İçeriğe geç

TCK Madde 105 Cinsel taciz

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 105, Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 105 - Cinsel taciz

Resmi Metin

Cinsel taciz

Madde 105- (1) Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) Suçun;

Değişiklik: · 6545 s.K. m.61

  1. a) Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
  2. b) Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından,
  3. c) Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
  4. d) Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
  5. e) Teşhir suretiyle,

işlenmesi hâlinde yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu fiil nedeniyle mağdur; işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmış ise verilecek ceza bir yıldan az olamaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Değişiklik 6545 s.K. m.61

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (8 Temmuz 2005 - 27 Haziran 2014)
    Önceki metin · Yürürlükte: 8 Temmuz 2005 - 27 Haziran 2014 Bu fiiller; hiyerarşi, hizmet veya eğitim ve öğretim ilişkisinden ya da aile içi ilişkiden kaynaklanan nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle ya da aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlendiği takdirde, yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu fiil nedeniyle mağdur; işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmış ise, verilecek ceza bir yıldan az olamaz. Metnin dayanağı: 5377 s.K. m.13 ile gelen metin (RG 8/7/2005, S.25869). Bu dönemi bitiren işlem: 28 Haziran 2014'te 6545 s.K. m.61 ile değiştirildi (RG 28/6/2014, S.29044). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  2. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 27 Haziran 2014)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 27 Haziran 2014 Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına hükmolunur. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 28 Haziran 2014'te 6545 s.K. m.61 ile değiştirildi (RG 28/6/2014, S.29044). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  3. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Bu fiiller, hiyerarşi veya hizmet ilişkisinden kaynaklanan nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle ya da aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlendiği takdirde, yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu fiil nedeniyle mağdur işi terk etmek mecburiyetinde kalmış ise, verilecek ceza bir yıldan az olamaz. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.13 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.105, cinsel taciz suçunu düzenler ve kişilerin cinsel dokunulmazlığı ile ruhsal bütünlüğünü, huzur ve özgür iradesini korur. Suçun maddi unsuru, bir kimseyi cinsel amaçlı olarak rahatsız edecek söz veya davranışlarda bulunmaktır; fiziksel temas aranmaz. Manevi unsur kasttır ve failin cinsel amaçla hareket etmesi gerekir. Temel şekilde soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Bu hâlde fail hakkında üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına hükmolunur. Fiil çocuğa karşı işlenmişse ceza altı aydan üç yıla kadar hapis olarak ağırlaşır.

Kanun beş nitelikli hâl öngörür ve bunların varlığında ceza yarı oranında artırılır: kamu görevinin, hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak; vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişilerce işlenmesi; aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylık; posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylık; teşhir suretiyle işlenmesi. Ayrıca fiil nedeniyle mağdur işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmışsa verilecek ceza bir yıldan az olamaz. Takip usulü bakımından birinci fıkradaki temel şekil, çocuğa karşı işlenen hâl de dâhil olmak üzere mağdurun şikâyetine bağlıdır; ikinci fıkradaki nitelikli hâller ise re’sen soruşturulup kovuşturulur. Fiil nedeniyle mağdurun işi bırakması, okuldan veya ailesinden ayrılması sonucu doğan ağırlaşmış hâl de re’sen takip edilir.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 6545/2014 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Madde metninde cinsel taciz suçu tanımlanmıştır. Cinsel taciz, kişinin vücut dokunulmazlığının ihlâli niteliği taşımayan cinsel davranışlarla gerçekleştirilebilir. Cinsel taciz, cinsel yönden, ahlâk temizliğine aykırı olarak mağdurun rahatsız edilmesinden ibarettir. Maddenin ikinci fıkrasında cinsel taciz suçunun nitelikli hâlleri belirlenmiştir. Buna göre, hiyerarşi veya hizmet ilişkisinden kaynaklanan nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle ya da aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak kişiye karşı cinsel tacizde bulunulması, suçun temel şekline göre daha ağır ceza ile cezalandırılmayı gerektirmektedir. Cinsel taciz suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikâyetine bağlı tutulmuştur.

TCK m.105 ile İlgili Yargıtay Kararları

6 karar gösteriliyor.

CGK E.2023/497 K.2024/134 Bozma

Cinsel tacizin temel biçiminin şikâyete bağlı tutulması, suçun nitelikli şekillerinin de aynı koşula tabi olduğu anlamına gelmez. TCK'nın 105/2. maddesinde nitelikli hâl için şikâyet şartı açıkça öngörülmediğinden bu hâller resen takip edilir.

Detaylı özeti gör

Sonuç, şikâyetin istisnai niteliğinden hareket eden bir muhakeme şartı sistematiğine dayandırılmıştır. Ceza muhakemesindeki kural, suç şüphesini öğrenen soruşturma makamlarının kamusallık ilkesi gereği resen harekete geçmesidir; bunun istisnası olan şikâyet ise suçtan zarar görenin soruşturma ve kovuşturma yapılmasını istemesidir. İstisna olduğu için şikâyete tabi suçlar kanunda açıkça gösterilmiştir; bir suç bakımından şikâyete ilişkin düzenleme yoksa o suçun resen takip edileceği anlaşılır. Kurul bu ilkeyi uygularken, cinsel taciz suçunun nitelikli hâllerini düzenleyen fıkrada şikâyete dair bir açıklık bulunmamasını belirleyici saymıştır. Kararda şartın gerçekleşmemesinin usuli sonucu da gösterilmiştir: soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceği anlaşıldığında davanın düşmesine, şart henüz gerçekleşmemişse gerçekleşmesini beklemek üzere durma kararına hükmedilir. Gerekçe, aynı sonuca ulaşan eski Ceza Genel Kurulu kararlarına da dayanmaktadır.

CGK E.2024/58 K.2024/81 İtirazın Kabulü

Cinsel tacizin nitelikli biçimleri, TCK'nın 105. maddesinin ilk fıkrasının son cümlesinde yer alan çocuğa karşı taciz ile ikinci fıkrada sayılan hâllerdir; aynı fıkradaki şikâyet koşulu yalnız temel şekli düzenleyen ilk cümleye ilişkindir. Bu sebeple çocuğa yönelik cinsel taciz de ikinci fıkradaki nitelikli hâller de şikâyet aranmaksızın takip edilir.

Detaylı özeti gör

Belirleyici mesele, çocuğa karşı cinsel tacizin madde sistematiğindeki yeridir. Kurul, birinci fıkranın son cümlesindeki hükmü bağımsız yaptırım öngören nitelikli hâl saymış; aynı fıkranın başındaki şikâyet koşulunu yalnız temel şekli düzenleyen ilk cümleyle sınırlı tutmuştur. Bu yorumun, 6545 sayılı Kanun'un gerekçesinde belirtilen çocukların bu suça karşı daha iyi korunması amacıyla bağdaştığı belirtilmiştir. Karar öğretideki tabloyu da gizlemez: ikinci fıkradaki nitelikli hâllerin resen takip edileceği konusunda görüş birliği bulunduğu, buna karşılık çocuğa karşı taciz bakımından yazarların bölündüğü, bir kısmının açık düzenleme olmadıkça şikâyetin aranması gerektiğini savunduğu aktarılmıştır. Somut olayda on beş yaşından küçük mağdurenin babasının başvurusu üzerine dava açılmış, duruşmada şikâyetten vazgeçilmesi üzerine ilk derece mahkemesi düşme kararı vermiş ve bu karar temyiz üzerine onanmıştır; uyuşmazlık, bu kabulün doğru olup olmadığına ilişkindir.

CGK E.2024/1 K.2024/59 İtirazın Kabulü

Cinsel taciz suçunun basit biçimi için şikâyet aranması, nitelikli şekillerin de şikâyete bağlı olduğu sonucunu doğurmaz. TCK'nın 105/2. maddesinde daha ağır cezayı gerektiren hâller yönünden şikâyet koşulu öngörülmediği için bu suçlar resen soruşturulup kovuşturulur.

Detaylı özeti gör

Karar, nitelikli hâl kavramının kanun sistemindeki yerini açıklamaktadır. Önceki kanunun ağırlaştırıcı ve hafifletici sebep ayrımı terk edilmiş, cezanın artırılmasını veya azaltılmasını gerektiren nedenler nitelikli hâl başlığı altında toplanmıştır; bu nedenle nitelikli hâl her zaman ağırlaştırıcı anlamına gelmez. Kanun koyucu kimi maddelerde nitelikli hâl için bağımsız bir yaptırım öngörmüş, kimilerinde temel cezanın belirli oranda artırılmasını tercih etmiştir. Karara göre bu tercih tümüyle kanun koyucunun takdirindedir ve oransal artırım öngörülen hâlleri nitelikli hâl olmaktan çıkarmaz. Gerekçe bu kabulü başka kurumlardan doğrulamaktadır: dava zamanaşımı süresi belirlenirken daha ağır cezayı gerektiren tüm nitelikli hâller gözetilir; zorunlu müdafi görevlendirilmesinde ve uzlaştırma hükümlerinin uygulanmasında da yaptırım tekniğine bakılmaksızın nitelikli hâllerin dikkate alınması gerektiği daha önce kabul edilmiştir. Buna karşılık görev belirlenirken bunların gözetilmeyeceği ayrı bir kanunda açıkça düzenlenmiştir.

CGK E.2024/4 K.2024/39 İtirazın Kabulü

Cinsel tacizin temel şeklinde şikâyet koşulu bulunması, nitelikli hâlleri kendiliğinden şikâyete bağlı kılmaz. TCK'nın 105. maddesinin ikinci fıkrası bu hâller için şikâyet şartı getirmediğinden, daha ağır cezayı gerektiren biçimler resen takip edilir.

Detaylı özeti gör

Karar, cinsel taciz suçunun nitelikli hâllerini hükmün değişiklik tarihçesi ve kanun gerekçeleri üzerinden incelemektedir. Cinsel taciz suçunun ilk metninde nitelikli hâl olarak yalnız hiyerarşi veya hizmet ilişkisinden doğan nüfuzun kötüye kullanılması ile aynı iş yerinde çalışmanın sağladığı kolaylık sayılmıştı. 2005 yılında yürürlüğe giren 5377 sayılı Kanun'la eğitim ve öğretim ilişkisi ile aile içi ilişki de eklenmiş; 2014 yılında yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'la fıkra bentler hâlinde yeniden yazılarak kamu görevi, koruma ve gözetim yükümlüsü kişiler, posta veya elektronik haberleşme araçları ve teşhir suretiyle işlenme hâlleri kapsama alınmıştır. Kurul sonuca ulaşırken bu değişikliklerin gerekçelerine dayanır: 5377 sayılı Kanun'un teklif gerekçesinde, nitelikli unsurların gerçekleştiği durumlarda soruşturma ve kovuşturmanın mağdurun şikâyetine bağlı olmadığı açıkça belirtilmiş; cinsel saldırı suçunda değişiklik yapan gerekçede ise temel şekli şikâyete bağlı olan bir suçun nitelikli hâlleri gerçekleştiğinde artık şikâyet aranmayacağı ilkesi ifade edilmiştir.

CGK E.2023/566 K.2023/697 İtirazın Kabulü

TCK'nın 105/2. maddesinde yer alan nitelikli cinsel taciz hâlleri mağdurun şikâyetine bağlı olmadan takip edilir; suçların resen soruşturulması asıl, şikâyet şartı istisna olduğundan ve ikinci fıkra aksini düzenlemediğinden nitelikli hâlde şikâyet aranmaz. Temel şeklin şikâyete bağlanmış olması, aynı suçun ağırlaştırılmış biçimlerini de bu koşula tabi hâle getirmez.

Detaylı özeti gör

Karar, sonucunu aynı ilkeyi farklı bağlamlarda uygulayan içtihat zincirine dayandırmaktadır. Gerekçe, aynı ilkeyi farklı bağlamlarda uygulamış dört Ceza Genel Kurulu kararını sırayla aktarır. İlkinde, cinsel saldırı suçunun temel şekli şikâyete bağlanmışken nitelikli hâller için böyle bir hüküm konulmadığı belirtilerek, basit şeklin şikâyete tabi olmasının nitelikli hâlleri de bu kapsama sokmayacağı vurgulanmıştır. İkincisinde aynı kabul silahla işlenen cinsel saldırı bakımından yinelenmiş ve bu suç yönünden uzlaşma hükümlerinin uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır. Üçüncüsü, netice sebebiyle ağırlaşmış cinsel saldırı bakımından aynı çizgiyi sürdürmüştür. Dördüncüsü ise doğrudan cinsel tacize ilişkindir ve ikinci fıkradaki nitelikli hâllerin şikâyete tabi olmadığını, bunun 5377 sayılı Kanun'un ilgili maddesinin gerekçesinde açıkça ifade edildiğini saptamıştır. Karar ayrıca, kamu görevinin kötüye kullanılması veya silahla işlenme gibi hâllerin geçmişten bu yana kamu adına takip edilen suçlar arasında yer aldığını hatırlatmaktadır.

Diğer kararlar (1)
CGK E.2023/460 K.2023/597 İtirazın Kabulü

Bir kimsenin cinsel amaçla taciz edilmesi suçun maddi, kast ise manevi unsurudur. Fail ayrıca cinsel amaçla, başka deyişle cinsel arzu ve isteklerini tatmin maksadıyla hareket etmelidir. Bu amacın ve suç oluşturan fiilin belirlenmesinde sosyal hayatın gerekleri; kullanılan söz ve davranışların niteliği; eylemin gerçekleşme biçimi; tarafların konumları ve ilişkileri ile olayın bütün koşulları birlikte değerlendirilir. Ahlak kurallarına uygun evlenme teklifi, tanışma isteği veya nazik beğeni açıklaması cinsel taciz sayılmaz.

Detaylı özeti gör

Cinsel tacizin sınırı, davranış türleri kanunda tek tek gösterilmediği için kavramsal ölçütler üzerinden çizilmiştir. Öğreti ve yargısal kararlarda benimsenen ölçüte göre, mağduru hedef alan ve vücut dokunulmazlığını ihlal etmeksizin onun cinselliğine yönelen davranışların bu suçu oluşturabileceği kabul edilmiştir. Eylemin hukuka aykırı sayılması için mağdurun rızası hilafına gerçekleşmesi zorunludur; rıza açıklama ehliyeti bulunan kişinin TCK m.26 kapsamındaki rızası ceza sorumluluğunu kaldırır. Karar, suç dışı bırakılan ahlaka uygun tekliflerin sınırını da gösterir: teklifin kaba ve rahatsız edici bir üslupla yapılması, reddine karşın sürdürülmesi ya da ilişkinin önünde kanuni veya ahlaki engel bulunması hâlinde suç oluşur. Somut olayda taraflar arasında önceden tanışıklık bulunmadığı, sanığın katılana mesleki bir yardım talebiyle ulaştığı ve henüz hizmet ilişkisi kurulmadan mesaj gönderdiği tespit edilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesi E. 2018/3739 K. 2020/862 Düzelterek Esastan Red

Bu olayda BAM, konuşma sırasında sanığın fermuarının açık olduğunu söyleyen çocuk mağdurun cinsel organın dışarıda olduğuna veya kendisine gösterildiğine dair bir beyanı bulunmadığından TCK m.105/2-e anlamında teşhirin gerçekleşmediğini kabul etmiş ve bu mağdur yönünden artırımı çıkarmıştır.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 17. Ceza Dairesi, çocuk mağdurlara yönelik cinsel tacizden kurulan hükümlere karşı sanık müdafii ile katılan Bakanlık vekilinin istinaflarını incelemiştir. İki mağdur yönünden suçun yasal unsurlarının oluşmadığına ilişkin ilk derece kabulünü yerinde bulmuştur. Diğer üç mağdur yönünden mahkumiyeti delillere uygun görmüş, ancak tek hüküm fıkrasıyla hepsi için yapılan teşhir artırımını ayrıca değerlendirmiştir. Mağdurlardan biri sanığın pantolon fermuarının açık olduğunu söylemiş, cinsel organın dışarıda olduğunu veya kendisine gösterildiğini belirtmemiştir. Daire bu mağdur yönünden TCK m.105/2-e anlamında teşhirin oluşmadığını kabul etmiştir. Yeniden yargılama yapmadan her mağdur için ayrı hüküm kurmuş, teşhir artırımını diğer iki mağdur yönünden korumuş ve kanun gereği katılan Bakanlık lehine hükmedilen vekalet ücretini çıkarmıştır. 11 Haziran 2020 tarihli kararda iki mağdura ilişkin istinafı esastan, diğer başvuruları düzelterek esastan reddetmiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.