TBK Madde 585 Adi kefalet
TBK 585, adi kefalette alacaklı, asıl borçluya başvurup onu takip etmedikçe kefili takip edemez; ancak borçlu aleyhine yapılan takipte kesin aciz belgesi alınması, Türkiye'de takibatın imkânsız hâle gelmesi veya önemli ölçüde güçleşmesi, borçlunun iflasına karar verilmesi ya da borçluya konkordato mehli verilmesi hâllerinde doğrudan doğruya kefile başvurulabilir. Alacak kefaletten önce veya kefalet sırasında rehinle de güvenceye alınmışsa kefil, alacağın öncelikle rehin konusundan alınmasını isteyebilir; borçlunun iflasına ya da konkordato mehli verilmesine karar verilmişse bu rehin önceliği uygulanmaz.
Resmi Metin
Adi kefalet
Madde 585- (1) Adi kefalette alacaklı, borçluya başvurmadıkça, kefili takip edemez; ancak, aşağıdaki hâllerde doğrudan doğruya kefile başvurabilir:
- 1. Borçlu aleyhine yapılan takibin sonucunda kesin aciz belgesi alınması.
- 2. Borçlu aleyhine Türkiye’de takibatın imkânsız hâle gelmesi veya önemli ölçüde güçleşmesi.
- 3. Borçlunun iflasına karar verilmesi.
- 4. Borçluya konkordato mehli verilmiş olması.
(2) Alacak, kefaletten önce veya kefalet sırasında rehinle de güvence altına alınmışsa, adi kefalette kefil, alacağın öncelikle rehin konusundan alınmasını isteyebilir. Ancak, borçlunun iflasına veya kendisine konkordato mehli verilmesine karar verilmişse, bu hüküm uygulanmaz.
(3) Sadece açığın kapatılması için kefil olunmuşsa, borçlu aleyhine yapılan takibin kesin aciz belgesi alınmasıyla sonuçlanması veya borçlu aleyhine Türkiye’de takibatın imkânsız hâle gelmesi ya da konkordatonun kesinleşmesi durumlarında, doğrudan doğruya kefile başvurulabilir. Sözleşmede, bu durumlarda alacaklının, önce asıl borçluya başvurmak zorunda olduğu kararlaştırılabilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Adi kefalet, kefil için en güvenli kefalet türüdür. Çünkü burada kuralın özü şudur: Alacaklı parasını alamayınca doğrudan kefilin kapısını çalamaz; önce asıl borçlunun peşine düşmek, ona karşı yasal yollara başvurmak zorundadır. Kefil de “git önce borçluyla uğraş” diyerek bu önce-asıl-borçlu kuralını öne sürebilir; buna uygulamada tartışma def’i denir. Yani kefil ikinci sıradadır, asıl yük borçludadır.
Bu korumanın birkaç istisnası var. Borçlu hakkındaki icra takibi sonuçsuz kalıp kesin aciz belgesi çıkmışsa, borçluyu ülkemizde takip etmek artık olanaksız ya da çok zor hale gelmişse, borçlu iflas etmişse veya kendisine konkordato süresi tanınmışsa alacaklı doğrudan kefile yönelebilir. Ayrıca borç bir rehinle de güvenceye bağlanmışsa, kefil “önce sat rehni, alacağını oradan çıkar” deme hakkına sahiptir; fakat iflas ya da konkordato durumunda bu rehin önceliği işlemez. Müteselsil kefaletle (TBK m.586) karıştırmamak gerekir; orada bu sıra koruması yoktur.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 585. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 486 ncı maddesini kısmen karşılamaktadır.
Tasarının üç fıkradan oluşan 585 inci maddesinde, adi kefaletin içeriği düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 486 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “C. Nevileri / I. Adi kefalet” şeklindeki ibare, Tasarıda, “C. İçeriği / I. Türlerine göre / 1. Adi kefalet” şekline dönüştürülmüştür.
Maddenin birinci fıkrasında, 818 sayılı Borçlar Kanununun 486 ncı maddesinin birinci fıkrasından farklı olarak adi kefalette alacaklının borçluya başvurmadıkça, doğrudan doğruya kefili takip edemeyeceği açıkça belirtilmiştir. Fıkra 818 sayılı Borçlar Kanununun 486 ncı maddesine benzer bir içeriğe sahip olmakla birlikte, bu fıkraya, “iflasına karar verilmesi” yanında “borçluya konkordato mehli verilmiş olması” durumu da eklenmiştir. Ayrıca, 818 sayılı Borçlar Kanununun 486 ncı maddesinin birinci fıkrasından farklı olarak, Tasarıda alacaklının doğrudan doğruya kefile başvurabileceği haller, dört bent halinde sayılmıştır.
Maddenin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanununun 486 ncı maddesinin ikinci fıkrasıyla benzer içeriğe sahiptir. Ancak, maddenin birinci fıkrasında olduğu gibi, bu fıkraya da “iflası” yanında “borçluya konkordato mehli verilmesi” durumu eklenmiştir. Ayrıca, 818 sayılı Borçlar Kanununun 486 ncı maddesinin ikinci fıkrasının son cümlesinde yer verilen “borçlunun iflası ilan olunmadıkça rehnin nakde tahvili kabil olmazsa” şeklindeki ibare gereksiz görülerek, Tasarıya alınmamıştır.
Maddenin üçüncü fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Fıkraya göre, sadece açığın kapatılması için kefil olunmuşsa, borçlu aleyhine yapılan takibin kesin aciz belgesi alınmasıyla sonuçlanması veya borçlu aleyhine Türkiye’de takibatın imkansız hale gelmesi ya da konkordatonun kesinleşmesi durumlarında, doğrudan doğruya kefile başvurulabilecektir. Ancak, fıkraya eklenen ikinci cümle ile, kaynak İsviçre Borçlar Kanunundan farklı olarak, kefilin korunması ilkesinden hareketle, sözleşmede, bu durumlarda alacaklının, önce asıl borçluya başvurmak zorunda olduğunun kararlaştırılabileceği kabul edilmiştir. Böylece, sadece açığın kapatılması için kefalete özgü, ayrık bir düzenleme olmak üzere, sözleşmede öngörülmesi koşuluyla, fıkrada belirtilen durumlarda, kefile, alacaklıya karşı, öğretide kullanılan terimle, “tartışma def’i” ya da “peşin dava def’i” ileri sürme olanağı sağlanmıştır.
Maddenin son fıkrasının nisbi emredici nitelikte olması dışında, birinci ve ikinci fıkralarının mutlak emredici nitelikte hükümler içermesi, kefilin korunması ilkesine daha uygun görüldüğü için, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 495 inci maddesinin son fıkrasındaki “Aksine anlaşmalar saklıdır.” şeklindeki hüküm, Tasarı metnine alınmamıştır.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 495 inci maddesi göz önünde tutulmuştur.