Resmi Metin
Savaş zamanında emirlere uymama
Madde 321- Savaş zamanında Devletin yetkili makam ve mercilerinin emir veya kararlarına bilerek aykırı harekette bulunan kimseye bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TCK m.321, savaş zamanında Devletin yetkili makam ve mercilerinin emir veya kararlarına bilerek aykırı harekette bulunan kimseyi cezalandırır. Korunan hukuki değer, savaş döneminde Devletin savunma düzeninin ve yetkili organlarının aldığı kararlara uyulmasında somutlaşan millî savunma menfaatidir. Suçun oluşabilmesi için fiilin savaş zamanında işlenmesi gerekir; bu zaman koşulu suçun kurucu unsurudur ve savaş dönemi dışında işlenen aykırı hareketler bu madde kapsamına girmez. Maddi unsur, Devletin yetkili makam ve mercilerinin verdiği emir veya kararlara aykırı harekette bulunmaktır. Aykırılığa konu emir veya kararın hukuka uygun olması, yani yetkili makam tarafından ve mevzuata uygun biçimde verilmiş bulunması aranır. Manevi unsur kasttır; madde metnindeki ‘bilerek’ ibaresi, failin emir veya kararın varlığını ve içeriğini bilerek buna aykırı davranmasını gerektirir. Bu fiili işleyen kimseye bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.
Madde tek fıkradan oluşur ve temel şekle bağlı tek bir ceza aralığı öngörür. Suç, belirli bir zarar neticesinin gerçekleşmesini değil, yetkili makam ve mercilerin emir veya kararlarına aykırı hareketin savaş zamanında yapılmasını yeterli gördüğünden, korunan değer bakımından savunma düzeninin işleyişini güvence altına alır. Fiilin herhangi bir kişi tarafından işlenebilmesi bakımından suç özgü bir fail niteliği taşımaz. Madde metninde cezayı artıran veya azaltan bir nitelikli hâl ile daha az cezayı gerektiren bir düzenleme yer almamıştır. Metinde tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanmasına ilişkin bir hüküm de bulunmamaktadır. Soruşturmayı izne veya şikâyete bağlayan bir koşul öngörülmediğinden suç resen soruşturulur.
Gerekçe
Madde, savaş zamanında Devletin yetkili makam ve mercilerinin emir ve kararlarına bilerek aykırı harekette bulunulmasını cezalandırmaktadır. Savaş zamanında herkesin yetkili makam ve mercilerin emir ve kararlarına uymalarını gerektiren zorunluluk çok açıktır. Esasen yetkili makam ve merciin emir ve kararının söz konusu olabilmesi için bunların kanuna uygun bulunmaları gerekir.