek sanıklardan K4'in polis olduğunu söyleyip sanık K3 ile birlikte araca binip katılanın aracındaki tütün ve bandrolsüz sigaraları ve ayrıca bu suçtan dolayı işlem yapmamak için 5.000 TL parasını aldıkları diğer sanık K2'ın ise araçla onları takip ettiği, bu şekilde birden fazla kişi ile birlikte yol keserek yağma suçunun işledikleri" iddiası ile kamu davası açıldığı,
Yapılan yargılama sonucu " sanıkların fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ederek, kaçak sigara ve tütün mamulleri satıldığını bildikleri X1 Yokuşuna gidip kaçak tütün mamulü aldığını düşündükleri katılanı polis olduklarını, eyleminin cezasının çok olduğunu söyleyip korkutarak katılanın aracındaki malları ve cebindeki parayı aldıkları sabit olmakla TCK'nın 149/1-c maddesinde düzenlenen birden fazla kişi tarafından birlikte yağma suçunu işledikleri " gerekçesi ile karar verildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda yapılan tüm bu açıklamalar bağlamında;
1) Soruşturma aşamasından başlamak üzere yargılamanın tüm aşamaları birlikte değerlendirildiğinde; önceki beyanında tehdit edildiğini ve sanık K1'in elinde silah olduğunu ifade etmeyen katılanın kovuşturma aşamasındaki duruşma sırasında "yol boyunca tehdit edildiği"ni beyan etmesi karşısında katılanın bu beyanları arasındaki çelişkilerin giderilmemesi,
2 ) Katılanın duruşmadaki beyana itibar edilmesi halinde;
Yol boyunca katılana yönelik gerçekleşen tehdidin ne olduğu, sanıkların katılanın hayatına, vücuduna, veya cinsel dokunulmazlığına, ya da onun malvarlığını büyük bir zarara uğratmaya yönelik hangi cebir yahut tehdit oluşturacak söz ve fiilleri neticesinde katılanın tütün ve sigaralar ile 5.000 TL parasını sanıklara teslim etmeye mecbur bırakıldığının yeterince açıklıkta ve tereddüte mahal bırakmayacak şekilde gösterilip izah edilmemesi,
3) Görevi dolayısıyla suç teşkil eden her türlü eylem ve duruma müdahale etmek ve bu hususta işlem yapmak yetkisi bulunan polis memurunun muttali olduğu yahut karşılaştığı herhangi bir fiille ilgili olarak bunun suç teşkil ettiği ve cezai müeyyidelerinin bulunduğu yönündeki sözlerinin, aksi durumdaki gerekçeler ve failin maksatlı başkaca saik ve niyetleri kesin ve net ortaya konulmadıkça tehdit sayılamayacağı nazara alındığında;
a) Mevcut olayda, ilgilisi veya muhatabı (katılan) için böyle bir uyarı ve ikazın nasıl ve ne şekilde başlı başına bir tehdit veya cebir oluşturacak bir korkutma olarak kabul edildiğinin temellendirilmemesi,
b) Bir an için polis memuru K1'in katılana "araçta bulunan tütün mamüllerinin kaçak ve bunun cezasının çok olduğu" nu söyleyerek onu korkuttuğunun benimsenmesi durumunda ise; bu sözlerin nasıl ve ne şekilde irtikap suçunda tarif edilen "kamu görevlisinin kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlaması için zorlaması veya mecbur etmesi" nin ötesine geçen ve yağma suçunun oluşmasına neden olan cebir veya tehdit boyutuna vardığının karar yerinde açıkça gösterilip izah edilmeksizin ve gerekçelendirilmeksizin " biri polis memuru K1 olmak üzere üç sanığın kaçak tütün mamulü aldığını düşündükleri katılanı polis olduklarını, eyleminin cezasının çok olduğunu söyleyip korkutarak aracındaki malları ve cebindeki parayı alarak birden fazla kişi tarafından birlikte yağma suçunu işledikleri" şeklinde eksik soruşturma ve çelişik anlatımlara dayanılarak yeterli olmayan gerekçeyle karar verilmesi,
Yasaya aykırı görüldüğünden CMKnın 280/1-b, 289/1-g maddeleri gereğince HÜKMÜN BOZULMASINA,
Kararın bir örneğinin Bölge Adliye Cumhuriyet Başsavcılığına TEBLİĞİNE
Dosyanın hükmü veren ilk derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE
CMK.nın 286/1 maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 14/03/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
