Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 540 Komisyon ücreti: b. Kaybedilmesi
TBK 540, komisyoncu vekâlet verene karşı dürüstlük kurallarına aykırı davranır, özellikle satın aldığından fazla ya da sattığından eksik bir bedel bildirirse ücret alma hakkını kaybeder; bedeli gerçekleşen bedelden farklı göstermesi hâlinde vekâlet veren, komisyoncuyu gerçekleşen bedel üzerinden satılanın alıcısı veya satıcısı sayma hakkına sahiptir.
Resmi Metin
b. Kaybedilmesi
Madde 540- (1) Komisyoncu, vekâlet verene karşı dürüstlük kurallarına aykırı davranır, özellikle ona satın aldığından fazla veya sattığından eksik bir bedel bildirirse, ücret alma hakkını kaybeder.
(2) Bedelin gerçekleşen bedelden farklı gösterilmesi durumunda vekâlet veren, komisyoncuyu gerçekleşen bedel üzerinden satılanın alıcısı veya satıcısı sayma hakkına sahiptir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Komisyoncu, vekalet verenin hesabına aldığı ya da sattığı malda kendi cebini büyütmek için bedeli çarpıtırsa, yani alışta gerçekte ödediğinden yüksek, satışta gerçekte tahsil ettiğinden düşük bir rakam bildirirse, hem ücret hakkını yitirir hem de daha ağır bir yaptırımla karşılaşır. Bu durumda vekalet veren, komisyoncuyu gerçekleşen bedel üzerinden bizzat alıcı ya da satıcı sayabilir; pratikte bu, aradaki farkın vekalet verende kalması, komisyoncunun ise gizlediği kar marjını bırakması demektir. Sık rastlanan bir hata, bu yaptırımı yalnız kaba sahtekarlıkla sınırlı görmektir; oysa dürüstlük kuralına aykırı her davranış ücret kaybı doğurabilir. Vekalet veren için asıl mesele ispattır: gerçek alış/satış bedelini gösteren fatura, banka kaydı ve piyasa verisini önceden toplamak gerekir. Komisyon ücretini ve hesap verme düzenini TBK m.539 ile birlikte okumak, komisyoncunun sadakat borcunun sınırını ve bu maddenin nerede devreye gireceğini netleştirir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 540. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 424 üncü maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 540 ıncı maddesinde, komisyoncunun ücret isteme hakkını kaybetmesi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 424 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “b. Ücret hakkının sükutu ve müvekkilin aradan çıkması” ifadesi, Tasarıda “b. Kaybedilmesi” şekline dönüştürülmüştür.
818 sayılı Borçlar Kanununun 424 üncü maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “suiniyet ile” şeklindeki ibare, Tasarıda “dürüstlük kurallarına aykırı” şeklinde düzeltilmiştir. İkinci fıkrasında kullanılan “müvekkil … aradan çıkabilir” şeklindeki ibare, Tasarıda “vekalet veren … alıcısı veya satıcısı sayma hakkına sahiptir” şeklinde değiştirilmiştir.
Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.