İçeriğe geç

TCK Madde 49 Süreli hapis cezası

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 49, Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hallerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 49 - Süreli hapis cezası

Resmi Metin

Süreli hapis cezası

Madde 49- (1) Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hallerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz.

(2) Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.49, süreli hapis cezasının alt ve üst sınırlarını belirleyen genel bir yaptırım hükmüdür; belirli bir fiili suç olarak tanımlamaz. Hükme göre süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hallerde bir aydan az ve yirmi yıldan fazla olamaz. Böylece maddede bir ay en düşük, yirmi yıl ise en yüksek süreyi gösterir ve özel hükümlerde bu iki değer arasında kalan bir ceza öngörülür. Kural mutlak değildir; kanun, belirli bir suç için özel maddesinde bu sınırlardan farklı bir alt ya da üst süre gösterebilir ve o halde özel hükümdeki sınır uygulanır. Genel çerçeve olarak madde, süreli hapse hükmedilirken hâkimin hareket edebileceği süre aralığının dış sınırlarını çizer.

Maddenin ikinci fıkrası kısa süreli hapis cezasını tanımlar; hükmedilen, yani somut olayda belirlenen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezası sayılır. Bu nitelendirme cezanın kanuni sınırına göre değil, mahkemenin somut olayda belirlediği süreye göre yapılır; bir yıl eşiği somut hükümdeki süre üzerinden değerlendirilir. Kısa süreli hapis, seçenek yaptırımlara çevrilme ve cezanın ertelenmesi bakımından ayrı bir kategori oluşturur; bu yönüyle tanım, hükmedilen cezaya bağlanacak sonuçların belirlenmesinde uygulama değeri taşır. Hükmün hukuki sonucu, süreli hapsin dış sınırlarını çizmek ve bir yıl ve altındaki süreleri kısa süreli hapis olarak ayrı bir kategoriye yerleştirmektir.

Gerekçe

Madde metninde süreli hapis cezasının alt ve üst sınırları belirtilmiştir. Ancak, bir suç tanımına ilişkin kanuni düzenlemede bunun aksi kabul edilebilecektir. Buna göre, üst sınır kural olarak yirmi yıl olmakla birlikte, bir suç tanımına ilişkin kanuni düzenlemede bu sınırın üzerine çıkılabilmektedir. Diğer yandan, maddede hapis cezasının, kanunda ayrıca belli edilmeyen durumlarda alt sınırının bir ay olarak kabulü uygun görülmüştür. Tasarının bu maddeye tekabül eden 62’nci maddesi hükmüne eklenen ikinci fıkrada, kısa süreli hapis cezası tanımı yapılmıştır. Ancak, kısa süreli hapis cezasının süresinin üst sınırı, iki yıldan bir yıla indirilmiştir.

TCK m.49 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

CGK E.2020/460 K.2023/402 İtirazın Kabulü

Üst sınırı iki yıl hapis cezası olan suçta, suç tarihi itibarıyla özel hüküm cezanın yalnız üst sınırını gösteriyorsa temel cezanın alt sınırı TCK m.49/1 uyarınca bir ay hapis cezasıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, kanun yararına bozma denetiminde hâkimin takdir yetkisi ile sehven kurulan hükmü ayırmıştır. Kanunun takdire bıraktığı bir konuda takdirin yerindeliğine yönelen başvuru reddedilir. Buna karşılık hâkim takdirini nasıl kullanacağını açıkça ortaya koyduğu hâlde yanlışlıkla belirttiği sınırın üzerinde ceza verirse, sanık aleyhine oluşan ve esaslı konuya ilişkin bu aykırılık kanun yararına bozmaya konu olabilir. TCK m.179'un suç tarihinde yürürlükteki ikinci fıkrası cezanın yalnız üst sınırını gösterirken, üç aylık alt sınır 6763 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle 02.12.2016 tarihinde eklenmiştir. Somut olayda yerel mahkeme, alt sınırdan uzaklaşmayı gerektiren neden bulunmadığını açıkça belirtmesine rağmen temel hapis cezasını üç ay olarak belirlemiş ve sonuç cezayı adlî para cezasına çevirmiştir. Karar, beyan edilen takdir ile hükümde uygulanan ceza arasındaki bu çelişkiyi bozma denetiminin konusu saymıştır.

12.CD E.2023/6399 K.2023/5228

03.09.2016 suç tarihi itibarıyla yürürlükteki düzenlemede cezanın alt sınırı gösterilmediğinden temel ceza TCK m.49/1 gereğince bir ay hapis olarak belirlenmelidir. Suçtan sonra yürürlüğe giren ve üç aylık alt sınır getiren aleyhe kanun değişikliği sanığa uygulanamaz.

Detaylı özeti gör

Dosya, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine Ceza Genel Kurulunun 12.07.2023 tarihli kararıyla itirazın kabul edilip Özel Daire kararının kaldırılmasından sonra, kanun yararına bozma istemi yeniden incelensin diye Daireye gönderilmiştir. Suç 03.09.2016 tarihinde işlenmiş; TCK m.179/2'ye üç aylık alt sınır getiren 6763 sayılı Kanun değişikliği 02.12.2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Önceki hükümde alt sınır bulunmadığından, lehe kanun değerlendirmesi yapılmadan daha fazla cezaya hükmedilmesi isabetsiz görülmüştür. Bozma nedeninin daha hafif ceza gerektirmesi üzerine Daire, CMK m.309/4-d uyarınca hükmü doğrudan düzeltmiştir. Temel hapis cezası üç aydan bir aya, buna bağlı süreler 25 güne ve sonuç adlî para cezası 1.500 TL'den 500 TL'ye indirilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.