İçeriğe geç

TCK Madde 336 Yasaklanan bilgileri açıklama

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 336, Yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseye üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 336 - Yasaklanan bilgileri açıklama

Resmi Metin

Yasaklanan bilgileri açıklama

Madde 336- (1) Yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseye üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Fiil, savaş zamanında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye sokmuş ise faile on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir.

(3) Fiil, failin taksiri sonucu meydana gelmiş ise, birinci fıkrada yazılı olan halde faile altı aydan iki yıla, ikinci fıkrada yazılı halde üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.336, yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseyi cezalandırır. Korunan hukuki değer, bu nitelikteki bilgilerin gizliliğinde somutlaşan Devletin güvenliği ve yararlarıdır. Suçun maddi unsuru, iki koşulu birlikte taşıyan bilgilerin açıklanmasıdır: bilginin yetkili makamlarca kanun ve düzenleyici işlemlere dayanılarak açıklanmasının yasaklanmış olması ve bilginin niteliği bakımından gizli kalması gereken bir bilgi olması. Açıklama, bilginin bir veya birden fazla kişiye her ne suretle olursa olsun bildirilmesi ya da nakledilmesiyle gerçekleşir. Manevi unsur kasttır; failin, açıkladığı bilginin açıklanması yasaklanmış ve gizli kalması gereken bir bilgi olduğunu bilerek ve açıklama iradesiyle hareket etmesi gerekir. Bu bilgileri açıklayan kimseye üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

İkinci fıkra, fiilin savaş zamanında işlenmesini veya Devletin savaş hazırlıklarını, savaş etkinliğini ya da askerî hareketlerini tehlikeye sokmasını daha ağır cezayı gerektiren hâl olarak öngörür; bu hâllerde faile on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Üçüncü fıkra, fiilin failin taksiri sonucu meydana gelmesini ayrı bir hâl olarak düzenler. Buna göre fiil, taksirle birinci fıkradaki durumda gerçekleşmişse faile altı aydan iki yıla kadar, ikinci fıkrada yazılı hâlde ise üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Soruşturmayı izne veya şikâyete bağlayan bir düzenleme bulunmadığından suç resen soruşturulur.

Gerekçe

Madde metninde, yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgilerin açıklanması, suç olarak tanımlanmıştır. Bu maddede geçen kavramlar hakkında yukarıdaki maddelerin gerekçelerine bakılmalıdır.

TCK m.336 ile İlgili Yargıtay Kararları

8 karar gösteriliyor.

3.CD E.2022/18932 K.2024/720 Onama

Yetkili makamların kanun veya düzenleyici işlemler gereğince açıklanmasını yasakladığı ve niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgi ve belgeler TCK’nın 334 ila 337. maddelerinde düzenlenmiştir; bunlar özünde devlet sırrı değil, devlet menfaatleri için gizli tutulması gereken bilgi veya belgelerdir. Yasaklama hukuka ve usulüne uygun olmalı; aksi hâlde bilgi, belge veya şey açıklanması yasaklanmış sır niteliği kazanmaz.

Detaylı özeti gör

Kararda sır kavramı iki yönlü olarak kurulmuş, sınıflandırmanın kapsamı da gösterilmiştir. Daire, bir şeyin sır sayılması için devletin gizli tutma iradesini aramakta, bu iradenin önceden resmî bir açıklamayla ortaya konmasını gerekli görmemekte, buna karşılık başkalarınca bilinen ya da bilinmesi gereken şeyi sır saymamaktadır; kamuya mal olan bilgi bu vasfı yitirir, söylenti ve tahmin düzeyindeki aktarımlar ise gizliliği kaldırmaz. Kararda idari makam ve organların sır vasfını çoğunlukla gizlilik sınıflandırması yaparak verdiği belirtilmiş, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına ilişkin yönetmelikteki dört derece aktarılmıştır. Sınıflandırmanın konusu yalnız yazılı belgelerle sınırlı değildir; mesaj, rapor, araç, gereç, tesis ve yerler de derecelendirmeye tabidir. Bir bilgi veya belgenin özünde devlet sırrı olup olmadığını takdir yetkisi ise mahkemeye aittir.

3.CD E.2022/9734 K.2023/9779 Onama

TCK’nın 334, 335, 336 ve 337. maddelerindeki, yetkili makamlarca kanun veya düzenleyici işlemler uyarınca açıklanması yasaklanan ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgi ve belgeler; özünde devlet sırrı olmayıp devlet menfaatleri için gizli tutulmaları gerektiğinden açıklanmaları yasaklanmış bilgi veya belgelerdir.

Detaylı özeti gör

Kararda nitelendirme yetkisi üzerinde ayrıca durulmuştur. Bir bilgi ya da belgenin özünde devlet sırrı sayılıp sayılmayacağını belirlemek mahkemenin işidir; hâkimin bilgisi dışında kalan teknik noktalarda bilirkişi dinlenebilir, ancak niteliğin tayini bilirkişiye bırakılamaz. Daire aynı titizliği açıklama yasağı yönünden de göstermekte, yasağın hukuka ve usulüne uygun konulmuş olmasını aramakta, bu koşul karşılanmadıkça bilgi, belge ya da şeye sır vasfının doğmayacağını belirtmektedir. Yasağın biçimi ise serbest bırakılmıştır: idarenin bir işlemi, belgeye iliştirilen gizlilik damgası veya özel yazı, yerleştirilen bir uyarı ya da tabela aynı sonucu doğurabilir; ilgililer sirküler, tebliğ, resmî açıklama veya sözlü yahut yazılı uyarıyla bilgilendirilir. Uygulamada vasıf çoğunlukla gizlilik sınıflandırmasıyla verilmektedir.

3.CD E.2021/15459 K.2023/7889 Onama

Devlet menfaatleri için gizli tutulması gereken, ancak özünde devlet sırrı olmayan bilgi ve belgeler; açıklanmaları yetkili makamca kanun veya düzenleyici işlem doğrultusunda yasaklandığında TCK m.334-337 kapsamına girer. Bu maddeler ayrıca bilginin niteliği bakımından gizli kalmasını arar.

Detaylı özeti gör

Kararda açıklama yasağının geçerliliği belirleyici sayılmıştır. Daire, yasağın hukuka uygun konulmasını aramakta; bu koşula uyulmadığında konusu olan değerin açıklanması yasaklanmış sır niteliğini kazanmayacağını belirtmektedir. Yasak, idarenin herhangi bir işlemine dayanabileceği gibi belge üzerindeki bir gizlilik damgası, özel bir yazı ya da yerleştirilen uyarı ve tabela yoluyla da doğabilir; ilgililerin bilgilendirilmesi için sirküler, tebliğ, resmî açıklama veya sözlü yahut yazılı uyarı yeterli görülmüştür. Kararın gerekçesinde sırrın iki yönlü kuruluşuna da yer verilmiştir: devletin gizli tutma iradesi aranmakta, ancak bu iradenin önceden açıklanması gerekmemekte; başkalarınca bilinen ya da bilinmesi gereken şey ise sır sayılmamaktadır. Bilginin özünde devlet sırrı olup olmadığını takdir yetkisi mahkemededir.

3.CD E.2021/16038 K.2023/7890 Onama

Yetkili makamlarca kanun veya düzenleyici işlemlere dayanılarak açıklanması yasaklanan ve niteliği gereği gizli kalması gereken bilgi ve belgeler TCK’nın 334 ila 337. maddelerinde ele alınır. Anılan sırlar, özünde devlet sırrı olmayan; ancak devlet menfaatleri için gizli tutulması gerektiğinden açıklanması yasaklanan bilgi veya belgelerdir.

Detaylı özeti gör

Kararda sırrın hangi anda doğduğu ve hangi anda sona erdiği ayrıca ele alınmıştır. Doğuş yönünden Daire, devletin bir şeyi saklama yönündeki iradesini yeterli görmekte; bu iradenin önceden resmî makamlarca duyurulmasını aramamakta, zımni iradeyi kabul etmektedir. Sona eriş yönünden ölçüt ise bilginin çevresidir: gizli tutulmak istenen şey başkalarınca biliniyorsa ya da bilinmesi gerekiyorsa sır sayılmaz, kamuya duyurularak herkesin bildiği hale gelen bilgi bu vasfı kaybeder. Söylenti ve tahmin düzeyindeki aktarımlar bu sonucu doğurmaz; devletlerin sırlarına ilişkin yayınlar da doğruluğu genel olarak bilinir hale gelmedikçe gizliliği kaldırmaz. Son olarak nitelendirmenin mahkemeye ait olduğu, teknik konularda bilirkişi dinlense dahi niteliği mahkemenin belirleyeceği, uygulamada sır vasfının çoğunlukla gizlilik sınıflandırmasıyla verildiği belirtilmiştir.

3.CD E.2021/11560 K.2023/6996 Kısmen Bozma, Kısmen Onama

TCK’nın 334, 335, 336 ve 337. maddeleri, niteliği bakımından gizli kalması gereken ve açıklanması yetkili makamlarca kanun veya düzenleyici işlemler uyarınca yasaklanan bilgi ve belgeleri düzenler. Buradaki sırlar özünde devlet sırrı değildir; devlet menfaatleri için gizli tutulmaları gerektiğinden açıklanmaları yasaklanmış bilgi veya belgelerdir.

Detaylı özeti gör

Kararda uygulamaya dönük saptamalara geniş yer verilmiştir. Daire, açıklanması yasaklanmış sır vasfının idari makam ve organlarca çoğunlukla gizlilik sınıflandırması yapılarak verildiğini belirtmekte; yasağın belgeye iliştirilen bir damga ya da özel yazıyla, bir uyarı veya tabelayla, hatta yürütmenin herhangi bir işlemiyle doğabileceğini kabul etmektedir. Muhataplara ulaşma bakımından sirküler, tebliğ ve resmî açıklama ile sözlü ya da yazılı uyarı yeterli görülmüştür. Kararda hükmün alanı, kamu idaresinin güvenirliğine ve işleyişine karşı suçlar bölümündeki TCK m.258 ile karşılaştırılarak da daraltılmıştır: devletin idaresine ilişkin olup güvenlik boyutu bulunmayan ve haklarında ayrıca yasak konulmamış bilgiler bu maddelerin değil, anılan hükmün konusudur. Yasağın hukuka uygun konulması ise vasfın doğması bakımından ön koşuldur.

Diğer kararlar (3)
3.CD E.2021/19973 K.2023/4170 Onama

Hukuka veya usule aykırı bir açıklama yasağı, konusu olan bilgi, belge ya da şeye sır vasfı vermez. TCK m.334-337 uyarınca bu vasfın doğması için özünde devlet sırrı bulunmayan, ancak devlet menfaatleri nedeniyle niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgi veya belgenin açıklanması yetkili makamca kanun ya da düzenleyici işleme dayanılarak yasaklanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Kararda sır ölçütü iki yönlü olarak kurulmuştur. Sübjektif yönden aranan, devletin ilgili değeri gizli tutma yönündeki iradesidir; bu iradenin önceden resmî bir açıklamayla ortaya konması gerekmez, zımni irade yeterlidir. Objektif yönden ise başkalarınca bilinen ya da bilinmesi gereken şey sır değildir, kamuya mal olan bilgi bu vasfı yitirir. Buna karşılık söylenti ve tahmin düzeyinde kalan aktarımlar gizliliği kaldırmaz; teknolojinin gelişmesi ve haberleşme olanaklarının artmasıyla çoğalan yayınlar da doğruluğu herkesçe bilinir hale gelmedikçe aynı sonucu doğurmaz. Kararda bu değerlendirmeler öğretiye ve Askeri Yargıtay içtihadına dayandırılmış; bilginin ya da belgenin özünde devlet sırrı sayılıp sayılmayacağı konusunda takdir yetkisinin mahkemede olduğu, hâkimin uzmanlığı dışında kalan teknik konularda bilirkişi dinlenebileceği belirtilmiştir.

3.CD E.2021/10947 K.2023/4169 Onama

Yetkili makamların kanun veya düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgi ve belgelerden TCK’nın 334, 335, 336 ve 337. maddelerinde söz edilir. Bu sırlar özünde devlet sırrı olmayıp devlet menfaatleri için gizli tutulmaları gerektiğinden açıklanmaları yetkili makamlarca yasaklanan bilgi veya belgelerdir.

Detaylı özeti gör

Kararda yasağın geçerliliği ile idari sınıflandırma pratiği birlikte ele alınmıştır. Daire, açıklama yasağının hukuka uygun biçimde konulmasını aramakta; usulüne aykırı bir yasağın, konusu olan bilgi, belge ya da şeye sır vasfı kazandırmayacağını belirtmektedir. Uygulamada bu vasıf, idari makam ve organlarca çoğunlukla gizlilik sınıflandırması yapılarak verilmektedir; yasak ayrıca yürütmenin herhangi bir işlemiyle, belgeye damga veya özel bir yazı konulmasıyla, uyarı ya da tabela yerleştirilmesiyle de doğabilir ve ilgililere sirküler, tebliğ, resmî açıklama veya yazılı yahut sözlü uyarı ile duyurulabilir. Kararda ayrıca gizli tutulmak istenen şey başkalarınca biliniyorsa sır sayılmayacağı, kamuya mal olan bilginin bu vasfı yitireceği, buna karşılık söylenti ve tahminin gizliliği kaldırmadığı vurgulanmıştır.

3.CD E.2021/4383 K.2023/2717

Yetkili makamın kanun veya düzenleyici işleme dayanan açıklama yasağı, yalnız hukuka ve usule uygun konulduğunda bilgi veya belgeye açıklanması yasaklanmış sır niteliği kazandırır. TCK m.334-337’nin koruduğu bu bilgiler özünde devlet sırrı değildir; devlet menfaatleri için gizli tutulmaları gerekir.

Detaylı özeti gör

Karar, sır niteliğini doğuran iki farklı yolu karşılaştırmıştır. Yetkili makamın yasağına bağlı grupta belirleyici olan bilginin öz yapısı değil, idari işlemdir; idare bu vasfı çoğunlukla gizlilik sınıflandırmasıyla verir ve ilgili yönetmelikte dereceler çok gizli, gizli, özel ve hizmete özel olarak sıralanır. Özünde devlet sırrı olan bilgi, belge ve vesikalar ise devletin güvenliği ile iç veya dış siyasal yararları bakımından gizli kalması gereken ayrı bir kategoridir. Burada sübjektif ve objektif koşullar birlikte aranır. Sübjektif koşul, devletin bilgiyi gizli tutma iradesidir; önceden resmî açıklama gerekmez ve zımni irade yeterlidir. Objektif koşul bilinirliğe ilişkindir: başkalarınca bilinen ya da bilinmesi gereken, özellikle kamuya mal olmuş bilgi sır vasfını kaybeder. Bununla birlikte rivayet ve tahminler ile doğruluğu herkesçe bilinmeyen yayınlar, sır niteliğini tek başına ortadan kaldırmaz.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.