Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 410 Ücret alacağının haczi, devri ve rehnedilmesi
TBK 410, işçinin ücretinin en fazla dörtte biri haczedilebilir, başkasına devredilebilir ve rehnedilebilir; işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar bu orana dâhil olmayıp nafaka alacaklılarının hakları saklıdır ve gelecekteki ücret alacaklarının devredilmesi veya rehnedilmesi geçersizdir.
Resmi Metin
Ücret alacağının haczi, devri ve rehnedilmesi
Madde 410- (1) İşçilerin ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez, başkasına devredilemez ve rehnedilemez. Ancak, işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar, bu orana dâhil değildir. Nafaka alacaklılarının hakları saklıdır.
(2) Gelecekteki ücret alacaklarının devredilmesi veya rehnedilmesi geçersizdir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.410, ücreti işçinin ve ailesinin geçim kaynağı olarak koruyan bir sınır getirir: ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez, devredilemez ve rehnedilemez. Pratikte iki noktaya dikkat edin. İlk olarak, işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için hâkimin takdir edeceği miktar bu dörtte birlik orana dâhil değildir; yani korunan kısmı artırır, azaltmaz. İkincisi, nafaka alacaklıları bu sınırla bağlı değildir. Gelecekteki ücret alacaklarının devri veya rehni ise geçersizdir; sadece doğmuş alacak üzerinde tasarruf edilebilir. Bu haciz sınırını, TBK m.407’deki takas yasağıyla karıştırmayın; işveren, işçiden olan alacağını işçinin rızası olmadıkça ücret borcuyla takas edemez, ancak işçinin kasten sebebiyet verdiği ve yargı kararıyla sabit bir zarardan doğan alacağını ücretin haczedilebilir kısmı oranında takas edebilir. İşçi kapsamındaki ilişkilerde İş K. (4857) m.35 de aynı dörtte birlik haciz sınırını içerir ve özel norm olarak öncelikle uygulanır. Sık yapılan bir hata, aile takdirini orana dâhil sanmak ya da gelecek alacak devrini geçerli görmektir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 410. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “4. Ücret alacağının devri ve rehnedilmesi” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının iki fıkradan oluşan 409 uncu maddesinde, ücret alacağının devri ve rehnedilmesi düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasına göre, işçilerin ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devredilemez ve rehnedilemez; ancak, işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu orana dahil değildir; nafaka alacaklılarının hakları saklıdır. Nitekim, aynı düzenlemeye, 4857 sayılı İş Kanununun “Ücretin saklı kısmı” kenar başlıklı 35 inci maddesinde de yer verilmiştir. Tasarının 409 uncu maddesi, “Ücretin korunması” kenar başlıklı 406 ncı maddesinin tamamlayıcısı niteliğindedir.
Aynı fıkraya göre, işçinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu orana dahil değildir. Fıkranın son cümlesinde, nafaka alacaklılarının hakları saklı tutulmak suretiyle, aile hukukundan doğan bakım ve yardım yükümlülüğüyle ilgili olarak, mahkemece hükmedilecek nafaka borçlarında, ücretin sınırlı olarak haczedilebileceğinin ileri sürülemeyeceği hükme bağlanmıştır.
Maddenin ikinci fıkrasında, gelecekteki ücret alacaklarının, devredilmesi veya rehnedilmesine ilişkin anlaşmaların geçersiz olduğu öngörülmüştür.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 325 inci maddesi göz önünde tutulmuştur.