Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 542 Komisyoncu: Malın açık artırmayla satılması
TBK 542, komisyoncuya verilen mal satılamaz veya satış emrinden cayılırsa ve vekâlet veren malı geri almakta ya da onunla ilgili işlem yapmakta aşırı ölçüde gecikirse, komisyoncu malı bulunduğu yer mahkemesinden karar alarak açık artırmayla sattırabilir; mal borsada kayıtlı, piyasa fiyatı olan ya da masrafa oranla değeri düşük bir mal ise hâkim satışın başka yolla yapılmasına da karar verebilir. Vekâlet veren ya da temsilcisi malın bulunduğu yerde hazır değilse satış kararı o dinlenmeksizin verilebilir; malın hızla değer kaybetmesi hâli dışında artırmanın yer ve zamanı mahkemece vekâlet verene bildirilir.
Resmi Metin
Malın açık artırmayla satılması
Madde 542- (1) Komisyoncuya verilen malın satılamaması veya satış emrinden cayılması durumunda vekâlet veren, malı geri almakta ya da o malla ilgili başka işlem yapmakta aşırı ölçüde gecikirse komisyoncu, malı bulunduğu yer mahkemesinden karar alarak açık artırmayla sattırabilir. Ancak, mal borsada kayıtlıysa veya piyasa fiyatı varsa ya da yapılacak masrafa oranla değeri azsa, hâkim satışın başka bir yolla yapılmasına da karar verebilir.
(2) Malın bulunduğu yerde vekâlet veren ya da temsilcisi hazır bulunmazsa, satış kararı vekâlet veren dinlenmeksizin de verilebilir.
(3) Malın hızla değer kaybetmesi hâli dışında, artırmanın yer ve zamanının mahkemece vekâlet verene bildirilmesi zorunludur.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Komisyon ilişkisinde mal elde kalırsa komisyoncu belirsizlik içinde bırakılmaz; TBK m.542, satılamayan ya da satış emrinden cayılan malı vekâlet verenin geri almakta veya başka işlem yapmakta aşırı gecikmesi hâlinde komisyoncuya, malın bulunduğu yer mahkemesinden karar alarak açık artırmayla sattırma yolunu açar. Pratikte sık atlanan nokta, komisyoncunun kendiliğinden satış yapamayacağı, mutlaka mahkeme kararına dayanması gerektiğidir; kararsız hareket sorumluluk doğurabilir. Mal borsada kayıtlıysa, piyasa fiyatı varsa ya da değeri yapılacak masrafa oranla düşükse hâkim daha elverişli bir satış yoluna karar verebilir. Vekâlet veren yerinde bulunmuyorsa dinlenmeden karar alınabilse de, malın hızla değer kaybettiği hâl dışında artırmanın yeri ve zamanı vekâlet verene bildirilmelidir; bu bildirimin yapılmaması sonraki uyuşmazlıklarda komisyoncu aleyhine döner. Vekâlet veren açısından ders açık: malı geri almakta oyalanmak, satışın denetimini elden çıkarmak demektir. Hüküm, TBK m.532 vd. komisyon düzenlemesiyle birlikte okunmalıdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 542. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 426 ncı maddesini karşılamaktadır.
Tasarının üç fıkradan oluşan 542 nci maddesinde, malın açık artırmayla satılması düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 426 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “4. Emtianın müzayede ile satılması” şeklindeki ibare, Tasarıda “2. Malın açık artırmayla satılması” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 426 ncı maddesinin birinci fıkrasından farklı olarak Tasarının 542 nci maddesinin birinci fıkrasına, “Ancak, mal borsada kayıtlıysa veya piyasa fiyatı varsa ya da yapılacak masrafa oranla değeri azsa, hakim satışın başka bir yolla yapılmasına da karar verebilir.” cümlesi eklenerek madde, Tasarının 107 nci maddesinin ikinci fıkrası ile uyumlu hale getirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 426 ncı maddesinin son fıkrasında kullanılan “resmen ihbar edilmek lazımdır” şeklindeki ibare, Tasarının alacaklının temerrüdüne ilişkin 107 nci maddesine benzer biçimde, Tasarıda “mahkemece vekalet verene bildirilmesi zorunludur” şekline dönüştürülmüştür.