İçeriğe geç

TCK Madde 204 Resmi belgede sahtecilik

Özet 3 fıkra · ~5 dk okuma

TCK 204, Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 204 - Resmi belgede sahtecilik

Resmi Metin

Resmi belgede sahtecilik

Madde 204- (1) Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.204, bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleme, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirme veya sahte resmi belgeyi kullanma biçimindeki seçimlik hareketlerle işlenen resmi belgede sahtecilik suçunu düzenler; bu hareketlerden herhangi birinin gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterlidir. Fail görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte belgeyi kullanan kamu görevlisi ise, yetkisini kötüye kullanması nedeniyle daha ağır ceza ile karşılaşır. Suçla korunan hukuki değer, resmi belgeye ve belgeyi düzenleyen kamu makamına duyulan kamu güvenidir.

Temel şekilde ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis iken, suçun görevi gereği yetkili kamu görevlisi tarafından işlenmesi halinde üç yıldan sekiz yıla kadar hapse yükselir. Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde bulunması durumunda verilecek ceza yarısı oranında artırılır. Failin, bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla hareket etmesi halinde TCK m.211 uyarınca ceza yarı oranında indirilir. Sahte resmi belgenin başka bir suçun işlenmesi sırasında kullanılması durumunda ise TCK m.212 gereği hem sahtecilikten hem de ilgili suçtan ayrı ayrı cezaya hükmolunur.

Gerekçe

Maddede, resmî belgede sahtecilik suçu tanımlanmıştır. Suçun konusu resmî belgedir. Belge, eski dilimizdeki “evrak” kelimesi karşılığında kullanılmakta olup, yazılı kâğıt anlamına gelmektedir. Bu bakımdan, yazılı kâğıt niteliğinde olmayan şey, ispat kuvveti ne olursa olsun, belge niteliği taşımamaktadır. Kâğıt üzerindeki yazının, anlaşılabilir bir içeriğe sahip olması ve ayrıca, bir irade beyanını ihtiva etmesi gerekir. Bu yazının belli bir kişiye veya kişilere izafe edilebilir olması gerekir. Ancak, bu kişilerin gerçekten mevcut kişiler olması gerekmez. Bu itibarla, gerçek veya hayalî belli bir kişiye izafe edilemeyen yazılı kâğıt, belge niteliği taşımaz. Kâğıt üzerindeki yazının belli bir kişiye izafe edilebilmesi için, bu kişinin ad ve soyadının kâğıda eksiksiz bir şekilde yazılması ve kağıdın bu kişi tarafından imzalanmış olması şart değildir. Ancak, bazı belgeler (örneğin poliçe gibi kambiyo senetleri) açısından, belge üzerinde kişinin kendi el yazısı ile imzasının atılmış olması gerekir. Zira, imza, ilgili kambiyo senedinin zorunlu şekil şartını (kurucu bir unsurunu) oluşturmaktadır. Bir kişinin, düzenlediği belgeye başkasının adını yazması ve belgeyi imzalaması durumunda da bir belge vardır; ancak, bu belge sahtedir. Belge altında adı yazılan ve adına imza konulan kişi, gerçek veya hayali bir kişi olabilir. Bunun, belgenin varlığına bir etkisi bulunmamaktadır. Bir belgeden söz edebilmek için, kâğıt üzerindeki yazının içeriğinin hukukî bir kıymet taşıması, hukukî bir hüküm ifade eylemesi, hukukî bir sonuç doğurmaya elverişli olması gerekir. Resmî belge, bir kamu görevlisi tarafından görevi gereği olarak düzenlenen yazıyı ifade etmektedir. Bu itibarla, düzenlenen belge ile kamu görevlisinin ifa ettiği görev arasında bir irtibatın bulunması gerekir. Bu itibarla, bir kamu kurumu ile akdedilen sözleşme dolayısıyla özel hukuk hükümlerinin uygulama kabiliyetinin olması hâlinde dahi, resmî belge vardır. Çünkü sözleşme, kamu kurumu adına kamu görevlisi tarafından imzalanmaktadır. Ayrıca belirtilmelidir ki, her ne kadar, belgeden söz edilen durumlarda yazılı bir kâğıdın varlığı gerekli ise de; bazı durumlarda belgenin varlığını kabul için, yazının kağıt üzerinde bulunması gerekmez. Bir metal levha üzerine yazı yazılması hâlinde de belgenin varlığını kabul etmek gerekir. Bu itibarla, araç plakaları da resmî belge olarak kabul edilmek gerekir. Söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suç olarak tanımlanmıştır. Birinci seçimlik hareket, resmî belgeyi sahte olarak düzenlemektir. Bu seçimlik hareketle, resmî belge esasında mevcut olmadığı hâlde, mevcutmuş gibi sahte olarak üretilmektedir. Sahtelikten söz edebilmek için, düzenlenen belgenin gerçek bir belge olduğu konusunda kişiyi yanıltıcı nitelikte olması gerekir. Başka bir deyişle, sahteliğin beş duyuyla anlaşılabilir olmaması gerekir. Özel bir incelemeye tâbi tutulmadıkça gerçek olmadığı anlaşılamayan belge, sahte belge olarak kabul edilmesi gerekir. İkinci seçimlik hareket, gerçek bir resmî belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmektir. Bu seçimlik hareketle, esasında mevcut olan resmî belge üzerinde silmek veya ilaveler yapmak suretiyle değişiklik yapılmaktadır. Mevcut olan resmî belge üzerinde sahtecilikten söz edebilmek için, yapılan değişikliğin aldatıcı nitelikte olması gerekir. Aksi takdirde, resmi belgeyi bozmak suçu oluşur. Birinci ve ikinci seçimlik hareketle bağlantılı olarak belirtilmek gerekir ki; sahteciliğin, belgenin üzerindeki bilgilerin bir kısmına veya tamamına ilişkin olmasının, suçun oluşması açısından bir önemi bulunmamaktadır. Üçüncü seçimlik hareket ise, sahte resmî belgeyi kullanmaktır. Kullanılan sahte belgenin kişinin kendisi veya başkası tarafından düzenlenmiş olmasının bir önemi yoktur. Maddenin ikinci fıkrasında, resmî belgede sahtecilik suçunun kamu görevlisi tarafından işlenmesi ayrı bir suç olarak tanımlanmaktadır. Birinci fıkrada tanımlanan suçtan farklı olarak, bu suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesinin yanı sıra, suçun konusunu oluşturan belgenin kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmî bir belge olması gerekir. Bu bakımdan, resmî belgede sahteciliğin kamu görevlisi tarafından yapılmasına rağmen, düzenlenen sahte resmî belgenin kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu bir belge olmaması hâlinde, bu fıkra hükmü uygulanamaz. Söz konusu suçu oluşturan hareketler, birinci fıkrada tanımlanan suçu oluşturan seçimlik hareketlerden ibarettir. Ancak, bu bağlamda özellikle belirtilmelidir ki, kamu görevlisinin gerçeğe aykırı olarak bir olayı kendi huzurunda gerçekleşmiş gibi, bir beyanı kendi huzurunda yapılmış gibi göstererek belge düzenlemesi hâlinde, bu fıkra hükmünde tanımlanan suç oluşur. Maddenin üçüncü fıkrasında, resmî belgede sahtecilik suçunun konu bakımından nitelikli unsuru belirlenmiştir. Buna göre, suçun konusunu oluşturan resmî belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması hâlinde, cezanın belirlenen oranda artırılması gerekir. Bu hüküm, belgelerde sahtecilik suçları ile delil teorisi arasındaki ilişki göz önüne alınarak, daha üstün ispat gücüne sahip belgeyi daha fazla korumak ihtiyacını karşılamaktadır. Ancak, değişik yorumlara son vermek maksadıyla bir belgenin böyle bir güce sahip olup olmadığının saptanması için kanunlarda bu hususu belirten bir hüküm bulunması gerekli sayılmıştır.

TCK m.204 ile İlgili Yargıtay Kararları

4 karar gösteriliyor.

11.CD E.2021/31683 K.2024/2447

Fail kamu görevlisiyse resmî belgede sahtecilik fiili TCK m.204/1'deki genel hükme değil, kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliğini düzenleyen m.204/2'ye göre değerlendirilir.

Detaylı özeti gör

Karar, bozma nedenlerini usul ve esas yönünden ayrı ayrı kurmuştur. Özel öğretim kurumlarında çalışan yönetici ve öğreticiler, görev sırasında işledikleri veya görevleri nedeniyle kendilerine karşı işlenen suçlarda Türk Ceza Kanunu'nun uygulanması ve ceza kovuşturması bakımından kamu görevlisi sayılır; aynı düzenleme uyarınca soruşturma iznine de tabidir. Bu nedenle özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi kurucusu olan sanık hakkında usulüne uygun izin alınmaksızın genel hükümlere göre açılan davaya devam edilerek hüküm kurulması hukuka aykırıdır. Kabule göre yapılan esas incelemesinde de kamu görevlisi sıfatı göz ardı edilip kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliğine ilişkin hüküm yerine fiilin TCK m.204/1 kapsamında değerlendirilmesi isabetsiz bulunmuştur. Ayrıca sahtecilik incelemesi fotokopi belgeyle tamamlanamaz: aslı bulunmayan belgenin aldatma niteliği belirlenemeyeceğinden, aslın teminine çalışılması, duruşmada incelenmesi, özelliklerinin tutanağa geçirilmesi ve denetime elverişli biçimde dosyada tutulması gerekir.

11.CD E.2021/180 K.2024/77 Bozma

TCK'nın 204/1. maddesindeki resmî belgede sahtecilik; resmî belgeyi sahte düzenlemek, gerçek resmî belgeyi başkalarını aldatacak biçimde değiştirmek veya sahte resmî belgeyi bilerek kullanmak seçimlik hareketlerinden biriyle tamamlanır ve kullanılan belgeyi failin ya da başkasının düzenlemesi hukuki sonucu değiştirmez. Belgeyi düzenleyen ile kullanan aynı kişi ise, düzenleme ve zaman içindeki kullanma arasında hukuki kesinti bulunmadıkça birden fazla değil tek sahtecilik suçu oluşur.

Detaylı özeti gör

Karar, seçimlik hareketlerle zincirleme suç koşullarını birbirinden ayırır. TCK m.43'ün uygulanması için aynı suçun, bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı birden çok kez işlenmesi gerekir; sahte belgeyi kullanma hareketi ise mütemadi biçimde gerçekleşebilir. Somut olayda sanık, sahte sürücü belgesini hukuki kesinti doğmadan düzenletmiş ve olay tarihine kadar kullanmıştır. Düzenletme ile devam eden kullanım tek bir sahtecilik suçunu oluşturduğundan, belgeyi kimliği belirlenemeyen kişiye hazırlatma ve sonradan kullanma hareketlerini iki ayrı suç sayarak zincirleme suç hükümleriyle ceza kurulması isabetsizdir. Daire, aldatıcılık değerlendirmesinin de mahkemeye ait olduğunu ayrıca vurgulamıştır: sürücü belgesinin aslı duruşmaya getirtilip özellikleri tutanağa geçirilmeli, aldatma niteliği bundan sonra belirlenmeli ve belge aslı denetime imkân verecek biçimde dosyada tutulmalıdır. Bu eksiklikler nedeniyle hüküm oy birliğiyle bozulmuştur.

11.CD E.2021/39476 K.2025/1832 Bozma

Resmî belgede sahtecilik, kamu güvenini korur ve mağduru kamudur. Fiilin belirli bir kişiye zarar vermesi bu kişiyi mağdur değil, suçtan zarar gören yapar. Aynı suç işleme kararının icrası kapsamında farklı tarihlerde gerçekleştirilen sahtecilik fiilleri ise zincirleme suç sayılmalı ve TCK m.204/1-3 ile m.43 uyarınca cezalandırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, önce mağdur ile suçtan zarar gören ayrımını kamu güveni üzerinden kurar. Resmî belgede sahteciliğin mağduru toplumun tamamıdır; fiil yüzünden bir veya birden çok kişinin haksızlığa uğraması, onları mağdur değil suçtan zarar gören konumuna getirir. Ardından zincirleme suç incelemesine geçilmiş ve aynı suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda gerçekleştirilen fiiller bakımından TCK m.43'ün uygulanacağı belirtilmiştir. Somut olayda üç ayrı tarihteki sahtecilik eylemi bu bütünlük içinde değerlendirilmiş; eylemlerden biri nedeniyle daha önce kesinleşen mahkûmiyet ile diğer fiiller arasında hukuki kesinti bulunmadığı saptanmıştır. Daire, TCK m.204/1-3 ve m.43 uyarınca zincirleme suç cezası belirlenmesini, daha önce kesinleşen hapis cezasının bu cezadan mahsup edilmesini gerekli görerek hükmü oy birliğiyle bozmuş; ceza miktarı bakımından kazanılmış hakkı da korumuştur.

11.CD E.2024/6099 K.2025/299

Noterde düzenlenen araç satış sözleşmesi, sahteliği sabitlenene kadar geçerli sayılan belge türündedir. Bu sözleşmede gerçekleştirilen resmî belge sahteciliğine TCK m.204/3 uygulanır.

Detaylı özeti gör

Kararda dosyanın esasına geçilmeden önce usul engeli giderilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı yerinde görülerek kabul edilmiş ve Dairenin temyiz isteminin reddine ilişkin önceki ilamı kaldırılmıştır. Ön incelemede hükümlerin temyiz edilebilir, temyiz isteminin de süresinde olduğu belirlenince dosya esastan incelenmiştir. Nitelikli dolandırıcılık yönünden, sahte nüfus cüzdanı ve sürücü belgesiyle bir katılandan araç kiralanmasının ve sahte vekaletname kullanılarak aynı aracın başka bir katılana satılmasının iddianamede anlatıldığı; iki katılana karşı ayrı suçlar oluşmasına rağmen tek hüküm kurulduğu saptanmıştır. Sahtecilik yönünden ise sanığın sahte kimlikle noterde vekaletname ve araç satış sözleşmesi düzenletmesi karşısında, satış sözleşmesinin niteliği gözetilmeksizin eksik ceza belirlendiği belirtilmiştir. Her iki aykırılık da kazanılmış hakkı koruyan usul hükmü ve aleyhe temyiz bulunmaması nedeniyle bozma sebebi yapılmamış; hükümler eleştiriyle ve oy birliğiyle onanmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi E. 2017/366 K. 2017/520 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, tümden sahte üretilmiş ve aldatma yeteneği taşıyan sürücü belgesi nedeniyle TCK m.204/1 kapsamında resmi belgede sahtecilik kabul etmiş; sürücü belgesinin kanun gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge olmadığını belirterek m.204/3 artırımını kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi, başka bir soruşturma kapsamında yapılan aramada sanığın üzerinde, başka bir kişi adına düzenlenmiş görünen ve sanığın fotoğrafını taşıyan sürücü belgesi ele geçirilen olayı incelemiştir. İlk derece mahkemesi sanığı TCK m.204/1 uyarınca mahkum etmiş, cezayı m.204/3 uyarınca yarı oranında artırmıştır. Daire, kriminal rapor ve mahkemenin belge incelemesine göre belgenin fotokopi olmadığını, tümden sahte üretildiğini ve ilk bakışta fark edilmeyecek aldatma yeteneği taşıdığını belirlemiştir. Tevil yollu ikrar ve belgenin ele geçiriliş biçimiyle birlikte suçun sübutunu yerinde bulmuştur. Buna karşılık sürücü belgesinin kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge olmadığını, bu nedenle m.204/3 artırımının koşullarının bulunmadığını kabul etmiştir. 2 Mayıs 2017 tarihli kesin kararda ilk hükmü kaldırmış, sanığı yalnız m.204/1 uyarınca hapis cezasıyla mahkum etmiş, HAGB ve ertelemeye yer görmemiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.