İçeriğe geç

TCK Madde 285 Gizliliğin ihlali

Özet 6 fıkra · ~4 dk okuma

TCK 285, Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 6352 s.K. m.92
İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 285 - Gizliliğin ihlali

Resmi Metin

Gizliliğin ihlali

Madde 285- (1) Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Bu suçun oluşabilmesi için;

Değişiklik: · 6352 s.K. m.92

  1. a) Soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğinin açıklanması suretiyle, suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkının veya haberleşmenin gizliliğinin ya da özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi,
  2. b) Soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğine ilişkin olarak yapılan açıklamanın maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması,

gerekir.

(2) Soruşturma evresinde alınan ve soruşturmanın tarafı olan kişilere karşı gizli tutulması gereken kararların ve bunların gereği olarak yapılan işlemlerin gizliliğini ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

(3) Kanuna göre kapalı yapılması gereken veya kapalı yapılmasına karar verilen duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal eden kişi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır. Ancak, bu suçun oluşması için, tanığın korunmasına ilişkin olarak alınan gizlilik kararına aykırılık açısından aleniyetin gerçekleşmesi aranmaz.

(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan suçların kamu görevlisi tarafından görevinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi halinde, ceza yarısına kadar artırılır.

(5) Soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak algılanmalarına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(6) Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Değişiklik madde tamamı 6352 s.K. m.92

Önceki metinler

  1. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 4 Temmuz 2012)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 4 Temmuz 2012 (1) Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, soruşturma aşamasında alınan ve kanun hükmü gereğince gizli tutulması gereken kararların ve bunların gereği olarak yapılan işlemlerin gizliliğinin ihlali açısından aleniyetin gerçekleşmesi aranmaz.
    (2) Kanuna göre kapalı yapılması gereken veya kapalı yapılmasına karar verilen duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal eden kişi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır. Ancak, bu suçun oluşması için tanığın korunmasına ilişkin olarak alınan gizlilik kararına aykırılık açısından aleniyetin gerçekleşmesi aranmaz.
    (3) Bu suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde, ceza yarı oranında artırılır.
    (4) Soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak damgalanmalarını sağlayacak şekilde görüntülerinin yayınlanması halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
    Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 5 Temmuz 2012'de 6352 s.K. m.92 ile madde tamamen değiştirildi (RG 5/7/2012, S.28344). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.285, soruşturmanın gizliliğini koruyarak adil yargılanma hakkını, suçsuzluk karinesini ve özel hayatın gizliliğini güvence altına alır. Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Ancak suçun oluşması iki koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Öncelikle, soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğinin açıklanması suretiyle, suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkının, haberleşmenin gizliliğinin ya da özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmiş olması aranır. İkinci olarak, yapılan açıklamanın maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli bulunması gerekir.

TCK m.285 ayrıca çeşitli özel halleri düzenler. Soruşturmanın tarafı olan kişilere karşı gizli tutulması gereken kararların ve buna bağlı işlemlerin gizliliğini ihlal eden kişi de bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Kanuna göre kapalı yapılması gereken duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal eden kişi de aynı şekilde sorumlu olur; ancak tanığın korunmasına ilişkin gizlilik kararına aykırılıkta aleniyet koşulu aranmaz. Suçun kamu görevlisi tarafından görevinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi halinde ceza yarısına kadar artırılır. Kişilerin suçlu olarak algılanmalarına yol açacak biçimde görüntülerinin yayınlanması ise altı aydan iki yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Buna karşılık, soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 6352/2012 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Hukukun genel kurallarından birisi, soruşturmanın gizliliğidir. Soruşturma evresinin içeriği ve sınırları, bu evrenin ne suretle cereyan edeceği, aktörleri ve yetkileri kanunla saptanmıştır. Soruşturma evresi genel olarak ve esas itibarıyla kamuya karşı gizli biçimde cereyan eder. Soruşturma evresinin gizliliği, bir defa ceza adaletinin doğruluk, dürüstlük, gerçeğe ulaşma ilkelerine uyulması için bir zorunluluktur. Ancak, her şeyden önce suçsuzluk karinesinin sağlam tutulabilmesi yönünden de vazgeçilemez niteliktedir. Aksi takdirde, bizde ve yabancı ülkelerde örneklerine rastlandığı üzere yargısız infazlar sonucu insanlar ıstıraplara sürüklenmekte ve suçsuzluk karinesi böylece lafta kalmaktadır. Usul kanunları, soruşturma evresinde tarafların ve özellikle şüphelinin ve avukatının yetkilerini belirtmektedir. Avukat, soruşturma dosyasını incelemek olanağına sahiptir. Avukat adalete hizmet eden bir mesleğin mensubu olarak dosyadan elde ettiği bilgileri kanunun verdiği olanaklar çerçevesinde sadece müvekkilini savunması için kullanacak, bunları yayınlamak, örneğin medyaya vermek gibi fiillere girişemeyecektir. Ancak, elbette ki, soruşturması yapılan suçlar hakkında, halkın bilgi sahibi olmak ihtiyacı da vardır. Medya bu suçlar hakkında bilgilenerek halkın bilgi edinmek ihtiyacını karşılamak görevindedir. Medya mensupları, bu konularda doğru haber elde edemediklerinde öteden beriden devşirilen ve çok kere yanlış olan bilgileri halka yansıtmakta ve insanların en temel hakkı olan suçsuzluk karinesi böylece ihlâl edilmektedir; soruşturma da zarar görmekte ve delillerin yok edilmesi hususunda, elbette ki istemeden şüphelilere yardım sağlanmış olmaktadır. Bu maddede, soruşturma evresinde yapılıp alenî olmayan gizli işlemlerin, yani ceza usulüne ilişkin kanunların netice ve içeriklerinin gizli olduğunu belirttiği işlem içeriklerinin yetkisiz kişilerce öğrenilmesinin sağlanması, suç olarak tanımlanmıştır. Ancak, bu nedenle cezaya hükmedilebilmesi için, bilgilendirmenin alenen gerçekleştirilmesi gerekir. Soruşturma aşamasında alınan bazı kararların, örneğin telefon dinleme konusunda alınmış hâkim kararının ve buna dayalı olarak yapılan dinleme işleminin kanun gereğince gizli tutulması gerekmektedir. Bu gizliliğin ihlâli, alınan kararın uygulanmasını engelleyecektir. Bu nedenle, belirtilen kararların ve bunların uygulanmasına ilişkin işlemlerin gizliliğinin açıklanması açısından aleniyet koşulu aranmayacaktır. Maddenin ikinci fıkrasına göre, kanun gereği olarak kapalı yapılması gereken veya kapalı yapılmasına karar verilen duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğinin ihlâli de, suç oluşturmaktadır. Bu nedenle cezaya hükmedilebilmesi için, birinci fıkrada olduğu gibi, gizlilik ihlâlinin alenen gerçekleşmesi gerekir. Soruşturma evresi gibi kovuşturma evresinde, tanığın korunmasına ilişkin olarak kimlik bilgilerinin gizli tutulması gerektiği hususundaki karar alınabilir. Alınan bu kararlara ilişkin gizliliğin ihlâlinin suç oluşturabilmesi için, aleniyet koşulu aranmayacaktır. Üçüncü fıkraya göre, bir ve ikinci fıkrada tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi, daha ağır ceza ile cezalandırılmayı gerektirmektedir. Maddenin dördüncü fıkrasında, soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak damgalanmalarını sağlayacak şekilde görüntülerinin yayınlanması, bağımsız bir suç olarak tanımlanmıştır.

TCK m.285 ile İlgili Yargıtay Kararları

4 karar gösteriliyor.

12.CD E.2024/2373 K.2024/5120 Bozma

Masumiyet karinesi ile özel hayata ilişkin bilgilerin gizli kalması, gizliliğin ihlali suçunun koruduğu değerlerdir; masumiyet karinesinden yararlanma hakkı ile özel hayatı veya haberleşme içeriğinin gizliliği ihlal edilen kişi mağdur sıfatını taşır. Hukuken tek fiil sayılan hareketle aynı suç farklı mağdurlara karşı işlenmişse TCK m.43/2'nin şartları gerçekleşir ve hükmolunan ceza, bu fıkranın yollamasıyla m.43/1 gereğince artırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Bozma yalnız içtima yönünden değildir; karar üç ayrı aykırılık saptamaktadır. Birincisi gerekçenin kendi içinde ve gerekçe ile hüküm arasında karışıklık doğurmasıdır: hüküm fıkrasında gizliliğin ihlali suçundan ceza tayin edilip gerekçede suçun sabit olduğu açıklanmışken, gerekçeli kararın ilerleyen bölümünde bununla bağdaşmayan ifadelere yer verilmiştir. İkincisi temel cezanın belirlenmesidir; TCK m.285/1 hapis ile adli para cezası arasında seçim ve geniş bir aralık öngörürken, adli para cezasının alt sınırdan belirlenmesi, cezanın belirlenmesine ilişkin ölçütler ve orantılılık ilkesi karşısında az ceza tayini sayılmıştır. Üçüncüsü aynı neviden fikrî içtimanın uygulanmamasıdır. Daire bu sonuca varırken bir Ceza Genel Kurulu kararına ve hükmün değişiklikten sonraki gerekçesine dayanmıştır. Hüküm, hem sanığın hem katılanlar vekilinin temyiz istekleri yerinde görülerek bozulmuştur.

CGK E.2019/385 K.2023/534 İtirazın Kabulü

TCK m.285 iki hukuki değeri güvence altına alır: soruşturma işlemlerinin maddi gerçeğin saptanmasına imkân verecek şekilde yürütülmesini ve masumiyet karinesiyle kişilerin özel hayatına ait bilgilerin gizliliğini. Masumiyet karinesinden yararlanma hakkı ile özel hayatının veya haberleşme içeriğinin gizliliği ihlal edilen kişi hem suçun mağduru hem de fiilden doğrudan zarar görendir; bu nedenle kamu davasına katılabilir ve hükmü temyiz edebilir.

Detaylı özeti gör

TCK m.285 yönünden katılma hakkı, kararda mağdur ve suçtan zarar gören kavramları ayrılarak çözümlenmiştir. Mağdur yalnız gerçek kişi olabilir; tüzel kişiler suçtan zarar görebilseler de mağdur sayılamaz ve mağdur ile suçtan zarar gören aynı kavram değildir. Bazı suçlarda belirli bir kişi yerine toplumun tamamı mağdurdur; ancak geniş anlamdaki mağdurun şikâyet ve davaya katılma hakkı bulunmaz. Yerleşik kararlara göre katılma için doğrudan doğruya zarar görmek gerekir, dolaylı veya muhtemel zarar yeterli değildir. Somut olayda bir gazete muhabiri, yürütülen soruşturmayı haber verme sınırlarını aşarak ve şüphelilerin suçlu algılanmasına yol açacak biçimde haberleştirmiştir. Kurul, haklarında katılma kararı verilen kişilerin eylemden doğrudan zarar gördüğünü kabul ederek Özel Dairenin temyiz istemini reddeden kararını kaldırmıştır. İki üye bu sonuca karşı oy kullanmıştır.

CGK E.2019/26 K.2023/91 İtirazın Kabulü

6352 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenen TCK m.285, soruşturmanın gizliliğinin ihlalini; birinci fıkrada soruşturmanın tarafı olmayan kişilere, ikinci fıkrada ise taraf olan kişilere karşı gizli tutulması gereken karar veya işlemler yönünden ayrı ayrı düzenlemiştir. Soruşturma gizliliğini alenen bozan her fiil değil, suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkını, haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğini ihlal eden ya da soruşturma bilgilerinin maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli biçimde ifşa edilmesi, kamuoyuna duyurulması veya ulaşılabilir kılınması niteliğindeki hareketler cezalandırılır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.285/1'in bentlerini yorumlayarak hangi gizlilik ihlallerinin cezalandırılabileceğini belirlemiştir. Bu bentler fiilin doğurması gereken sonuçları değil, suç oluşturan hareketin taşıması gereken nitelikleri sayar. Bu nedenle soruşturma işlemine ait içeriği açıklamak tek başına yeterli değildir; açıklama suçlu sayılmama karinesini, haberleşme gizliliğini veya özel hayatın gizliliğini ihlal etmeli ya da maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını engellemeye elverişli olmalıdır. Kurul lafzî yorumunda, fıkradaki “suçun oluşabilmesi” ifadesinin cezalandırılabilir fiil için gereken şartları anlattığını belirtmiştir. Kanun koyucu önce gizliliğin ihlalini tipik haksızlık olarak tanımlamış, sonra bunun cezalandırılabilmesi için bentlerdeki koşullardan en az birini zorunlu kılmıştır. Kararda ayrıca ikinci fıkra kapsamındaki ihlalin alenen gerçekleşmesinin gerekmediği açıklanmıştır.

CGK E.2019/150 K.2021/160 İtirazın Kabulü

6352 sayılı Kanun sonrasında TCK m.285, soruşturma gizliliğinin ihlalini iki ayrı fıkrada ele alır: birinci fıkra soruşturmanın tarafı dışındaki kişilere karşı, ikinci fıkra ise taraf olan kişilere karşı gizli tutulması gereken karar ve işlemlere ilişkindir. Masumiyet karinesinden yararlanma hakkı veya özel hayatı ya da haberleşme içeriğinin gizliliği ihlal edilenlerle beraber toplumun bütün bireyleri de bu suçun mağdurudur.

Detaylı özeti gör

Karar, 6352 sayılı Kanun'un TCK m.285'te yaptığı yapısal değişiklikleri açıklamıştır. Yeni ikinci fıkra eklendiği için, kovuşturma evresindeki kapalı oturumlarda yapılan açıklama ve görüntülerin gizliliğini koruyan düzenleme üçüncü fıkraya taşınmıştır. Önceki üçüncü fıkranın kaldırılmasıyla suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi de artırım nedeni olmaktan çıkmıştır. Yeni beşinci fıkra uyarınca soruşturma ve kovuşturma işlemleri, haber verme sınırları aşılmadan haber konusu yapılırsa suç oluşmaz. Gizliliği ihlal edilen kişinin aynı soruşturmada şüpheli olması şart değildir; özellikle özel hayat veya haberleşme içeriği yönünden bu kişi, soruşturulan suçun mağduru ya da başka bir kişi olabilir. Kurul bu açıklamaların ardından davaya katılma kurumuna geçmiş ve kanunun katılabilecekleri mağdur, suçtan zarar gören ve malen sorumlu olmak üzere üç grupta düzenlediğini belirtmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.