Resmi Metin
Ceza Kanununun amacı
Madde 1- Ceza Kanununun amacı; kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi, toplum barışını korumak, suç işlenmesini önlemektir. Kanunda, bu amacın gerçekleştirilmesi için ceza sorumluluğunun temel esasları ile suçlar, ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri düzenlenmiştir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TCK m.1, Türk Ceza Kanununun temel amacını ortaya koyan bir başlangıç hükmüdür ve kanunun hangi değerleri korumak için var olduğunu gösterir. Bu maddeye göre kanunun amacı; kişilerin hak ve özgürlüklerini, kamu düzeni ile güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi, toplum barışını korumak ve suç işlenmesini önlemektir. Böylece ceza kanunu yalnızca bireyi değil, aynı zamanda toplumu ve devletin hukuki düzenini birlikte gözeten geniş bir koruma alanı belirler. Suç işlenmesini önleme amacı da, cezanın sadece bir karşılık olmadığını, aynı zamanda ileriye dönük bir koruma işlevi taşıdığını anlatır.
Maddenin ikinci bölümü ise bu amacın nasıl gerçekleştirileceğini gösterir. Buna göre kanunda, belirtilen amaca ulaşmak için ceza sorumluluğunun temel esasları düzenlenmiştir; yani bir kişinin hangi koşullarda cezalandırılabileceğinin genel çerçevesi çizilir. Ayrıca kanunda suçlar ile ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri de düzenlenmiştir. Bu ifade, kanunun içeriğinin hem yasak fiilleri hem de bunlara bağlanan yaptırımları kapsadığını gösterir. Madde bu yönüyle kanunun bütününe yol gösteren bir çatı hüküm niteliği taşır ve diğer hükümlerin bu amaç doğrultusunda okunmasını sağlar.
Gerekçe
Ceza kanunları bireyin hak ve özgürlüklerine derin biçimde müdahale eden yaptırımları içermektedir. Bu nedenledir ki bir ülkedeki ceza kanununa hâkim felsefe, değer ve ilkeler, o ülkedeki siyasî rejimin niteliğini gösterir. Nitekim tarihte ve günümüzde totaliter devletler, ideolojilerini benimsetmek ve rejimi ayakta tutmak için ceza kanunları yoluyla kişi hak özgürlüklerini ya geniş biçimde sınırlandırmışlar ya da ortadan kaldırmışlardır. Demokratik hukuk devletleri ise ceza kanunlarının kötüye kullanılmasını önlemek için, bu kanunların temel ilkelerine anayasalarında yer vermektedirler. Yine insanların adaletsiz ve haksız biçimde ceza ve tedbirlere maruz kılınmaması amacıyla başta İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere birçok uluslararası sözleşme ve belgede bireyi ceza kanunlarının keyfi uygulanmalarına karşı güvence altına alan hükümlere yer verilmiştir. Bu sözleşmelere taraf olan ülkemizin Anayasasında da aynı esaslar öngörülmüş olduğundan, ceza kanununun amacını tanımlayan maddeyle, bireyin sahip bulunduğu hukukî değerler, hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınması ön plana çıkarılmıştır. Böylece kanunun özgürlükçü karakteri vurgulanmakta, bunun yanında bireyin; adalet ve güvenliğin sağlandığı bir toplumda yaşama hakkının gereği olarak, kamu düzeni ve güvenliğinin korunması ile suç işlenmesinin önlenmesi, ceza kanunun temel amaçları arasında sayılmaktadır.