İçeriğe geç

TCK Madde 68 Ceza zamanaşımı

Özet 5 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 68, Bu maddede yazılı cezalar aşağıdaki sürelerin geçmesiyle infaz edilmez: a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında kırk yıl.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 68 - Ceza zamanaşımı

Resmi Metin

Ceza zamanaşımı

Madde 68- (1) Bu maddede yazılı cezalar aşağıdaki sürelerin geçmesiyle infaz edilmez:

  1. a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında kırk yıl.
  2. b) Müebbet hapis cezalarında otuz yıl.
  3. c) Yirmi yıl ve daha fazla süreli hapis cezalarında yirmidört yıl.
  4. d) Beş yıldan fazla hapis cezalarında yirmi yıl.
  5. e) Beş yıla kadar hapis ve adlî para cezalarında on yıl.

(2) Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup da onbeş yaşını doldurmamış olanlar hakkında, bu sürelerin yarısının; onbeş yaşını doldurmuş olup da onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında ise, üçte ikisinin geçmesiyle ceza infaz edilmez.

(3) Bu Kanunun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı yurt dışında işlenmiş suçlar dolayısıyla verilmiş ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis cezalarında zamanaşımı uygulanmaz.

(4) Türleri başka başka cezaları içeren hükümler, en ağır ceza için konulan sürenin geçmesiyle infaz edilmez.

(5) Ceza zamanaşımı, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve kalan ceza miktarı esas alınarak süre hesaplanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.68, hükmedilen bir cezanın belirli sürelerin geçmesiyle artık infaz edilemeyeceğini düzenler; bu, ceza zamanaşımıdır. Maddede yazılı cezalar, aşağıdaki sürelerin geçmesiyle infaz edilmez ve sürenin dolmasıyla cezanın yerine getirilmesi olanağı kalkar. Süreler cezanın türüne ve ağırlığına göre ayrı ayrı belirlenmiştir: ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında kırk yıl, müebbet hapis cezalarında otuz yıl, yirmi yıl ve daha fazla süreli hapis cezalarında yirmidört yıl, beş yıldan fazla hapis cezalarında yirmi yıl, beş yıla kadar hapis ve adlî para cezalarında ise on yıl geçmekle ceza infaz edilmez. Görüldüğü üzere ceza ağırlaştıkça öngörülen süre de uzamaktadır. Bu itibarla en ağır cezalar için en uzun süre, hafif cezalar için ise en kısa süre geçerlidir.

Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmuş olup onbeş yaşını doldurmamış olanlar hakkında bu sürelerin yarısının, onbeş yaşını doldurmuş olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında ise üçte ikisinin geçmesiyle ceza infaz edilmez; böylece küçükler bakımından süreler indirimli uygulanır. Buna karşılık bu Kanunun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı yurt dışında işlenmiş suçlar dolayısıyla verilmiş ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis cezalarında zamanaşımı uygulanmaz. Türleri başka başka cezaları içeren hükümler ise en ağır ceza için konulan sürenin geçmesiyle infaz edilmez. Ceza zamanaşımı, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve süre kalan ceza miktarı esas alınarak hesaplanır. Buna göre infazına ara verilen hallerde zamanaşımı, çekilmesi gereken kalan ceza miktarı üzerinden yeniden değerlendirilir.

Gerekçe

Tasarıda ceza zamanaşımı sürelerinin geçmesiyle cezaların “ortadan kalkacağı” belirtilmekteydi. Ancak yapılan değişiklikle, ceza zamanaşımı sürelerinin geçmesinin, cezayı ortadan kaldırmadığı, sadece bir infaz engeli oluşturduğu kabul edilmiştir.

TCK m.68 ile İlgili Yargıtay Kararları

5 karar gösteriliyor.

1.CD E.2023/5814 K.2024/6986 Kanun Yararına Bozma

Ceza zamanaşımı kural olarak hükmün kesinleştiği, infaza başlanmışsa infazın herhangi bir nedenle kesildiği tarihten itibaren işler. Kesintiden sonraki süre TCK m.68/5 uyarınca cezanın tamamına göre değil, kesinti tarihinde henüz infaz edilmemiş ve infazı gereken süre esas alınarak hesaplanır.

Detaylı özeti gör

Daire, ceza zamanaşımının kural olarak hükmün kesinleştiği, infaza başlanmışsa infazın herhangi bir nedenle kesildiği gün işlemeye başlayacağını belirtmiştir. TCK m.68/5 gereğince kesintiden sonraki süre cezanın tamamına göre değil, o tarihte henüz infaz edilmemiş ve infazı gereken kısma göre hesaplanır. 5320 sayılı Kanun m.15 uyarınca birden çok mahkûmiyetten biri infaz kurumunda çekilirken diğer cezalar için süre işlemez; infazın ertelenmesi veya durdurulması da aynı sonucu doğurur. 6352 sayılı Kanun'un Geçici m.1/4 hükmü, kendi kapsamındaki ertelemede zamanaşımının duracağını açıkça düzenler. Durmadan önce işleyen süre korunur, engel kalkınca kaldığı yerden devam eder ve kanunda azami durma süresi yoktur. Şartla tahliye infaz kesintisi sayılmadığı için süreyi başlatmaz; zamanaşımı bihakkın tahliye tarihine kadar durur. Somut olayda 1997'de başlayan içtimalı cezanın infazında hükümlü 22.12.2000'de şartla tahliye edilmiş, denetimde yeni suçlar işlemiş ve şartla tahliyenin geri alınarak bir dönemin aynen infazı istenmiştir.

2.CD E.2025/9046 K.2025/15639 Kanun Yararına Bozma İsteminin Reddi

Hükümdeki sonuç ceza, ceza zamanaşımı süresinin hesabına esas olur; kural olarak süre kesinleşmeyle başlar. Ertelenmiş cezada denetim süresince infaz edilecek ceza bulunmadığı için zamanaşımı işlemez; aynen infaza karar verilirse başlangıç, bu kararın yer aldığı hükmün kesinleşme tarihidir.

Detaylı özeti gör

Ceza zamanaşımı, kesinleşmiş ve infaz edilebilir bir mahkûmiyetin belirli süre geçmesiyle artık devletçe infaz edilememesidir. Daire, ertelenmiş hapis cezasında zamanaşımının hangi tarihte başlayacağı konusunda kanun yararına bozma isteminden ayrılmıştır. Hırsızlık suçundan verilen 1 yıl 11 ay 10 gün hapis cezası TCK m.51/1 uyarınca ertelenmiş, iki yıllık denetim öngören hüküm 26.09.2012'de kesinleşmiştir. Hükümlü denetim içinde 20.05.2013'te kaçma suçu işlemiş; bu suçtan verilen mahkûmiyet 10.01.2024'te kesinleşince erteli cezanın aynen infazına karar verilmiş ve itiraz reddedilmiştir. Başsavcılık, kaçma suçunun üst sınırı iki yılı aşmadığından süreyi kesmeyeceğini ve 2012'den başlayan on yılın dolduğunu savunmuştur. Daire ise denetim süresinde infaz edilecek bir ceza bulunmadığından ceza zamanaşımının işlemeye başlamayacağını kabul etmiştir. Aynen infaz kararı verilirse süre, bu sonucu doğuran denetim dönemi suçuna ilişkin mahkûmiyetin kesinleşmesinden başlar. TCK m.68/1-e'deki on yıllık süre 10.01.2024'ten itibaren dolmadığı için kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir.

1.CD E.2024/2526 K.2025/6955 Kanun Yararına Bozma İsteminin Reddi

Ceza zamanaşımı kural olarak hükmün kesinleştiği, cezanın infazına başlanmışsa infazın herhangi bir sebeple kesildiği günden itibaren işlemeye başlar. Kesintiden sonraki süre TCK m.68/5 uyarınca cezanın tamamı üzerinden değil, kesinti tarihinde infaz edilmemiş ve infazı gereken kısım dikkate alınarak hesaplanır.

Detaylı özeti gör

Karar, ceza zamanaşımı kurallarını uzun bir infaz geçmişine uygulamıştır. Hükümlü, 01.06.2005'ten önce işlediği nitelikli yağma suçlarından verilen içtimalı 36 yıl hapis cezası için 11.10.1983'te ceza infaz kurumuna alınmış, 12.04.1991'de şartla tahliye edilmiş ve bihakkın tahliye tarihi 11.10.2019 olarak belirlenmiştir. Denetim içinde 21.05.1991'de hapis gerektiren kasıtlı suç işlediğinden şartla tahliye geri alınmıştır. Hükümlü lehine olan, 7242 sayılı Kanun m.48 ile değişik 5275 sayılı Kanun m.107/13 uyarınca aynen infaz süresi, silahla kasten yaralamadan verilen 6 ay 20 günün iki katı olan 400 gün olarak hesaplanmıştır. Daire, şartla tahliyenin infazı kesmediğini ve zamanaşımını başlatmadığını; sürenin bihakkın tahliye tarihine kadar durduğunu kabul etmiştir. TCK m.68/5'e göre gerçek bir kesinti sonrası hesap da toplam cezaya değil, kesinti tarihinde kalan ve infaz edilmesi gereken kısma dayanır. Bu nedenlerle aynen infaz kararına itirazın reddinde hukuka aykırılık görülmemiş ve kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir.

1.CD E.2023/5813 K.2024/6754 Kanun Yararına Bozma

Ceza zamanaşımının başlangıcı hükmün kesinleşmesi, infaza geçilmişse infazın herhangi bir nedenle kesilmesidir; TCK m.68/5 uyarınca kesintiden sonraki süre toplam cezaya değil, o tarihte henüz infaz edilmemiş ve edilmesi gereken bölüme göre hesaplanır. Şartla tahliye infaz kesintisi sayılmadığından süreyi başlatmaz; zamanaşımı bihakkın tahliye tarihine kadar işlemez.

Detaylı özeti gör

Daire, ceza zamanaşımının hükmün kesinleşmesiyle, infaz başlamışsa gerçek bir kesintiyle işlemeye başlayacağını; TCK m.68/5 uyarınca hesabın toplam cezaya değil kesinti gününde kalan infaz yüküne göre yapılacağını belirtmiştir. Şartla tahliye kesinti sayılmaz ve zamanaşımı bihakkın tahliye tarihine kadar işlemez. Somut olayda 01.06.2005'ten önceki hırsızlık suçlarından verilen içtimalı 25 yıl hapis için hükümlü 29.01.1990'da kuruma alınmış, 29.01.1995'te şartla tahliye edilmiş, bihakkın tahliye 29.01.2015 olarak belirlenmiştir. Denetim içinde 01.07.2000'de hapis gerektiren kasıtlı suç işlenince şartla tahliye geri alınmış ve bu tarihten bihakkın tahliyeye kadar olan bölümün aynen infazına karar verilmiş; itiraz 30.11.2005'te reddedilerek karar kesinleşmiştir. TCK'nın yürürlüğü üzerine yapılan uyarlamada infaz edilmesi gereken ceza 14 yıl 22 ay 25 güne indirilmiş, bihakkın tahliye 14.12.2005 olarak yeniden hesaplanmış ve geri alma ile aynen infaz konusu 30.10.2018 tarihli ek kararda tekrar ele alınmıştır.

CGK E.2020/246 K.2021/592 İtirazın Kısmen Kabulü

5237 sayılı TCK'da ceza zamanaşımı süresinin geçmesi cezayı ortadan kaldırmaz, yalnız infaza engel olur. TCK m.68/5 uyarınca zamanaşımı hükmün kesinleşmesi veya infazın herhangi biçimde kesilmesiyle işlemeye başlar; süre mahkûmiyet cezasının tamamına göre değil, kesinti sonrasında infaz edilmesi gereken ceza miktarına göre belirlenir.

Detaylı özeti gör

Ceza Genel Kurulu, mülga 765 sayılı Kanun ile TCK'nın ceza zamanaşımı sistemlerini karşılaştırmıştır. Yeni Kanun daha uzun süreler öngörür; sürenin dolması cezayı ortadan kaldırmaz, yalnız infaz engeli yaratır ve çocuklar için fiil tarihindeki yaşa göre ayrı oranlar getirir. TCK m.68/3, yurt dışında işlenen belirli suçlardan verilen ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezalarında zamanaşımını dışlar; m.68/4 farklı tür cezalar içeren hükümde en ağır cezanın süresini esas alır. Başlangıç, hükmün kesinleştiği veya infazın kesildiği gündür; m.68/5 uyarınca kesinti sonrası süre toplam mahkûmiyete değil kalan cezaya göre hesaplanır. Kesme nedenlerinde de fark vardır. Mülga sistem yakalamayı yalnız hürriyeti bağlayıcı cezalarda ve yeni suçun aynı cinsten olması hâlinde etkili sayarken, TCK m.71 infaz için kanuni tebligat veya yakalamayı ceza türü ayrımı olmaksızın kesme nedeni kabul eder; ayrıca üst sınırı iki yıldan fazla hapis gerektiren herhangi bir kasıtlı yeni suç yeterlidir. Her iki kanunda da ceza zamanaşımının durmasına ilişkin genel bir hüküm bulunmadığı belirtilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.