TMK Madde 6 - İspat yükü

Davacı borçlular, "malen" kayıtlı 6.000-TL bedelli bono nedeniyle takip edilen miktarın bir kısmından borçlu olmadıklarının tespitini istemiş; uyuşmazlık, "malen" kaydını içeren bonoda ispat yükünün hangi tarafta olduğu noktasında toplanmıştır. HGK, TMK m.6'daki "bir vakıadan kendi lehine hak çıkaran tarafın o vakıayı ispatla yükümlü olduğu" genel kuralının menfi tespit davalarında da geçerli olduğunu, bonodaki "malen" kaydının malın teslimine karine teşkil ettiğini ve aksini (malın teslim edilmediğini/bedelsizliği) borçlunun yazılı delille ispat etmesi gerektiğini benimsemiştir. İspat külfetinin tayininde hataya düşen yerel mahkemenin direnme kararı, ispat yükü davacı-borçlularda olduğu ve onlar bedelsizliği yazılı delille kanıtlayamadığı gerekçesiyle bozulmuştur.

İşçi, alt işveren nezdinde çalıştığı asıl işverene karşı açtığı işçilik alacağı davasında fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarını talep etmiş; bu çalışmaların ispatına ilişkin özel hüküm bulunmadığından, TMK m.6 uyarınca her tarafın hakkını dayandırdığı olguları ispatla yükümlü olduğu, dolayısıyla bu iddiayı ispat yükünün davacı işçide olduğu esas alınmıştır. HGK, davacının birbiriyle tutarlı tanık anlatımlarıyla iddiasını kanıtladığını, mahkemenin müzekkeresine rağmen davalının tanık beyanlarının aksini gösteren kayıt ve belge sunmadığını ve söz konusu alacakların tarafların serbestçe tasarruf edebileceği konulardan olması nedeniyle hâkimin resen delil toplama yetkisinden söz edilemeyeceğini belirtmiştir. Bu nedenlerle eksik inceleme bulunmadığı sonucuna varılarak, davalı vekilinin temyiz itirazları reddedilmiş ve yerel mahkemenin direnme kararı oyçokluğuyla ONANMIŞTIR.

Davacı-borçlu, aleyhine icra takibine konu edilen "malen" kayıtlı bononun muvazaalı olarak verildiğini ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini istemiş; yerel mahkeme ispat yükünü davalı-alacaklıya yükleyerek davayı kabul etmiştir. HGK, TMK m.6'daki "bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran tarafın o vakıayı ispat etmeye mecbur olduğu" temel kuralından hareketle, muvazaa iddiasını ileri süren davacı-borçluya ispat yükünün düştüğünü ve senedin tarafı olan davacının bu iddiayı ancak yazılı delille kanıtlayabileceğini belirlemiştir. Senet metninden muvazaa anlaşılamadığı ve davacı yazılı delil sunmadığı için bononun geçerli kabulü gerektiğini vurgulayan HGK, yerel mahkemenin hatalı gerekçeyle verdiği direnme kararını bozmuştur.