TBK Madde 435 Derhâl fesih: a. Haklı sebepler

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 435, taraflardan her biri hizmet sözleşmesini haklı sebeplerle derhâl feshedebilir; sözleşmeyi fesheden taraf, fesih sebebini yazılı olarak bildirmek zorundadır. Sözleşmeyi fesheden taraftan, dürüstlük kurallarına göre hizmet ilişkisini sürdürmesi beklenemeyen bütün durum ve koşullar haklı sebep sayılır.

Resmi Metin

a. Haklı sebepler

Madde 435- (1) Taraflardan her biri, haklı sebeplerle sözleşmeyi derhâl feshedebilir. Sözleşmeyi fesheden taraf, fesih sebebini yazılı olarak bildirmek zorundadır.

(2) Sözleşmeyi fesheden taraftan, dürüstlük kurallarına göre hizmet ilişkisini sürdürmesi beklenemeyen bütün durum ve koşullar, haklı sebep sayılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.435, hizmet ilişkisini bekleme süresine bağlı kalmadan sona erdiren istisnai bir yoldur. İşleyişi için iki koşul aranır: dürüstlük kuralları uyarınca ilişkiyi sürdürmenin fesheden taraftan beklenemeyeceği ağırlıkta bir durum ve sebebin yazılı bildirimi. Süreli/olağan fesihten (TBK m.431-432) farkı, bildirim süreleri işlemeden derhal sonuç doğurmasıdır; bu yönüyle TBK m.432’deki iki/dört/altı haftalık süreler burada uygulanmaz. Feshin haklı olup olmaması, sonuçları bakımından belirleyicidir: haklı feshin mali sonuçları TBK m.437’ye, haksız derhal feshin sonuçları ise TBK m.438’e tabidir. Sık karşılaşılan yanılgı, bu çerçeve tanımı İş Kanunu kapsamındaki ilişkilere doğrudan taşımaktır; İş K. (4857) m.24 ve İş K. (4857) m.25, haklı fesih sebeplerini tek tek sayar ve o işçi/işverenler bakımından özel-öncelikli uygulanır. TBK yalnızca kapsam dışı ilişkiler için genel çerçeveyi kurar.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 435. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 344 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 434 üncü maddesinde, haklı sebeple derhal fesih koşulları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 344 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “IV. Fesih / 1. Muhik sebeplerden dolayı / a. Salahiyet” şeklindeki ibareler, Tasarıda, “IV. Derhal fesih / 1. Koşulları / a. Haklı sebepler” şeklinde değiştirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasına göre: “Taraflardan her biri haklı sebeplerle sözleşmeyi derhal feshedebilir. Sözleşmeyi fesheden taraf, diğer tarafın istemi üzerine fesih sebebini yazılı olarak bildirmek zorundadır.”

Maddenin ikinci fıkrasında, sözleşmeyi fesheden taraftan dürüstlük kurallarına göre hizmet ilişkisini sürdürmesi beklenemeyen bütün durum ve koşulların haklı sebep sayılacağı belirtilmiştir. Hizmet ilişkisini sürdürmenin dürüstlük kurallarına göre mümkün olup olmadığı her somut olaya göre değerlendirilecektir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 337 nci maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.435 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2020/4168 K. 2020/7938 Bozma

Hizmet sözleşmesinin taraflarından her biri, dürüstlük kurallarına göre iş ilişkisini sürdürmesi beklenemeyen haklı bir sebeple sözleşmeyi derhâl feshedebilir. İşçinin sigortasının hiç yapılmaması, işçi bakımından böyle bir haklı sebep oluşturur ve işçiyi haklı fesih tazminatına hak sahibi kılar.

Detaylı özeti gör

Süpürge imalat işyerinde 2008-2012'de çalışan işçi, iş akdinin işverence haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem-ihbar tazminatı ve işçilik alacakları istemiştir. İlk derece mahkemesi, davacının duruşmada "işyerini devralacak kişiyle çalışmak istemediğim için ayrıldım" demesi üzerine feshin ne işverence haksız ne de işçi tarafından haklı yapıldığının ispatlanamadığını belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay 3. HD ise, davacının aynı beyanında sigortasının hiç yapılmadığını da söylediğini saptamış; sigortası yapılmadan çalıştırılan işçinin iş akdini haklı nedenle feshettiğinin kabulü gerektiğine, işyeri devrinin tartışılmasına dahi gerek kalmadan mülga 818 sayılı BK m.344 (güncel TBK m.435) ve m.345 uyarınca lehine haklı fesih tazminatına hükmedilmesi gerektiğine karar vererek red hükmünü davacı yararına bozmuştur.

Yargıtay 3.HD E. 2020/4129 K. 2020/7125 Bozma

Hizmet sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri süren taraf, haklı sebebin varlığını ispatla yükümlüdür. Görgüye dayanmayan tanık beyanları ve başkaca delil bulunmadıkça haklı sebep ispatlanmış sayılmaz; bu halde fesih haksız kabul edilir ve karşı taraf tazminata hak kazanır.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalıya ait minibüste 18.10.1992-04.08.2009 arasında şoförlük yaptığını ve iş sözleşmesinin işverence haksız feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile işçilik alacakları istemiş; davalı işveren ise davacının evli bir kadınla ilişkisi nedeniyle kusurlu olup son seferleri yapmayarak işi kendisinin bıraktığını savunmuştur. Yargıtay, mülga 818 sayılı BK m.344 (güncel TBK m.435) uyarınca haklı sebeple feshi ileri süren davalı işverenin bu sebebi ispatla yükümlü olduğunu; dayanılan davalı tanıklarının beyanlarının görgüye dayanmadığını ve haklı feshi kanıtlayan başka delil sunulamadığını belirlemiştir. Böylece fesih haksız sayılmış, davacı işçi tazminata hak kazanmıştır. Yerel mahkemenin bu değerlendirmeyi yapmayarak ihbar tazminatı ve yıllık izin taleplerini reddetmesi bozma nedeni kabul edilerek karar taraflar yararına BOZULMUŞTUR.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!