TBK Madde 364 Ürün kirasında kiracının borçları: Kiralananı kullanma ve işletme borcu

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 364, ürün kirasında kiracı, kiralananı özgülendiği amaca uygun ve iyi bir biçimde işletmek, özellikle ürün vermeye elverişli bir durumda bulundurmakla yükümlüdür; ayrıca kiraya verenin izni olmaksızın kiralananın işletme usulünü, kira süresinin bitiminden sonra etkisi görülebilecek biçimde değiştiremez.

Resmi Metin

Kiralananı kullanma ve işletme borcu

Madde 364- (1) Kiracı, kiralananı özgülendiği amaca uygun ve iyi bir biçimde işletmekle, özellikle ürün vermeye elverişli bir durumda bulundurmakla yükümlüdür.

(2) Kiracı, kiraya verenin izni olmaksızın, kiralananın işletme usulünü, kira süresinin bitiminden sonra etkisi görülebilecek biçimde değiştiremez.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Ürün kirasında kiracının yükü adi kiradan ağırdır: kiralananı yalnız korumakla kalmaz, verim gücünü ayakta tutacak biçimde fiilen işletmek zorundadır. Pratikte uyuşmazlık çoğu kez verim düşüşünde patlar; kiraya veren “iyi işletilmedi, toprak/işletme yıprandı” der, kiracı “verim zaten azalmıştı” savunmasına geçer. Bu nedenle başlangıçtaki işletme durumunu, demirbaşı ve verim kapasitesini giriş tutanağıyla saptamak her iki taraf için de kritiktir; tutanak yoksa ispat yükü altında kalan taraf zorlanır. Bilirkişiyle işletme usulü ve fiili özen ölçülür.

İkinci risk ekseni işletme usulünün değiştirilmesidir: kiracı, kira bitiminden sonra da etkisini sürdürecek bir değişikliği (münavebe bozma, dikili varlığı tüketme gibi) kiraya verenin izni olmadan yapamaz; süre içinde etkisi tükenen değişiklikler bu yasağın dışındadır. İzni yazılı almak ve kapsamını netleştirmek sonraki tazminat tartışmasını baştan keser. Fesih ve süre rejiminin ürün kirasına özgü olduğunu da unutmamak gerekir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 364. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 278 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 363 üncü maddesinde, kiralananı kullanma ve işletme borcu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 278 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “D. Kiracının Borçları / I. Borca muvafık surette tekayyüt / 1. İşletme” ibaresi, Tasarıda “II. Kiralananı kullanma ve işletme borcu” şeklinde değiştirilmiştir.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.364 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2021/5850 K. 2021/11218 Bozma

Ürün kirasında kiracı, kiralananı özgülendiği amaca uygun ve iyi bir biçimde işletmekle, özellikle ürün vermeye elverişli bir durumda bulundurmakla yükümlüdür; bu yükümlülüğü gereği gibi yerine getirmeyerek kiralanandan elde edilecek üründe azalmaya yol açan kiracı, kendisine kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe kiraya verenin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalı ile 28/02/2011 başlangıç tarihli ve on beş yıl süreli kira sözleşmesi imzalamış; sözleşmeye göre kiracı taşınmazlarda armut fidanı yetiştirecek, sonrasında elde edilen mahsulün belirli bir oranı kiraya verene bırakılacaktı. Davacı, kiracının mahsul payını vermediği gibi tarlalara gerekli bakımı yapmayarak düşük verim elde edilmesine yol açtığını ileri sürerek 2016 yılı için şimdilik 4.000 TL ile 1.000 TL istemiş, ıslahla talebini 97.247 TL'ye çıkarmıştır. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak davayı kabul edip 97.247,05 TL kazanç kaybına hükmetmiş; bölge adliye mahkemesi ise sözleşmelerde elde edilecek ürüne ilişkin alt limit ve taahhüt edilmiş sabit kira bedeli bulunmadığı gerekçesiyle istinafı kabul ederek davayı reddetmiştir. Daire, yabancı ot mücadelesinin yapılmadığını ve budamanın usulüne uygun olmadığını saptayan bilirkişi raporu karşısında kiracının oluşan zarardan sorumlu tutulması gerektiğini belirterek kararı davacı yararına bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!