TMK Madde 314 Evlât edinme: Hükümleri

Özet 6 fıkra · ~3 dk okuma

TMK 314, evlat edinmenin hukuki sonuçlarını düzenler.

Yürürlükte AYM iptal + yeniden düzenleme Son olay: 7531 s.K. m.12 (14 Kasım 2024)

Resmi Metin

Hükümleri

Madde 314- (1) Ana ve babaya ait olan haklar ve yükümlülükler evlât edinene geçer.

(2) Evlâtlık, evlât edinenin mirasçısı olur.

(3) Evlâtlık küçük ise evlât edinenin soyadını alır. Evlât edinen isterse çocuğa yeni bir ad verebilir. Ergin olan evlâtlık, evlât edinilme sırasında dilerse evlât edinenin soyadını alabilir.

(4) Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçüklerin nüfus kaydına, birlikte evlât edinmede ana ve baba adı olarak evlât edinen eşlerin adları; tek başına evlât edinmede ise ana veya baba adı olarak evlât edinenin adı yazılır. Evlât edinilen diğer kişiler hakkında, talepleri halinde bu hüküm uygulanır.

İptal: · AYM E.2023/3 K.2023/139

Yeniden düzenleme: · 7531 s.K. m.12

(5) Evlâtlığın, miras ve başka haklarının zedelenmemesi, aile bağlarının devam etmesi için evlâtlığın naklen geldiği aile kütüğü ile evlât edinenin aile kütüğü arasında her türlü bağ kurulur. Ayrıca evlâtlıkla ilgili kesinleşmiş mahkeme kararı her iki nüfus kütüğüne işlenir.

(6) Evlât edinme ile ilgili kayıtlar, belgeler ve bilgiler mahkeme kararı olmadıkça veya evlâtlık istemedikçe hiçbir şekilde açıklanamaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Norm Durumu ve Değişiklikler

Bu madde yürürlüktedir. Aşağıdaki Anayasa Mahkemesi iptali ve sonraki yeniden düzenleme, maddenin güncel hâline ilişkindir:

  1. AYM iptali 4. fıkra AYM E.2023/3 K.2023/139 Dördüncü fıkra (nüfus siciline kayıt sınırlaması) Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir.
  2. Yeniden düzenleme 4. fıkra 7531 s.K. m.12 Dördüncü fıkra, 7531 sayılı Kanun (9. Yargı Paketi) ile yeniden düzenlenerek güncel hâline getirilmiştir.

Karar metinleri için AYM Norm Kararları Bilgi Bankası ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

Madde, evlat edinmenin hukuki sonuçlarını düzenler. Birinci fıkraya göre ana ve babaya ait haklar ve yükümlülükler (velayet ve velayetten doğan haklar) evlat edinene geçer. İkinci fıkrada evlatlığın evlat edinenin mirasçısı olacağı hükme bağlanmıştır; bu sıfat doğal mirasçılıkla aynı niteliktedir. Üçüncü fıkrada soyad düzenlenmiştir: küçük evlatlık evlat edinenin soyadını alır, evlat edinen isterse çocuğa yeni ad verebilir, ergin evlatlık ise evlat edinme sırasında dilerse evlat edinenin soyadını alabilir. Dördüncü fıkra Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 tarihli kararıyla geçersiz kılınmış ve 7/11/2024-7531/12 md. ile yeniden düzenlenmiştir; ayırt etme gücüne sahip olmayan küçüklerin nüfus kaydına evlat edinen eşlerin veya tek başına evlat edinende edinenin adı ana-baba adı olarak yazılır. Avukatlık pratiğinde nüfus kütüğüne işlenecek bağ ile gizlilik kuralı dilekçenin sonuç kısmında ayrıca talep edilmelidir; aksi hâlde nüfus müdürlüğü işlemi eksik tesis edebilir.

Gerekçe

Evlat edinmenin hukuki sonuçlarını düzenleyen bu madde, yürürlükteki Kanunun 257 nci maddesini karşılamaktadır.

Birinci fıkrada, ana ve babaya ait hak ve yükümlülüklerin (velayetin ve velayetten doğan hak ve yükümlülüklerin) evlat edinmenin gerçekleşmesiyle birlikte evlat edinene geçeceği hükme bağlanmaktadır.

İkinci fıkrada, evlat edinmenin mirasçılık üzerindeki etkileri düzenlenmiştir. Buna göre, evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olur, ancak kendi ailesine karşı kan bağından doğan mirasçılığını da korur.

Üçüncü fıkrada, evlatlığın ergin olmaması halinde evlat edinenin soyadını alacağı; evlat edinenin isterse, ergin olmayan evlatlığa yeni bir ad verebileceği ve ergin olan evlatlığın ise, ancak evlat edinme sırasında o isterse, evlat edinenin soyadını alabileceği hükme bağlanmaktadır. Böylece, evlatlık ergin ise, evlat edinenin soyadını kendiliğinden almış olmaz; onun evlat edinenin soyadını alıp almaması tamamen kendi seçimine bağlıdır.

Dördüncü fıkra, eşler tarafından evlat edinilen ve ayırt etme gücüne sahip olmayan küçüklerin nüfus kaydına ana ve baba adı olarak evlat edinen eşlerin adlarının yazılacağını düzenlemektedir.

Nüfus idaresine hitap eden bir düzenleme hükmü olan beşinci fıkra ise, evlatlığın miras ve başka haklarının zedelenmemesi, aile bağlarının kaybolmaması için alınması gerekli önlemleri göstermektedir.

Maddenin son fıkrası, evlat edinme işleminin dokunduğu menfaatler göz önüne alınarak getirilen bir gizlilik kuralıdır.

ALT KOMİSYON RAPORU

– Tasarının 314 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ve evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığının devam edeceğine ilişkin hüküm, Tasarının 500 üncü maddesinde üçüncü fıkra olarak yer almasının daha doğru olacağı düşünülerek metinden çıkarılmıştır.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 314 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ve evlâtlığın kendi ailesindeki mirasçılığının devam edeceğine ilişkin hüküm, Tasarının 500 üncü maddesinde üçüncü fıkra olarak yer almasının daha doğru olacağı düşünülerek metinden çıkarılmıştır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2024/7588 K. 2025/4035 Bozma

TMK m.314 uyarınca, evlat edinmenin kanuni sonuçlarından biri olarak evlat edinen, evlat edinilene yeni bir isim verebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Ana baba rızası aranmaksızın, koruyucu aile yanındaki küçüğün evlat edinilmesi istemi. Değerlendirme: Biyolojik anne babanın çocuğu kuruma bıraktıktan sonra uzun süre özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, küçükle davacı arasında anne-çocuk ilişkisi kurulduğu ve evlat edinmenin küçüğün üstün yararına olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çocuğun üstün yararı gereği davanın kabulü gerekirken reddine karar veren Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/14329 K. 2016/13900 Bozma
Velayet m.314/5

Evlat edinme, evlatlığın kendi ailesiyle arasındaki soybağı ilişkisini ortadan kaldırmaz (TMK m. 314/5); bu nedenle koşulların varlığı ve küçüğün üstün yararı halinde öz aile ile kişisel ilişki hakim kararıyla yeniden tesis edilebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Davalılara evlatlık verilen idrak çağındaki küçük ile öz annesi arasında kişisel ilişki kurulup kurulamayacağı. Değerlendirme: Evlat edinme öz aile ile soybağını ortadan kaldırmadığından (TMK m. 314/5), koşulları varsa hakim TMK m. 325'e göre öz anneyle kişisel ilişki tesis edebilir; ancak idrak çağındaki çocuğun görüşü uzman eşliğinde alınmadan eksik incelemeyle hüküm kurulamaz. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!