İçeriğe geç

TCK Madde 203 Mühür bozma

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 203, Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 203 - Mühür bozma

Resmi Metin

Mühür bozma

Madde 203- Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Mühür bozma suçu, TCK m.203’te düzenlenmiş olup kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak amacıyla konulan mührü kaldıran ya da mührün konuluş amacına aykırı hareket eden kişiyi cezalandırır. Suçun konusu, gerçek ve yetkili bir makamca usulüne uygun konulmuş mühürdür; TCK m.202’de düzenlenen mühürde sahtecilikten farkı, burada mührün sahte olmaması, gerçek mührün işlevinin etkisiz kılınmasıdır. Korunan hukuki değer, mührün kamu adına sağladığı korumaya duyulan kamu güvenidir; mühürle güvence altına alınan durumun aynen sürmesidir.

Kanun bu fiili altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırmakta olup yaptırım seçimliktir; hâkim somut olayın özelliğine göre bu iki cezadan birine hükmeder. Madde tek bir ceza öngörmüş, failin mühürlenen eşyayı muhafazayla görevli olması gibi bir ağırlaştırıcı nedene metinde yer verilmemiştir; bu durum ceza belirlenirken genel hükümler çerçevesinde değerlendirilebilir. Suç, madde metninde şikayet aranmadığından re’sen soruşturulan ve kovuşturulan suçlardandır; soruşturma için mağdurun şikayeti koşul değildir.

Gerekçe

Madde, esasta bir şeyin saklanmasını veya varlığının olduğu gibi muhafazasını sağlamak üzere, kanunun veya yetkili makamların emrine uyularak konulmuş mührün kaldırılmasını cezalandırmaktadır. Gerçekten bu gibi hâllerde mührün konulmasının esas nedeni, durumun aynen muhafazasını sağlamaktır. Oysa uygulamada, mühre dokunulmaksızın, durumun değiştirilmemesi hususundaki emre aykırı faaliyetlerin sürdürüldüğü görülmektedir. Bu durumu da ceza yaptırımı ile karşılamak üzere, madde metninde “konuluş amacına aykırı hareket eden” kimsenin de aynı yaptırıma tâbi kılınacağı açıklanmıştır. Böylece örneğin mühür altına alınan nizamlara aykırı inşaat faaliyetine mühre dokunmaksızın devam edilmesi, mührün fekki gibi ceza yaptırımına tâbi olacaktır.

TCK m.203 ile İlgili Yargıtay Kararları

7 karar gösteriliyor.

CGK E.2017/483 K.2018/427 Direnme Hükmünün Bozulması

Mühür bozma suçunun ön şartı, mühürleme yetkisinin kanundan kaynaklanmasıdır; mühür ya doğrudan bu yetkiye ya da yetkili makamın emrine dayanmalıdır. Mührü kaldırmak veya konuluş amacına aykırı davranmak şeklindeki seçimlik hareketlerden birinin yapılması suç için yeterlidir; zarar ya da somut tehlike aranmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, mühür bozma suçunda yetkinin kaynağı ile somut elektrik sayacı uygulamasını birbirine bağlar. Mühür, kanunun verdiği yetkiye veya kanunen yetkili kılınmış makamın emrine dayanmalı; doğrudan kanuni gereklilik bulunsa bile işlem yetkili kişilerce yapılmalıdır. Elektrik hizmetlerini yürüten kamu kuruluşunun 1993'te yeniden yapılandırıldığı, dağıtım şirketinin 2004'te özelleştirme programına alındığı ve bölgesel işletmelerin işletme hakkının hisse devriyle lisans sahibi özel hukuk tüzel kişilerine geçtiği açıklanmıştır. Mevzuat ve yönetmeliklerde mühürleme düzenlense de bu özel hukuk tüzel kişilerine kanunla mühürleme yetkisi verilmemiştir. Somut olayda iş yerindeki elektrik bedeli ödenmediği için şirket görevlilerinin sayaca koyduğu mühre rağmen sanık kaçak kullanımı sürdürmüştür. Kanuni yetki ve yetkili makam emri bulunmadığından suçun unsurları oluşmamış; beraat yerine mahkûmiyet kuran direnme hükmü oy birliğiyle bozulmuştur.

CGK E.2015/228 K.2016/270 İtirazın Kabulü

Mühür bozma suçunda mühür, kanunun verdiği yetkiye veya yetkili makamın emrine dayanmalı; makamın mühürleme emri verme yetkisi de kanundan kaynaklanmalıdır. Dağıtım lisansı sahibi özel hukuk tüzel kişilerine elektrik dağıtım ve satış faaliyeti kapsamında kanunla mühürleme yetkisi tanınmadığından, bu şirketin yaptığı mühürleme suçun unsurlarını oluşturmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, mühür bozma suçunun koruduğu kamu güveninden başlayarak geçerli mühür için gereken yetki zincirini somut olaya uygular. Suçun 765 sayılı Kanunda Devlet idaresine karşı suçlar arasında, 5237 sayılı Kanunda ise kamu güvenine karşı suçlar bölümünde düzenlenmesi, mevzuata göre konulan mührün kaldırılmasının kamu güvenini sarsmasıyla açıklanır. Cezalandırılan davranış, saklamayı veya varlığı olduğu gibi korumayı sağlamak üzere konulan mührü kaldırmak ya da konuluş amacına aykırı hareket etmektir. Mühür, kanunun verdiği yetkiye veya kanunen yetkili makamın emrine dayanmalı; mühürleme gereği doğrudan kanundan kaynaklansa bile işlemi yetkili kişiler yapmalıdır. Suç yalnız kasten işlenebilir ve fail mührün yetkili merci tarafından konulduğunu bilmelidir. Somut olayda aboneliği kapatılan konuttaki sayaç mührü kaldırılarak abonesiz kullanım sürdürülmüştür. Ancak dağıtım lisansı sahibi özel hukuk tüzel kişisine kanunla mühürleme yetkisi verilmediğinden suç oluşmamış; Başsavcılık itirazı kabul edilip onama kararı kaldırılarak mahkûmiyet hükmü oy çokluğuyla bozulmuştur.

CGK E.2014/636 K.2016/112 İtirazın Reddi

Mühür bozma suçunun ön koşulu, kanuna uygun olarak konulmuş bir mührün bulunmasıdır. Elektrik sayacının doğru ayarlı ve uluslararası birimler sistemine uygun olduğunu belirlemek için 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu uyarınca yapılan damgalama, TCK'nın 203. maddesi anlamında mühürleme sayılmadığından suçun unsurları oluşmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, 3516 sayılı Kanundaki damgalama ile TCK m.203 anlamındaki mühürlemeyi, işlemlerin amaçlarına göre ayırır. İlk, periyodik ve stok muayenelerinde doğru olduğu belirlenen ölçü aletleri damgalanır; damgalanmaya elverişli olmayanlar için damga yerine belge verilir. Bu işlem, aletin doğru ayarlı ve uluslararası birimler sistemine uygun olduğunu tespit eder; bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamaya yönelik mühürleme değildir. TCK m.203 ise kanun ya da yetkili makam emri uyarınca bu amaçla konulmuş mührün kaldırılmasını veya konuluş amacına aykırı davranılmasını cezalandırır ve kanuna uygun mühür suçun ön koşuludur. Somut olayda damgalı elektrik sayacının sol üst tarafında iki delik açılarak kaçak elektrik kullanılmıştır. Damga, TCK m.203 anlamında mühür olmadığından suç oluşmamış; Özel Daire bozması isabetli bulunup Başsavcılık itirazı reddedilmiş, sekiz üye karşı oy kullanmıştır.

CGK E.2014/455 K.2014/541 İtirazın Reddi

Mühür bozma, mührün kaldırılması veya konuluş amacına aykırı davranılması seçimlik hareketlerinden birinin yapılmasıyla oluşur; ayrıca bir zarar ya da somut tehlikenin gerçekleşmesi gerekmez. Mühürleme kanuna veya yetkili makamın emrine dayanır; kanunla yetkilendirilmiş organlar bir şeyin saklanması ya da varlığının aynen korunması amacıyla mühür konulmasını emredebilir ve bu emri verme yetkisi de kaynağını kanundan alır.

Detaylı özeti gör

Karar, iki seçimlik hareketin sınırını önce birbirinden ayırır: mührün kaldırılması, onun konulduğu eşya üzerinden sökülmesi veya bozulmasıyla; konuluş amacına aykırı davranma ise mühre fiziksel müdahalede bulunulmadan gerçekleşebilir. Bu nedenle, bir faaliyeti durdurmak üzere konulan mühür yerinde kalsa bile faaliyetin sürdürülmesi suçu oluşturabilir. Yetkinin kaynağı bakımından idari organların bir iş veya işlemi yürütmek üzere kanunla yetkilendirilebildiği, eskiden Devlet eliyle görülen birçok kamu hizmetinin bugün kamu otoritesinin denetim ve gözetimi altında özel sektörce yerine getirildiği esas alınmıştır. Maddedeki “veya” bağlacı, mühürlemenin ya yetkili makamların emrine dayanmasını ya da dayanağını doğrudan kanundan almasını ifade eder; işlemi mutlaka bir kamu görevlisinin yapması gerektiği yorumu kanun koyucunun amacıyla bağdaşmaz. Karar, Anayasa'ya aykırılık savını inceleyen Anayasa Mahkemesinin belirlemesiyle tamamlanmış; mühürleme yetkisini kullanacak makamların, bu yetkinin kapsam ve sınırlarının kanunlarla önceden belirlendiği vurgulanmıştır.

CGK E.2015/1121 K.2016/111 İtirazın Reddi

Mühür bozma suçunda mühür, kanunun verdiği yetkiye dayanılarak veya yetkili makamın emri uyarınca konulmalı ve mühürleme yetkisi kanunla tanınmış olmalıdır. Elektrik dağıtım ve satış faaliyeti yürüten dağıtım lisansı sahibi özel hukuk tüzel kişilerine kanunla herhangi bir mühürleme yetkisi verilmediği için, böyle bir şirketin koyduğu mühür bakımından suçun unsurları gerçekleşmez.

Detaylı özeti gör

Karar, mührün konulmasındaki temel amacı mevcut durumun aynen korunması olarak belirledikten sonra yetkinin normatif dayanağını inceler. Elektrik piyasası kanunları, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin uyacağı usul ve esasların yönetmelikle düzenlenmesini öngörmüş; sayaç ve ölçü devresi elemanlarına dışarıdan müdahaleyi önlemek amacıyla ölçü düzeneğinin lisans sahibi tüzel kişilerce muhafaza altına alınması da yönetmelikte “mühürleme” olarak tanımlanmıştır. Ne var ki bu düzenlemelerin yönetmelik düzeyinde kalması, dağıtım şirketlerine kanunla verilmiş bir mühürleme yetkisi sağlamaz. Bu nedenle, konutunda tükettiği elektriğin bedelini ödemeyen sanığın şirket görevlilerince sayaca konulan mühre rağmen kaçak kullanımı sürdürmesi olayında suçun unsurları oluşmamıştır. Kurul, beraat hükmünü ve onu onayan Özel Daire kararını isabetli bularak Başsavcılık itirazını reddetmiştir. Sonucun oy birliğiyle verilmediği de kararda gösterilmiş; Kurul Başkanı ile on dört üye karşı oy kullanmıştır.

Diğer kararlar (2)
CGK E.2011/721 K.2012/178 İtirazın Kabulü

Mühür bozma suçu, mührün kaldırılması veya konuluş amacına aykırı davranılması seçimlik hareketlerinden birinin yapılmasıyla tamamlanır; zarar ya da somut tehlikenin doğması aranmaz. Mühürlemeye dayanak olan lisans sonradan alındığında mühür hukuken geçersizleşir; bu mührün sökülerek faaliyete devam edilmesi konuluş amacına aykırılık sayılmaz ve suçu oluşturmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun tesislerin lisans alınıncaya kadar mühürlenmesini ve mühürlemeye rağmen faaliyeti sürdürenler hakkında TCK m.203'ün uygulanmasını öngören hükümlerinden hareket eder. Mühür, eşyanın mevcut hâliyle korunmasına ilişkin kamu yararını, Devletin otoritesini ve bu yöndeki iradesini simgeler; bu nedenle suçtan söz edilebilmesi için mühürleme işleminin yapılmış ve ilgili tutanakların düzenlenmiş olması gerekir. Somut olayda akaryakıt pompaları, bayilik lisansı bulunmadığı için “lisans alınıncaya kadar” mühürlenmiş; lisans verildikten sonra mühürler sökülerek satış sürdürülmüştür. Kurul, süreyle belirlenen mühürleme amacının lisansın alınmasıyla sona erdiğini ve mührün hukuken geçersizleştiğini kabul etmiştir. İdarenin lisansı verdiği tarihte mühürleri kaldırma sorumluluğunu gecikmeli yerine getirmesi de mühre geçerlilik kazandırmaz. Bu gerekçeyle Başsavcılık itirazı oy çokluğuyla kabul edilmiştir.

11.CD E.2023/6713 K.2024/10824 Kanun Yararına Bozma

TCK'nın 203. maddesi, bir şeyin saklanmasını veya varlığının olduğu gibi korunmasını sağlamak amacıyla kanunun ya da yetkili makamların emrine uyularak konulmuş mührün kaldırılmasını cezalandırır; mühürle açıklanan koruma iradesini etkisiz kılıp ihlal eden herhangi bir hareket suçu meydana getirir. Bu nedenle kanuna uygun biçimde konulmuş bir mührün varlığı suçun ön koşuludur.

Detaylı özeti gör

Karar, sayaç üzerindeki mührün işlevini belirleyerek mühür bozma suçuna ilişkin sonucu kurar. “Bakanlık mührü” denilen işaretler, sayacın üretimi sırasında tüketimi standartlara uygun kaydettiğini açıklamak için konulmuş; bunların takılmasıyla elektrik dağıtım şirketlerinin bir ilgisi bulunmamıştır. Sayaç kontrol raporunda yalnız bu mühürlerin bozuk olduğu saptanmış, dağıtım şirketinin kaçak kullanımı önlemek amacıyla ayrıca mühürleme yaptığı da ileri sürülmemiştir. Dolayısıyla bakanlık mührüne müdahale edilmesi suçun unsurlarını oluşturmaz; beraat yerine mahkûmiyet kararı verilmesi kanuna aykırıdır. Daire, kanun yararına bozma istemini kabul ederek bu aykırılığı doğrudan gidermiştir. Elektrik hırsızlığı yönünden ise fiilin sonradan karşılıksız yararlanma suçu olarak düzenlenmesi ayrı tutulmuş; önceki ve sonraki hükümler karşılaştırılarak lehe kanunun belirlenebilmesi için uyarlama yargılaması yapılması gerektiği belirtilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi E. 2018/1943 K. 2020/627 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, özelleştirme sonrasında özel elektrik dağıtım şirketi görevlilerince sayaca konulan mührün bozulmasının m.203 kapsamında suç oluşturmadığını kabul etmiştir. Mührün kanuni yetkiye dayanarak yetkili makamca konulması gerektiğini, yönetmeliğin suç yaratamayacağını belirtmiştir.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi, borcunu ödemediği için elektriği kesilip sayacı mühürlenen abonenin mührü bozarak elektrik kullanmaya devam etmesini incelemiştir. İlk derece mahkemesi, açıklanması geri bırakılan hükmü açıklayarak sanığa adli para cezası vermiş; hükmü sanık ve savcı istinaf etmiştir. Daire, m.203'ün kamu idaresinin otoritesini koruduğunu, suçun ancak kanunla verilmiş yetkiye dayanarak usulüne uygun biçimde yetkili makamca konulan mührün kaldırılması veya amacına aykırı hareket edilmesiyle oluşacağını belirtmiştir. Anayasa m.38 ve TCK m.2 uyarınca idarenin düzenleyici işlemleriyle suç konulamayacağını vurgulamıştır. Özelleştirme ve elektrik piyasası kanunlarında özel dağıtım şirketlerine mühürleme yetkisi veren bir hüküm bulunmadığını, yönetmelikteki suç duyurusu düzenlemesinin de fiili suça dönüştürmeyeceğini kabul etmiştir. 12 Haziran 2020 tarihli kararda ilk derece hükmünü duruşma açmadan kaldırmış ve sanığın beraatine karar vermiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.