Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 413 İşverenin borçları: İş araç ve malzemeleri
TBK 413, aksine anlaşma veya yerel âdet yoksa işverenin, işçiye bu iş için gerekli araç ve malzemeyi sağlamakla yükümlü olduğunu; işçinin işverenle anlaşarak kendi araç veya malzemesini işin görülmesine özgülemesi hâlinde ise, aksi kararlaştırılmadıkça veya yerel âdet bulunmadıkça işverenin bunun için işçiye uygun bir karşılık ödemekle yükümlü olduğunu düzenler.
Resmi Metin
İş araç ve malzemeleri
Madde 413- (1) Aksine anlaşma veya yerel âdet yoksa, işveren işçiye bu iş için gerekli araçları ve malzemeyi sağlamakla yükümlüdür.
(2) İşçi işverenle anlaşarak kendi araç veya malzemesini işin görülmesine özgülerse, aksi anlaşmada kararlaştırılmadıkça veya yerel âdet bulunmadıkça işveren, bunun için işçiye uygun bir karşılık ödemekle yükümlüdür.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.413, işletme riskini işverene yükleyen tamamlayıcı bir kuraldır: aksine anlaşma veya yerel âdet bulunmadıkça işin gerektirdiği araç ve malzemeyi işveren sağlar. İşçi işverenle anlaşarak kendi araç veya malzemesini işin görülmesine özgülerse, aksi kararlaştırılmadıkça veya yerel âdet yoksa uygun bir karşılık isteyebilir; tek taraflı kullanım bu hakkı tek başına doğurmaz. Bu kalem, TBK m.414 genel giderlerinden ve motorlu taşıta özgü TBK m.415 karşılığından (vergi, zorunlu mali sorumluluk sigortası, yıpranma tazminatı) ayrıdır; araç sağlama borcu ile gider ödeme borcu farklı kalemlerdir. Uygulamada karışan iki avans da ayrıdır: TBK m.406 ücret avansı ile TBK m.416 gider avansı aynı değildir. İş Kanunu (4857) kapsamındaki işçide TBK hükümleri genel ve tamamlayıcı kalır, özel düzenleme önce uygulanır. Sık görülen hata, işçinin fiilen kendi malzemesini kullandığı hâlde karşılık kararlaştırmamak ve bu bedeli TBK m.414/415 giderleriyle bir tutmaktır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 413. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 331 inci maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 412 nci maddesinde, iş araç ve malzemelerinin işveren tarafından işçiye verilmesi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 331 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “3. Alat ve malzeme” ibaresi, Tasarıda “II. İş araç ve malzemeleri” şeklinde değiştirilmiştir.
Maddenin birinci fıkrasında, aksine anlaşma veya yerel adet yoksa, işverenin işçiye bu iş için gerekli araçları ve malzemeyi sağlamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Fıkrada söz konusu edilen araç, işçinin işi yapması için gerekli olan makine, araba, torna, tezgah, tamir takımı gibi iş aletlerini; malzeme ise, aracın kullanılması veya işin görülmesi için gerekli olan hammadde, yakıt, su, kömür, tohum ve benzerlerini ifade eder.
Maddenin ikinci fıkrasında, araç ve malzemenin işçi tarafından sağlandığı durumlarda, bunun karşılığının işveren tarafından işçiye ödenmesi öngörülmüştür. Ancak, fıkra emredici nitelikte olmadığı için, sözleşmede bunun aksi kararlaştırılabileceği gibi, malzeme ve araçların kullanımına ilişkin işçiye ayrıca ücret ödenmeyeceği konusunda yerel bir adet de olabilir.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 327 nci maddesi göz önünde tutulmuştur.