İçeriğe geç

TCK Madde 241 Tefecilik

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 241, Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 7242 s.K. m.14
İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 241 - Tefecilik

Resmi Metin

Tefecilik

Madde 241- (1) Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.

Ek hüküm: · 7242 s.K. m.14

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Ek 7242 s.K. m.14

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Ekleme 2. fıkra, 15 Nisan 2020'de yürürlüğe giren 7242 s.K. m.14 ile eklendi; bu tarihten önce bu hüküm yoktu (RG 15/4/2020, S.31100).
  2. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 14 Nisan 2020)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 14 Nisan 2020 Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 15 Nisan 2020'de 7242 s.K. m.14 ile değiştirildi (RG 15/4/2020, S.31100). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.241, tefecilik suçunu düzenler ve kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişinin iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılmasını öngörür. Hükmün koruduğu hukukî değer, ülkenin kredi sisteminin ve ekonomik düzenin sağlıklı işlemesi ile bireyin ekonomik istismara karşı korunmasıdır. Suçun ayırt edici unsuru, ödünç para verme fiilinin kazanç elde etme amacıyla gerçekleştirilmesidir; kazanç amacı bulunmadığında maddedeki özel manevi unsur oluşmaz.

Maddede öngörülen nitelikli hâl, suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi durumunda söz konusu olur ve bu hâlde verilecek ceza bir kat artırılır. Suçun manevi unsuru özel kast olup, failin yalnızca ödünç para vermesi yeterli değildir; bu edimi kazanç elde etme saikiyle gerçekleştirmiş olması aranır. Kazanç amacı bulunmayan, dostluk veya yardım saikiyle verilen borçlar bu suçu oluşturmaz. Takip usulü bakımından tefecilik, kamu düzenini ilgilendiren bir ekonomik suç olduğundan şikâyete bağlı değildir; soruşturma ve kovuşturma re’sen yürütülür.

Gerekçe

Bu maddeye 7242/2020 ile sonradan hüküm eklenmiştir. Aşağıdaki 2004 gerekçesi maddenin ilk metnine aittir; sonradan eklenen hükümler bu gerekçe kapsamında olmayabilir.

Madde metninde tefecilik fiili suç olarak tanımlanmıştır. Faiz veya başka bir namla da olsa kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para verilmesi, tefecilik suçunu oluşturur. Tefecilik suçu, iktisadi hayatımızda, “senet kırdırma” denen usulle de işlenebilir. Örneğin henüz vadesi gelmemiş bir bononun vadesinden önce başkasına verilerek karşılığında bono üzerinde yazılı meblağdan daha az bir paranın alınması durumunda tefecilik suçu oluşur. Çünkü, bu durumda bononun el değiştirmesi, kişiler arasında doğmuş olan bir alacak borç ilişkisine dayanmamaktadır. İfade yerinde ise, bu durumlarda, birer ödeme aracı olan bononun veya çekin kendisi satılmakta ve satın alınmaktadır. İzlenen suç politikası gereğince, kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi cezalandırılmaktadır. Buna karşılık, ödünç para alan kişi cezalandırılmamaktadır.

TCK m.241 ile İlgili Yargıtay Kararları

17 karar gösteriliyor.

5.CD E.2023/4095 K.2024/7791

Kazanç sağlama amacıyla borç para vermek TCK m.241'deki tefecilik suçunun oluşması için yeterlidir; bu işi meslek hâline getirmek kanuni unsurlar arasında değildir. Tefeciliğin mağduru kamu olup, fiilin zarar verdiği belirli kişi mağdur sıfatını değil suçtan zarar gören sıfatını taşır.

Detaylı özeti gör

Bozma gerekçesi eksik araştırma ve içtima sorunlarına ilişkindir. Sanığın suçlamayı kabul etmemesi ve dinlenen tanıkların POS cihazından kredi kartıyla nakit çekim yapmadıklarını, işlemlerin neye ilişkin olduğunu hatırlamadıklarını söylemeleri karşısında Daire, maddi gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ortaya konmasını istemiştir. Bunun için sanığın Türkiye'ye getirdiği POS cihazlarından kartlarıyla çekim yapıldığı belirtilen, işlem tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bulunmadığı anlaşılan ve daha önce dinlenmemiş, kanaat oluşturacak sayıda kişinin tanık sıfatıyla dinlenmesi; aradaki ticari ilişkinin ayrıntıları ile komisyon ödenip ödenmediğinin sorulması; cihazlara ilişkin hesap dökümlerinin getirtilmesi ve gerektiğinde yeni bir bilirkişi raporu alınması gerekli görülmüştür. İçtima yönünden ise zincirleme suçta son eylemin gününün suç tarihi olduğu, hukuki kesinti oluşturan iddianame tarihinden önceki eylemlerin teselsül içinde, sonrakilerin gerçek içtima kurallarına göre değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş; aynı suçtan derdest ve kesinleşmemiş başka bir dosyanın getirtilerek eylemler arasında irtibat ve mükerrer dava bulunup bulunmadığının saptanması istenmiştir.

8.CD E.2024/17503 K.2024/4798 Onama

Kararda, 5464 sayılı Kanun m.36'daki sahte belge düzenleme suçunun TCK m.241'deki tefecilik suçunun bütün unsurlarını taşımadığı ve bu nedenle iki norm arasında özel-genel norm ilişkisi bulunmadığı kabul edilmiştir. Buna karşılık tefecilik suçunun sahte belge düzenlemeyi bünyesine alıp tükettiği, sahte belge düzenlemenin tefeciliğin unsuru olduğu ve eylemin bütünüyle tefecilik suçunu oluşturduğu sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, içtima ölçütünü belirlemekte ve bu ölçütü somut olaya uygulamaktadır. Daire, özel normun önceliği ilkesinin ancak özel normun genel normdaki bütün unsurları taşıması ve buna ek özel unsurlar içermesi hâlinde işleyeceğini belirtmiş; 5464 sayılı Kanun'daki sahte belge düzenleme tipi bu ölçütü karşılamadığından ilişkiyi özel norm ekseninde çözmemiştir. Somut olayda, iletişim sektöründe çalışmayan katılanın aynı gün içinde yirmi bin lirayı aşan tutarda kontör almasının ticari hayatın olağan akışıyla bağdaşmadığı; gerçekte bir alışveriş bulunmadığı hâlde komisyon karşılığı bir iş yerine ait POS cihazından iki ayrı çekim yapıldığı hesap dökümleriyle sabit görülmüştür. Karar, sübut ve nitelendirmeyi yerinde bulmanın yanında temel cezanın alt sınırdan belirlenmesini ve takdiri indirimi de isabetli saymış, katılanın kartının rıza dışı kullanılması yönünden ayrıca yarar sağlama suçunun oluştuğunu kabul etmiştir.

CGK E.2021/239 K.2022/325 Direnme Hükmünün Bozulması

Tefecilik, kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para verme anında tamamlanır; tek bir kişiye ödünç para verilmesi yeterli olup bu işi meslek hâline getirme, fiilen kazanç elde etme veya paranın geri ödenmesi aranmaz. Kararda, 5464 sayılı Kanun m.36/1'deki sahte belge düzenleme suçunun TCK m.241/1'deki tefecilik suçunun unsuru olarak onun bünyesinde tükendiği ve eylemin bir bütün hâlinde tefecilik suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Tefecilik suçunun kapsamı önce konu ve hareket unsurları, ardından düzenlemenin tarihsel değişimi üzerinden belirlenir. Suçun konusu yalnız paradır; paranın Türk veya yabancı para olması sonucu etkilemez. Tipik hareket, kazanç elde etme amacıyla başkasına ödünç para vermektir. Kazanç amacı taşımayan ödünç suç oluşturmadığı gibi, ikrazatçılık rejiminin yürürlükte olduğu dönemde yetkili organlardan izin alınarak faiz karşılığı verilen ödünç de suç sayılmaz. 5237 sayılı Kanun'dan önce 1995 tarihli Ceza Genel Kurulu kararı, birden çok kişiye sürekli ve sistemli biçimde faizle para verilmesini ararken yeni düzenleme tek bir ödünç işlemini yeterli kabul eder. Bu değişiklik nedeniyle suçun temadi ettiğinden söz edilemez; birden çok kişiye verilen ödünçler de tek suç olarak değerlendirilemez.

11.CD E.2019/6371 K.2021/9234 Bozma

26.10.2021 tarihli Daire kararında, POS cihazının kullanım amacı dışında nakit sağlamak için kullanılması hâlinde TCK m.241'in genel, 5464 sayılı Kanun m.36'nın özel norm olduğu ve özel normun uygulanması gerektiği kabul edilmiştir. Bu tarihsel içtihat, Ceza Genel Kurulunun 22.01.2025 tarihli kararında aynı eylem yönünden TCK m.44 aracılığıyla daha ağır ceza öngören TCK m.241'in uygulanacağını benimseyen güncel çizgiden ayrılmaktadır.

Detaylı özeti gör

POS cihazının amacı ve sözleşmesi dışında, kart sahibine nakit sağlamak veya kart borcunu ertelemek için kullanılması aynı olguda hem tefecilik hem gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçunu gündeme getirir. Daire, özel normun önceliği gereğince 5464 sayılı Kanun m.36 ile TCK m.43 uyarınca zincirleme biçimde gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenlemekten hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir. Yargılamada ayrıca üç bağımsız sorun saptanmıştır. Sahte belge düzenleme yönünden 213 sayılı Kanun m.367'ye uygun mütalaa yoksa bu dava şartı ilgili idareden sorulmalı, mütalaa verilmeyeceği anlaşılırsa dava düşürülmelidir. İddianamede TCK m.43 sevki bulunmadığı hâlde ek savunma hakkı tanınmadan zincirleme suç uygulanması savunmayı kısıtlar. Son olarak TCK m.62 indirimi sırasında sonuç hapis cezalarının yanlış hesaplanması eksik ceza tayinine yol açmıştır.

CGK E.2020/461 K.2025/35 İtirazın Reddi

Hukuki anlamda tek fiille hem TCK m.241'deki tefecilik hem de 5464 sayılı Kanun m.36'daki sahte belge düzenleme suçunu ihlal eden kişi, TCK m.44 delaletiyle daha ağır ceza öngören TCK m.241 uyarınca tefecilikten cezalandırılır. Bu suç için tek bir kişiye ödünç para verilmesi yeterlidir; faaliyetin meslek hâline getirilmesi, fiilen kazanç sağlanması veya paranın geri ödenmesi önem taşımaz.

Detaylı özeti gör

Kurul, iki normu neden ayrı ayrı ayakta tuttuğunu ayrıntılı biçimde açıklar. 5464 sayılı Kanun'daki suçun, tefeciliğin yerine geçmek ya da ona alternatif oluşturmak üzere öngörüldüğüne dair hiçbir hukuki emare bulunmadığı belirtilir. İki norm korudukları değer bakımından ayrışır: biri serbest rekabet düzenini ve ekonomik yaşamın güvenilirliğini, diğeri kartlı ödemeler sisteminin güvenli ve etkin işlemesini korur. Yapı bakımından da tefecilik bir saik ve hareket suçu iken, karşılaştırılan tip genel kastla işlenen bir netice suçudur; birinin işlenmesi için diğeri zorunlu değildir. Bu nedenle görünüşte içtima kurallarına başvurmaya gerek görülmemiş, hukuki anlamda tek fiille iki normun ihlal edildiği durum farklı neviden fikrî içtima alanına yerleştirilmiştir. Somut olayda kendi iş yerindeki POS cihazından istenen borçtan fazla tutarın çekilip daha azının ödünç isteyene verilmesi bu çerçevede değerlendirilmiş ve Başsavcılık itirazının reddine karar verilmiştir.

Diğer kararlar (12)
CGK E.2017/1155 K.2019/454 İtirazın Kısmen Kabulü

Tefecilik, kazanç elde etmek amacıyla borç para verilmesiyle oluşur ve bu işin meslek hâline getirilmesi suçun unsuru değildir; farklı zamanlarda farklı kişilere ödünç para veren fail bir suç işleme kararıyla hareket ettiği sürece TCK m.43'teki zincirleme suç hükümleri uygulanır. Suçun mağduru toplumu oluşturan herkes, başka deyişle kamudur; eylem belirli bir kişiye zarar vermişse o kişi mağdur değil, suçtan zarar görendir.

Detaylı özeti gör

Kurul, her ödünç alanı ayrı mağdur kabul etmenin doğuracağı toplam cezayı ölçülülük ilkesiyle sınamıştır. Birden çok kişiye yönelen eylemler için ayrı ayrı kurulacak cezaların, 5237 sayılı Kanun'un 3. maddesi gerekçesinde açıklanan ölçülülük anlayışıyla bağdaşmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle farklı zamanlarda farklı kişilere faiz karşılığı para verilmesi, zincirleme suç hükümleri kapsamında değerlendirilmelidir. Ancak bu hukuki kabul sanıklar aleyhine sonuç doğurmaktadır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, bozmayı öğrendiği tarihten itibaren otuz günlük yasal sürede itiraz etmediğinden hüküm bu yönden düzeltilememiş, aykırılığın eleştirilmesiyle yetinilmiştir. Adli para cezasında bir günün karşılığı belirlenirken sanıkların ekonomik ve kişisel hâllerinin gözetilmesi ise usulüne uygun bulunmuştur.

5.CD E.2025/2199 K.2025/5637

Kart sahibiyle ticari ilişkisi bulunmayan iş yeri sahibinin POS cihazından alışveriş varmış gibi çekim yapması, tutardan peşin komisyon aldıktan sonra kalanı nakit ödemesi TCK m.241 kapsamında tefeciliktir. Hukuki bakımdan tek fiil sayılan bu davranışta m.241/1, 5464 sayılı Kanun m.36'daki sahte belge düzenleme suçunu bünyesine alarak tüketir; bu nedenle yalnız tefecilikten hüküm kurulur.

Detaylı özeti gör

Bölge adliye mahkemesi ceza daireleri arasındaki görüş ayrılığını gideren karar, çözümlemeye norm ilişkisini inceleyerek başlamıştır. Buna göre 5464 sayılı Kanun m.36'daki sahte belge düzenleme suçunun TCK m.241'deki tefeciliğin bütün unsurlarını içermediği ve iki hüküm arasında özel norm ile genel norm ilişkisi kurulamayacağı belirtilmiştir. Ardından cezadaki değişikliğe dayanılmıştır: 7242 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle 15.04.2020'de yürürlüğe giren düzenleme tefeciliğin cezasını ağırlaştırmıştır. Sahte belge düzenleme özel norm sayılsaydı, bu tarihten sonra alacağını güvence altına almak için kart üzerinden çekim yapan failin daha az, yalnızca kazanç amacıyla ödünç para veren failin daha çok ceza alması sonucu doğacaktı; kararda bunun adil bir ceza uygulaması sayılamayacağı vurgulanmıştır. Bu çerçevede POS üzerinden yapılan çekimleri 5464 sayılı Kanun kapsamında gören daire kararları usul ve yasaya aykırı bulunmuş, eylemi tefecilik sayan kararlar isabetli kabul edilmiştir.

CGK E.2016/781 K.2017/373 İtirazın Reddi

Tefecilik, kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para verildiği anda tamamlanır ve suç tarihi paranın verildiği tarihtir; fiilen kazanç sağlanması veya ödünç paranın geri ödenmesi önem taşımaz. TCK m.241 bakımından tek bir kişiye ödünç para verilmesi yeterli olup bu işin meslek hâline getirilmesi aranmaz.

Detaylı özeti gör

Gerekçe, suçun yapısını konu ve hareket unsuru ayrımıyla açıklamaktadır. TCK m.241 bakımından suçun konusu yalnızca ödünç verilen para olup paranın Türk parası veya yabancı para olması sonucu değiştirmez. Hareket unsuru kazanç elde etme amacıyla ödünç para verilmesidir; yetkili organlardan izin alınarak faiz karşılığı ödünç verilmesi suç oluşturmaz. Paraya ihtiyacı olana yardım amacıyla verilip bir süre sonra geri alınan para da bu kapsamın dışındadır. Kararda 5237 sayılı Kanun öncesi dönemle karşılaştırma yapılmış, eski uygulamada birden çok kişiye sürekli ve sistemli biçimde faiz karşılığı para verilmesinin arandığı belirtilmiş; yürürlükteki hükümde bu şart bulunmadığından suçun temadi ettiğinden veya birden çok kişiye para verilmesinin tek suç sayılacağından söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Somut olayda suç tarihi; senedin düzenlenme tarihi, ele geçirilen defterdeki ödeme kayıtları, katılanın aşamalardaki beyanları ve sanığın savunması birlikte değerlendirilerek 25.03.2004 olarak kabul edilmiş, karar bunun ardından dava zamanaşımı değerlendirmesine geçmiştir.

8.CD E.2024/19576 K.2025/2524 Kanun Yararına Bozma

Fail, POS tefeciliğinde tefecilik suretiyle yarar sağlamayı kasteder; dolayısıyla amaçlanan suç tefeciliktir. Fiil bu nedenle yalnız tefecilik olarak cezalandırılır ve fail hakkında ayrıca 5464 sayılı Kanun m.36'ya aykırılıktan ceza verilemez.

Detaylı özeti gör

İncelemenin dayanağını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemi oluşturmaktadır. Kararda aktarılan maddi kabule göre hükümlünün eylemi, 2010-2011 hesap döneminde işlettiği iş yerindeki POS cihazından herhangi bir mal teslimi ve hizmet ifası bulunmaksızın müşterilerin kredi kartlarıyla çekim yapmasına imkân sağlamaktan ibarettir. Gerekçede failin amaçladığı suça ulaşmak için 5464 sayılı Kanun m.36'daki suçu da işlediği, bu hükmün gerçeğe aykırı harcama, nakit ödeme veya alacak belgesi düzenlemeyi ya da bu belgelerde tahrifat yapmayı cezalandırdığı belirtilmiştir. Daire, Ceza Genel Kurulunun 10.05.2022 tarihli kararına dayanarak sahte belge düzenlemenin tefeciliğin unsuru olduğunu ve eylemin bir bütün hâlinde TCK m.241/1'deki suçu oluşturduğunu benimsemiştir. Sonuçta istem kabul edilmiş, ilk derece mahkemesinin kararı 5271 sayılı Kanun'un 309. maddesi uyarınca kanun yararına bozulmuş ve gerekli işlemin yapılması için dosya mahkemesine gönderilmek üzere tevdi edilmiştir.

11.CD E.2017/13690 K.2021/8543

POS cihazının kullanım amacı ve sözleşme koşulları dışında, kart sahiplerine nakit sağlamak veya kart borcunu ertelemek için kullanılması hem TCK m.241'deki tefecilik hem de 5464 sayılı Kanun m.36'daki gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçunu oluşturur. TCK m.241 genel, 5464 sayılı Kanun m.36 özel norm olduğundan özel normun önceliği gereği tefecilikten değil, m.36'daki suçtan hüküm kurulmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, tefecilik değerlendirmesinden önce aynı dosyadaki vergi suçlarını ele almıştır. Sahte fatura düzenleme ve kullanma suçlarında suç tarihi ilgili verginin son beyanname tarihine göre belirlenmiş; olağanüstü dava zamanaşımı dolduğundan kamu davalarının düşmesine karar verilmiştir. Tefecilik yönünden ise sanıkların POS cihazlarını sözleşme koşulları dışında kullanan fiillerinin iki ayrı suç tipine birden uyduğu kabul edilmiş, TCK m.241'in genel, 5464 sayılı Kanun m.36'nın özel norm sayılması nedeniyle TCK m.43 ile birlikte belge suçundan hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir. Karar kabule göre iki noktayı daha bozma nedeni saymıştır: adli para cezasının ödenmemesi hâlindeki ihtaratın 6545 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik çerçevesinde düzenlenmesi ve hak yoksunluklarının Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gözetilerek yeniden ele alınması. Hüküm oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda eylemin yalnızca belge düzenlemekten ibaret sayılamayacağı ileri sürülmüştür.

11.CD E.2021/5217 K.2021/6224

POS cihazının amacı ve sözleşme şartları dışında kart sahiplerinin nakit ihtiyacını karşılamak veya kart borcunu ertelemek için kullanılması, hem TCK m.241'deki tefecilik hem de 5464 sayılı Kanun m.36'daki gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçunu oluşturur. Suç tarihinde iki suç için öngörülen cezalar aynı olduğundan, TCK m.44 ve özel normun önceliği uyarınca tefecilik yerine 5464 sayılı Kanun m.36 kapsamındaki zincirleme gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçundan hüküm kurulmalıdır.

Detaylı özeti gör

Tefecilik yönündeki sonucun hareket noktası, iki suç için öngörülen cezaların suç tarihi itibarıyla eşit olmasıdır. Bu nedenle TCK m.44 ile özel normun önceliği birlikte anılmış ve TCK m.43 uyarınca zincirleme biçimde 5464 sayılı Kanun m.36'daki belge suçundan hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir. Kabule göre hak yoksunluklarının Anayasa Mahkemesinin iptal kararıyla birlikte yeniden değerlendirilmesi de zorunlu görülmüştür. Aynı dosyadaki vergi suçları ayrı ayrı ele alınmıştır: bir takvim yılına ilişkin sahte fatura düzenleme suçunda olağanüstü zamanaşımı dolduğundan davanın düşmesine karar verilmiş, diğer takvim yılı bakımından ise faturaların gerçek alışverişe dayandığı yönündeki savunma karşısında eksik araştırma saptanmıştır. Kararda bu kapsamda karşıt inceleme raporlarının getirtilmesi, faturaları kullanan mükellefler hakkında dava açılıp açılmadığının araştırılması, mal ve para akışını gösteren belgelerle mükellefin mal girişi ve üretim kapasitesinin incelenmesi gerektiği sayılmıştır.

CGK E.2018/31 K.2020/477 İtirazın Reddi

TCK m.241 uyarınca yalnız bir kişiye ödünç para verilmesi tefecilik suçunun oluşmasına yeter; bu faaliyetin meslek hâline getirilip getirilmemesi önem taşımaz. Suç, kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para verilmesiyle tamamlanır ve fiilen kazanç sağlanması ya da paranın geri ödenmesi aranmaz.

Detaylı özeti gör

Gerekçe, TCK m.241'in yapısını önce suçun konusu, ardından hareket unsuru üzerinden çözümlemektedir. Suçun konusu yalnızca ödünç verilen para olup paranın türü sonucu etkilemez; hareket unsuru ise kazanç sağlama amacıyla ödünç para verilmesidir. Yetkili organlardan izin alınarak faiz karşılığı para verilmesi ile ihtiyacı olana yardım amacıyla verilip sonradan geri alınan para bu kapsamın dışında bırakılmıştır. Karar, 5237 sayılı Kanun öncesi uygulamada birden çok kişiye sürekli ve sistemli biçimde para verilmesinin arandığını, yürürlükteki hükümde böyle bir şart bulunmadığını belirtmiş; buradan hareketle suçun temadi ettiği ya da birden çok kişiye para verilmesinin tek suç sayılacağı yönündeki kabulü reddetmiştir. Gerekçenin devamında suçun mağdurunun kim olduğu tartışılmış, ödünç para alan kişinin mağdur sayılması gerektiğini savunan görüş ile suçun ekonomik düzeni koruduğundan hareketle mağdurun toplumun tamamı olduğunu savunan görüş karşılaştırmalı olarak aktarılmıştır.

5.CD E.2021/8512 K.2024/2844 Kısmen Bozma, Kısmen Onama

5237 sayılı Kanun m.241'deki tefecilik, kazanç elde etmek amacıyla borç para verilmesiyle oluşur; faaliyetin meslek hâline getirilmesi suçun unsuru değildir. Mağdur toplumu oluşturan bireylerin tamamı, başka deyişle kamudur; belirli bir kişi zarar görmüşse o kişi mağdur değil, suçtan zarar görendir.

Detaylı özeti gör

Karar, iki sanığa ilişkin temyiz incelemesini ayrı gerekçelerle sonuçlandırmaktadır. İlk sanık yönünden temyiz sebepleri, delillerin tartışıldığı ve suç vasfının doğru belirlendiği gerekçesiyle reddedilmiştir. Diğer sanık yönünden ise Ceza Genel Kurulunun 26.04.2016 tarihli kararına atıfla, suçun topluma karşı suçlar arasında düzenlenmesinden ve korunan hukuki yarardan hareketle mağdurun kamu olduğu sonucuna varılmıştır. Asıl bozma nedeni teselsül düzeninde toplanmıştır: değişik zamanlarda veya farklı kişilere karşı işlenen tefecilik eylemlerinde TCK m.43'ün uygulanacağı, suç tarihinin son eylemin işlendiği gün olduğu, iddianame tarihinin hukuki kesinti oluşturduğu ve bu tarihten sonraki eylemlerin gerçek içtima kurallarına göre değerlendirileceği belirtilmiştir. Kayıt sistemi üzerinden yapılan araştırmada sanık hakkında aynı suçtan açılıp kesinleşen başka bir dosya bulunduğu saptandığından, o dosyanın getirtilerek eylemler arasında bağlantı ve hukuki kesinti olup olmadığının, ayrıca mükerrer dava bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekli görülmüştür.

11.CD E.2021/4603 K.2022/2891 Bozma

Kredi kartı sahibinin nakit ihtiyacını karşılamak veya kart borcunu ertelemek amacıyla POS cihazını kullanım amacı ve sözleşme şartları dışında çalıştırmak, TCK m.241'deki tefecilik ile 5464 sayılı Kanun m.36'daki gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçlarını birlikte oluşturur. Suç tarihinde iki suç için öngörülen cezalar aynı olduğundan, TCK m.44 ile özel normun önceliği ilkesi uyarınca 5464 sayılı Kanun m.36'daki zincirleme gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçundan hüküm kurulmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, iki sanık yönünden ayrı değerlendirme ve sonuçlara dayanmaktadır. İlk sanık bakımından iştirak sorunu; POS cihazlarının onun tarafından temin edilmesi, işlerin yürütülmesi için vekaletname verilmesi, cihazda biriken paraların bir kısmının onun tarafından çekilmesi ve cihazların alınma gerekçesi gösterilen ticari faaliyete hiç başlanmamış olması birlikte değerlendirilerek çözülmüştür. Bu olguların bütünü, sanığın eylemlere baştan itibaren katıldığının kabulüne dayanak yapılmış ve beraat kararı delillerin takdirinde hata sayılmıştır. İkinci sanık yönünden POS cihazının sözleşme dışı kullanımı iki suça birden vücut verdiğinden, TCK m.44 ve özel normun önceliği uyarınca 5464 sayılı Kanun m.36 ile TCK m.43 kapsamında hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir. Aynı dosyadaki sahte fatura suçlarında ise her takvim yılındaki eylemlerin ayrı birer zincirleme suç oluşturacağı, hangi yıla ilişkin hüküm kurulduğu gösterilmeden tek bir hüküm kurulmasının yasaya aykırı olduğu saptanmıştır. Karar bu yönüyle oy çokluğuyla verilmiştir.

11.CD E.2017/9907 K.2021/9097

Kararda, POS cihazının amacı ve sözleşme şartları dışında kart sahiplerine nakit sağlamak veya kart borcunu ertelemek için kullanılmasının hem TCK m.241'deki tefecilik hem de 5464 sayılı Kanun m.36'daki gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir. TCK m.241 genel, 5464 sayılı Kanun m.36 özel norm olduğundan, özel normun önceliği uyarınca tefecilik yerine m.36'daki suçtan hüküm kurulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, tefecilik yönündeki bozmayı aynı dosyanın vergi suçlarına ilişkin sonucundan ayırmıştır. Sahte fatura düzenleme suçlarından kurulan beraat hükümleri bakımından zamanaşımını kesen son sebep sanığın sorgusunun yapıldığı tarih kabul edilmiş; olağan dava zamanaşımı bu tarihten temyiz incelemesine kadar dolduğundan davaların düşmesine karar verilmiştir. Tefecilik yönünden ise POS cihazının sözleşme koşulları dışında kullanılmasından ibaret fiillerin iki suç tipine birden uyduğu, TCK m.241 ile 5464 sayılı Kanun m.36 arasındaki genel norm ve özel norm ilişkisi nedeniyle TCK m.43 ile birlikte belge suçundan hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir. Kabule göre iki uygulama hatası daha gösterilmiştir: TCK m.51/7 karşısında ertelemeye ilişkin ihtarın cezanın tamamen infaz kurumunda çektirileceği biçiminde yazılarak infazın kısıtlanması ve TCK m.53/1'deki hak yoksunluklarına hükmedilmemesi. Hüküm suç vasfı yönünden oy çokluğuyla verilmiştir.

11.CD E.2018/7262 K.2021/8515

Kararda, POS cihazının amacı ve sözleşme koşulları dışında kart sahiplerine nakit sağlamak veya kart borcunu ertelemek için kullanılmasının hem TCK m.241'deki tefeciliği hem de 5464 sayılı Kanun m.36'daki gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir. Suç tarihindeki cezalar eşit olduğundan, TCK m.44 ve özel normun önceliği gereği 5464 sayılı Kanun m.36 ile TCK m.43 uyarınca zincirleme gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçundan hüküm kurulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, vergi mevzuatına aykırılık ve tefecilik hükümlerini farklı inceleme çizgilerinde ele almaktadır. Vergi mevzuatına aykırılık yönünden sahte fatura düzenleme ile kullanmanın birbirinden bağımsız suçlar olduğu, birinin diğerinin unsuru sayılamayacağı ve birbirine dönüşemeyeceği vurgulanmıştır. Aynı takvim yılı için her iki eylemden dava açılmasına karşın tek mahkûmiyet hükmü kurulması, aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamış ve hüküm eleştiriyle onanmıştır. Tefecilik yönünden ise POS cihazının sözleşme koşulları dışında kullanılmasından ibaret fiillerin iki suça birden vücut verdiği, cezaların suç tarihinde eşit olması nedeniyle TCK m.44 ile özel normun önceliğinin birlikte uygulanacağı belirtilerek hüküm bozulmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiş; karşı oyda eylemin belge düzenlemekten ibaret sayılamayacağı, iddianamede kartların gerçek bir alışveriş yapılmış gibi cihazdan geçirilip daha düşük bir tutarın ödenmesi ve bu yolla faiz ile komisyon geliri elde edilmesi biçiminde tarif edildiği ileri sürülmüştür.

11.CD E.2021/9817 K.2022/1423

POS cihazının amacı ve sözleşme koşulları dışında kart sahiplerine nakit sağlamak veya kart borcunu ertelemek için kullanılması, hem TCK m.241'deki tefecilik hem de 5464 sayılı Kanun m.36'daki gerçeğe aykırı harcama belgesi düzenleme suçunu oluşturur. TCK m.241 genel, 5464 sayılı Kanun m.36 özel norm olduğundan özel normun önceliği gereği tefecilikten değil, m.36'daki suçtan hüküm kurulmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, üç ayrı inceleme sonucu içermektedir. Bir kısım hükümler yargılamanın hukuka uygun yapıldığı ve suç vasfının doğru belirlendiği gerekçesiyle onanmıştır. İki takvim yılına ilişkin sahte belge düzenleme suçlarında ise en aleyhe kabulle belirlenen suç tarihlerinden temyiz incelemesine kadar olağanüstü dava zamanaşımı dolduğundan davaların düşmesine karar verilmiştir. Tefecilik yönünden POS cihazının sözleşme koşulları dışında kullanılmasından ibaret fiillerin iki suç tipine birden uyduğu, TCK m.241'in genel, 5464 sayılı Kanun m.36'nın özel norm olması nedeniyle TCK m.43 ile birlikte belge suçundan hüküm kurulması gerektiği belirtilerek hüküm bozulmuştur. Bu bölüm oy çokluğuyla karara bağlanmıştır. Karşı oyda ise dairenin önceki kararlarına yazılan karşı oylara atıfla, kazanç elde etmek amacıyla ödünç para verilmesinin suçun oluşumu için yeterli olduğu, paranın elden nakit verilmesi ya da doğrudan kart hesabına yatırılması hâlinde suçun tamamlanacağı savunulmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi E. 2017/503 K. 2018/553 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, kuyumcu sanığın gerçek bir satış olmadan kredi kartlarından POS cihazıyla işlem yapıp komisyon karşılığında nakit vermesini kazanç amacıyla ödünç para verme sayarak TCK m.241 kapsamında değerlendirmiş ve farklı kişilere yönelik işlemler için zincirleme suç hükmünü uygulamıştır.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi, kuyumculuk yapan sanığın POS cihazını amacı dışında kullanarak nakit ihtiyacı olan kişilere yüzde iki ile dört arasında komisyonla para sağladığı iddiasını incelemiştir. Daire, vergi tekniği ve bilirkişi raporlarına dayanarak alışveriş yapılmadığı halde yapılmış gibi kredi kartı işlemi yapıldığını ve bunun gerçeğe aykırı belgelerle gizlendiğini kabul etmiştir. Bu eylemi kazanç amacıyla başkasına ödünç para verme niteliğinde görerek TCK m.241 kapsamında değerlendirmiş, savunmaya itibar etmemiştir. Vergi suçundan ayrıca yargılanmanın mükerrer cezalandırma olduğu itirazını suç konularının farklılığı nedeniyle reddetmiştir. İlk derece hükmünü sübut ve nitelendirme yönünden yerinde, ancak zincirleme suç hükmünün uygulanmaması ve kesin nitelikteki bir mahkumiyetin tekerrüre esas alınması yönünden hatalı bulmuştur. 14 Mart 2018 tarihli kararda hükmü kaldırarak TCK m.241/1 ve m.43/1 uyarınca mahkumiyet kurmuş, takdiri indirim uygulamamıştır.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.