Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 539 Komisyon ücreti: a. İsteme hakkı
TBK 539, komisyoncu ücretini kural olarak kendisine verilen işi yapınca isteyebilir; işin yapılmaması vekâlet verene yükletilebilen bir sebepten kaynaklanıyorsa yine tam ücrete hak kazanır, işin başka sebeplerle yapılamaması durumunda ise ancak emeğinin yerel âdete göre belirlenecek karşılığını isteyebilir.
Resmi Metin
a. İsteme hakkı
Madde 539- (1) Komisyoncu, ücretinin ödenmesini kendisine verilen işi yapınca isteyebileceği gibi, işin yapılmaması vekâlet verene yükletilebilen bir sebepten kaynaklanması hâlinde de isteyebilir.
(2) Komisyoncu, başka sebeplerle işin yapılamaması durumunda, ancak emeğinin yerel âdete göre belirlenecek karşılığını isteyebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Alım veya satım komisyoncusu kendi adına ama vekâlet veren hesabına iş görür; ücret hakkı da bu ilişkiye göre üç kademede kurgulanır. İlk olarak komisyoncu, kendisine bırakılan işi tamamladığında ücretini isteyebilir. İkinci olarak işlem gerçekleşmese bile, yapılmama sebebi vekâlet verene yükletilebilen bir nedene dayanıyorsa (örneğin vekâlet verenin talimatı geri çekmesi ya da malı teslim etmemesi) komisyoncu yine tam ücrete hak kazanır. Buna karşılık iş, tarafların kusuru dışındaki başka bir sebeple sonuçsuz kalırsa komisyoncu tam ücret değil, yalnızca emeğinin yerel âdete göre belirlenecek karşılığını talep edebilir. Uygulamada sık rastlanan hata, komisyoncunun her sonuçsuz işlemde tam ücret beklemesidir; oysa ayrım, yapılmama riskinin kime yüklenebildiğine göre değişir. Bu yüzden sözleşmede talimatın geri alınması, masraf avansı ve ücretin muacceliyeti açıkça yazılmalı, ayrıca TBK m.532 vd. komisyon hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 539. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 423 üncü maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 539 uncu maddesinde, komisyoncunun komisyon ücreti isteme hakkı düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 423 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. Komisyon ücreti / a) İstemek hakkı” şeklindeki ibareler, Tasarıda “2. Komisyon ücreti / a. İsteme hakkı” şekline dönüştürülmüştür.
818 sayılı Borçlar Kanununun 423 üncü maddesinin ikinci fıkrasında kullanılan “lazım gelen tazminatı” şeklindeki ibare, Tasarıda “belirlenecek karşılığını” şeklinde değiştirilmiştir.
Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.