Adana BAM, 9. HD., E. 2019/557 K. 2020/903 T. 26.10.2020

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN

DAVACILAR : 1-K1 – N1

2-K2 – N2

VEKİLLERİ : Av. K3- A1

Av. K4- A2

DAVALI : SS F1 OTOB. VE TAŞ. KOOP ( F1) A3

VEKİLİ : Av. K5- A4

DAVANIN KONUSU : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali

İSTİNAF KARARININ

YAZIM TARİHİ : 26/10/2020

Dörtyol 2.Asliye Hukuk ( Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 12/12/2018 tarih ve 2017/11 Esas, 2018/631 Karar sayılı kararı aleyhine davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf taleplerinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin babası K6’nün davalı kooperatifin ortağı iken 01/06/2010 tarihinde vefat ettiğini, ortaklığına müvekkillerinin annesi K7′ nün devam ettiğini, K7 ‘nün de 11/07/2016 tarihinde vefat ettiğini, geriye mirasçı olarak; K1 , K8, K9 , K10, K11, K2, K12’i bıraktığı, N3 plakalı otobüsün taşıma faaliyetlerinin haksız engellenmesi üzerine müvekkilinin İskenderun 3. Noterliğinin 14/11/2016 tarihli 26328 yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalı kooperatiften bilgi talep ettiğini, ihtarnameye cevap verilmediğni, müvekkilinin 12/12/2016 tarihinde F2bankası hesabına yatan paranın sebebini araştırırken davalı kooperatifin ihraç kararından haberdar olduğunu, kooperatifin kararının kendi içinde çelişkili ve kötüniyetle alınmış bir karar olduğunu, müvekkillerinin kooperatif üyeliğini devam ettirme iradesinde olduklarını açıkça belirtmelerine rağmen 40 yılı aşkın süredir devam eden üyeliği bir pazar günü sonlandırmanın başka bir açıklaması bulunmadığını, İskenderun 3. Noterliği’nin 17/10/2016 tarihli 23805 yevmiye nolu ve 14/11/2016 tarihli ve 26328 yevmiye nolu ihtarnameleri ile üyeliğe devam yönündeki iradenin ortaya konulduğunu, ihraca ilişkin tebligatın yapılmamış olmasının da davalı kooperatifin kötüniyetini ortaya koyduğundan bahisle kooperatif yönetim kurulunun 16/10/2016 tarih 2016/10 nolu üyelikten çıkarma kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde ileri sürülen hususların gerçeği yansıtmadığını, açılan davayı kabul etmediklerini, söz konusu üyelikten çıkarma kararında herhangi bir usulsüzlük yapılmadığını, ilk üyenin eşinin vasisi olan K8 ile üyelik devam ettiğini, K8 ‘un 30/09/2016 tarihinde kooperatiflerine ihtar gödererek bilgi istediğini, 05/10/2016 tarihinde mevcut hak ve alacakları ile temsilci tayin edilmesi, aksi takdirde üyeliğin sonlandırılacağının bildirildiğini, annelerinin vefatından sonra taziyeye giden F1 yetkilisi K13 ‘nın davacılara (K2 ve K1 ‘ye) temsilci tayininin 3 aylık süresi olduğu, bu süre zarfında temsilci seçilemezse üyelikten sözleşme gereği çıkarılacaklarının şifaen bildirildiğini, bu olaya diğer mirasçılardan olan K9 ve K8 ‘un eşi K14 ‘un da şahit olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :

Dörtyol 2.Asliye Hukuk ( Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 12/12/2018 tarih ve 2017/11 Esas, 2018/631 Karar ile; anasözleşmesinin 16. maddesi gereğince, davacıların gerekli süreler içinde kooperatife bildirimde bulunmadığı, noter vasıtasıyla kooperatife gönderilen ihtarnamelerin çıkarılma kararından sonra olduğu, murisin ölümünden itibaren 3 aylık yasal süre içinde bildirimde bulunulmadığı, kooperatif üyeliğinden çıkarma kararının yerinde olduğunundan davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacılar vekilinin istinaf dilekçesinde özetle;

Verilen Kararın miras hukukunun genel prensiplerine aykırı olduğunu, müvekkillerin annesi K7’nün davalı kooperatifteki hissesinin miras hukuku gereği mirasçılarına geçtiğini, müvekkili K1’nün, kooperatifteki haklarının tehlikeye düşmemesi amacıyla İskenderun 1. Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde 2016/920 E. sayılı dosyasında ortaklığın giderilmesi davası açarak ihtarname ile kooperatife bildirdiğini, otobüsün taşıma faaliyetlerinin haksız olarak engellenmesi üzerine İskenderun 3. Noterliği’nin 14.11.2016 tarihli, 26328 yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalı kooperatiften bilgi talep edildiğini, bu ihtara cevap verilmediğini, emsal Yargıtay kararlardan da anlaşılacağı üzere, ortak olan murisin ölümü ile mirasçıların kendiliğinden harekete geçmelerinin gerekmediğini, mirasçılara bildirim (noter kanalıyla) yapılması ve haklarının hatırlatılması gerektiğini, İhraç İşleminin kötüniyetle yapıldiğini, K8K’a yapılan tebliğin hukuken geçerliliğinin bulunmadığını, ihraç kararının Kooperatifler Kanunu’na aykırı olduğunu, davalı kooperatifin yetkili temsilci atanması konusunda tüm mirasçılara ihtarname göndermesi, temsilci atanması hususunda süre vermesi, verilen süreye rağmen temsilci atanmaması halinde ihraç işlemini gerçekleştirmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER:

Dörtyol 2.Asliye Hukuk ( Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 12/12/2018 tarih ve 2017/11 Esas, 2018/631 Karar sayılı dosyası, kooperatif üyelik dosyası, kooperatif ana sözleşmesi, ihtarnameler, İskenderun 1. SHM’nin 2016/920 E sayılı dosyası, Döryol 3. AHM 2017/5 E. Sayılı dosyası,taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ile tüm dosya kapsamı,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :

Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç karının iptali talebinden ibarettir.

İstinaf incelemesi, HMK’nın 355. maddesi gereğince davacının istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacıların babası K6’nün davalı Kooperatifin üyesi olduğu, 01/06/2010 tarihinde vefat etmesinden sonra üyelik haklarının eşi ve davacıların annesi K7’ye devredildiği, üyeliğin onun tarafından devam ettirildiği konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. İskenderun 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/578 esas 2016/58 karar sayılı kararı ile, K7’nün TMK’nın 405. maddesi gereğince kısıtlanmasına, K8’un vasi olarak atanmasına karar verilmiş, bu karar 08/02/2016 tarihinde kesinleşmiştir. 10/02/2016 tarihli ek karar ile; kooperatifteki otobüsün işletilmesinden dolayı F2 Bankası’na yatan paranın her ay çekilerek, şoforün maaşının ödenmesi, otobüsün vergilerinin ödenmesi, yakıt alınması, bakım ve onarım masraflarının ödenmesi, SGK’ya ödeme yapılması için vasiye izin verilmiştir.

Dosya bulunan mirasçılık belgesine göre, 11/07/2016 tarihinde vefat eden muris K7 geride yasal mirasçı olarak K9, K10, K11, K1, K2, K12 ve K8’u bırakmıştır.

Mirasçılardan K10, K9 ve K12 İskenderun 1.Noterliği’nde düzenlenen 22/07/2016 tarih 19421 yevmiye numaralı, K1 09/08/2016 tarihli 2967 yevmiye numaralı, K2 ise Urla Noterliği’nde düzenlenen 22/07/2016 tarihli 10094 yevmiye numaralı vekaletnameler ile; miras yolu ile intikal eden N3 plakalı otobüsün kooperatifte çalışmasından dolayı, vekaletnamelerde belirtilen konularda mirasçılardan K8’u vekil tayin etmişlerdir. K1 İskenderun 1.Noterliği’nden 05/10/2016 tarihinde keşide ettiği 26148 yevmiye numaralı azilname ile K8’u vekillikten azletmiştir. Diğer taraftan K9 ve K10 İskenderun 1.Noterliği’nde düzenlenen 08/08/2016 tarihli 20791 yevmiye numaralı, K12 15/08/2016 tarihli 21535 yevmiye numaralı, K11 ise Didim 2. Noterliği’nde düzenlenen 09/08/2016 tarihli 5934 yevmiye numaralı ferağatnameler ile; N3 plakalı otobüs üzerindeki miras hak ve hisselerinin tamamından K8 lehine feragat ettiklerini bildirmişlerdir. Bu feragatnamelerde kooperatif hissesinden söz edilmemektedir. Mirasçılardan K2 ise İzmir 19. Noterliği’nde düzenlenen 25/08/2016 tarihli 14867 yevmiye numaralı feragatname de; otobüsün ticari gelirlerinden dolayı miras haklarından K8 lehine feragat ettiğini bildirmiştir.

K8 İskenderun 1. Noterliğinden 30/09/2016 tarihinde kooperatife bir ihtarname göndererek; annesi K7’ye ait otobüsün çalışmasından ve annesinin vefatından dolayı birikmiş hak ve alacaklarının 7 gün içerisinde bildirilmesini istemiştir. Davalı kooperatif Dörtyol 1. Noterliği’nden 05/10/2016 tarihli 13646 yevmiye numaralı cevabı ihtarnameyi göndererek, 50.900,00.TL ana para hak ve alacağının bulunduğu, kooperatif ana sözleşmesinin 16.maddesi olan ( Ölen ortağın kanunu mirasçılarının 3 ay içerisinde temsilci tayin etmemeleri halinde ölen ortağın alacakları ve borçları 15. Maddeye göre tasfiye olunur.) şifahi olarak söylenmesine rağmen temsilci atanmadığı bildirilmiştir. Sonuçları konusunda bir uyarı bulunmamaktadır.

Mirasçılardan K1 İskenderun 1. Sulh Mahkemesinin 2016/920 esas sayılı dosyasında; otobüsle ilgili olarak rızai taksim sağlanamadığından ortaklığın satış sureti ile giderilmesi için 10/12/2016 tarihinde dava açmış, İskenderun 3. Noterliğinden 17/10/2016 tarihinde 23805 yevmiye numaralı ihtarnameyi keşide ederek, ortaklığın giderilmesine kadar kooperatif hissesi üzerindeki hakların iştirak halinde devam edeceğini, dava sonuna kadar işlem yapılmamasını ve üyeliğe son verme işlemi yapılması halinde tazminat talep edileceği bildirilmiş, ihtarname 03/11/2016 tarihinde bildirilmiştir.

Kooperatif yönetim kurulu 16/10/2016 tarih 2016/10 sayı karar ile; muris K7’nün vefat etmesi nedeniyle resmi vekaleti olan kızı K8’a ana sözleşmedeki 16. maddenin şifai olarak söylenmesine rağmen temsilci tayin edilmediğinden 05/10/2016 tarihinde Dörtyol 1. Noterliğinden ihtar gönderilerek bu maddenin hatırlatıldığı, buna rağmen temsilci tayin edilmediğinden 16.madde gereğince K7’nün üyelikten çıkartılmasına, yardımlaşma sandığında biriken parası ve çıkartılan üyelere yardım amaçlı olmak üzere toplam 200.000,00.TL nin K7’nün F2 Bankası Payas şubesindeki hesabına aktarılmasına karar verilmiştir.

K1 bu hesaba yatırılan paranın K8 tarafından vekaletsiz ve kötü niyetli olarak çekildiği, bir ay sonra müvekkilinin hesabına 4.415,00.TL yatırıldığı, diğer mirasçılara 22.400,00.TL ödeme yapıldığını duyduğunu, müvekkilinin hesabına yatan parayı ihtirazı kayıtla çektiğini, davalının eksik ödeme oranında sebepsiz zenginleştiğini belirterek K8 aleyhine fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 1.000,00.TL’nin tahsili için Dörtyol 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2017/5 esas sayılı dosyasında açtığı dava devam etmektedir.

Davada, tarafların taraf ehliyetine sahip olmaları dava şartı (HMK mad. 114/1,d) olup, mahkemece taraf ehliyetinin mevcut olup olmadığı, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılır (HMK mad. 115/1).

TMK’nun 640/2.maddesine göre “Mirasçılar terekeye elbirliği ile sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler.” hükmü düzenlenmiştir.

Ölüm ile birlikte mirasçılar terekedeki haklara ve borçlara iştirak halinde mülkiyet esaslarına göre malik olurlar. Bunun sonucu olarak her bir mirasçının hakkı muristen kalan hak ve borçların tamamına sari olduğu gibi mirasçılar kalan miras üzerindeki tasarruf yetkilerini de ancak ittifakla verecekleri karar uyarınca kullanabilirler. Bu nedenle davacıların annesinden kalan kooperatifteki payla ilgili olarak dava hakkını yanlızca ikisinin kullanması mümkün değildir. Bu durumda diğer mirasçıların açılan davaya muvafakat edip etmediklerinin sorulması, muvafakat etmemeleri halinde ise davacılara terekeye mümessil tayin ettirmesi için mehil verilmesi ve tayin olunacak mümessil huzuru ile davaya devam edilmesi gerekmektedir.(Yargıtay 11. HD 2010/2829 E. 2010/3334 K. , 23. HD. 2014/3664 E. 2014/6955 K.)
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 14. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında “Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Anasözleşmede gösterilecek şartlarla, ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir.” hükmüne; kooperatif anasözleşmesinin 16. maddesinde ise “Ölen ortağın kanuni mirasçılarının üç ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde, ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam eder. Mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam etmek istememeleri halinde, ölen ortağın alacak ve borçları 15. madde hükümlerine göre tasfiye edilir.” hükmüne yer verilmiştir. Ortağın ölümünden sonra davalı kooperatif tarafından ölen ortağın mirasçıları ve adresleri ayrı ayrı belirlenip mirasçıların anasözleşmenin 16. maddesi uyarınca temsilci tayin edip bildirmeleri ve ortaklığa devam edip etmeyecekleri konusunda uyarılmaları gerekmektedir. Mirasçıların kendiliklerinden harekete geçmedikleri gerekçesiyle, ortaklık sıfatının düştüğü kabul edilemez. (Yargıtay 23. HD 2015/5984 E. 2016/4783 K. , 2012/5383 E. 2012/7114K. , 2013/7550 E. 2014/88 K.) Davalı kooperatif 05/10/2016 tarihinde mirasçılardan K8’a gönderdiği ihtarda, şifahi olarak bildirilmesine rağmen temsilci atanmadığı belirtilmiştir. İhtar yeterli açıklamayı içermediği gibi K8, 05/10/2016 tarihi itibariyle tüm mirasçıların vekili değildir. Diğer taraftan bu ihtardan itibaren 3 ay beklenmeden 16/10/2016 tarihinde ihraç kararı verilmiştir. Mirasçılardan bir kısmına sözlü olarak yapılan ihtar geçerli ve yeterli değildir. Ayrıca üyelikten çıkarma işlemi müteveffa K7 hakkında yapılmıştır. Ölmüş bir kimse hakkında yapılan hukuki işlemlerin geçerliliği bulunmamaktadır.(Yargıtay 11. HD 2010/2829 E. 2010/3334 K.)

Davacı K1 kooperatif’in çıkarma kararından sonra, ortaklık pay ve haklarından dolayı müteveffa’nın hesabına yatırılan paranın K8 tarafından çekildiği ve mirasçılara dağıtıldığı, ancak kendisine daha az para verildiğinden bahisle K8 hakkında, Dörtyol 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2017/5 esas sayılı tazminat davasını açmıştır. Ayrıca kooperatif hissesindeki ortaklığın satış suretiyle giderilmesi için dava açılmıştır. Mirasçılardan bir kısmının otobüs üzerindeki miras haklarından (kooperatif hissesi üzerinde değil) K8 lehine feragat ettikleri görülmektedir. K7’nün hesabına yatan paranın akibeti tespit edilerek, belirtilen davaların sonuçlarının ne olduğu araştırılıp, feragatlerin ,vekaletlerin ve tüm delillerin birlikte değerlendirilerek tüm mirasçılar tarafından üyelikten çıkmanın benimsenip benimsenmediğinin de tartışılması gerekmektedir.

Bu durumda mahkemece; diğer mirasçıların muvafakatlerinin alınması veya terekeye temsilci atanması için davacıya süre verilerek taraf teşkilinin sağlanması halinde yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve değerlendirme yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden davacıların istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.’nun 353/1-a-6. maddesi gereğince, ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :

1-
Davacıların vekilinin ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun
KABULÜNE
,

2-
Dörtyol 2.Asliye Hukuk ( Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi’nin 12/12/2018 tarih ve 2017/11 Esas, 2018/631 Karar sayılı kararının HMK.’nun 353/1-a-6 maddesi gereğince
KALDIRILMASINA
,

3-
Dava ile ilgili deliller toplanıp değerlendirilmeden ilk derece mahkemesince karar verildiği anlaşıldığından 6100 sayılı HMK.nun 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Dörtyol 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’ne
GÖNDERİLMESİNE
,

4-
492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 44,40.TL istinaf karar harcı(Maktu)nın istinaf eden davacı vekiline
İADESİNE,

5-
Davacı tarafından istinaf için yapılan yargılama giderinin esas hüküm ile birlikte ilk derece mahkemesince karara
BAĞLANMASINA
,

6-
6100 Sayılı HMK’nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesine
İADESİNE
,

7-
İnceleme dosya üzerinden yapıldığından davalı vekili lehine vekalet ücreti takdirine
YER OLMADIĞINA,

8-
6100 sayılı HMK’nın 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/3 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine
TEBLİĞİNE
,
Dair, 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a/6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle kesin olmak üzere 26/10/2020 tarihinde karar verildi.