TBK Madde 309 Kiraya verenin borçları: Zapttan sorumluluk

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 309, bir üçüncü kişi kiralananda kiracının hakkıyla bağdaşmayan bir hak ileri sürerse, kiraya veren kiracının bildirimi üzerine davayı üstlenmek ve kiracının uğradığı her türlü zararı gidermekle yükümlüdür.

Resmi Metin

Zapttan sorumluluk

Madde 309- Bir üçüncü kişinin kiralananda kiracının hakkıyla bağdaşmayan bir hak ileri sürmesi durumunda kiraya veren, kiracının bildirimi üzerine davayı üstlenmek ve kiracının uğradığı her türlü zararı gidermekle yükümlüdür.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Pratikte burada en sık görülen hata, kiracının üçüncü kişinin iddiasını kiraya verene yazılı olarak bildirmeden davayı kendi başına yürütmesi ya da iddiayı kabullenmesidir. Bildirim yapılmazsa kiraya verenin davayı üstlenme ve zararı giderme yükümlülüğünü tetiklemek güçleşir; bu yüzden ihtarın ve bildirim tarihinin ispatı (noter, e-tebligat) belirleyicidir. Üçüncü kişinin ileri sürdüğü hakkın kiracının kullanımını fiilen engelleyecek nitelikte olması aranır; salt soyut tehdit çoğu zaman yetmez.

Kiraya veren açısından risk, davayı üstlenmemenin sonucuna katlanmaktır; üstlenmezse kiracının kaybettiği davadaki sonuca ve her türlü zarara katlanması gündeme gelir. Zaptın ağırlığına göre kiracı, kullanımın tamamen elinden alınması halinde ifa engelleri ve fesih yollarını, kısmi engellemede ise ayıp/kira indirimi rejimini (m.304 vd.) gündeme getirebilir. Tartışmalı noktalarda hak kaybını önlemek için seçimlik hakkı erkenden ve gerekçeli bildirmek isabetlidir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 309. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 253 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 308 inci maddesinde, zapttan sorumluluk düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 253 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Üçüncü şahsın iddiasına karşı mesuliyet / 1. Teminat” ibaresi, Tasarının 308 inci maddesinde “V. Üçüncü kişinin ileri sürdüğü haklar sebebiyle sorumluluk / 1. Zapttan sorumluluk” şeklinde değiştirilmiştir.

Maddeye göre, üçüncü kişinin kiralananda kiracının hakkıyla bağdaşmayan bir hak ileri sürmesi durumunda, kiraya veren, kiracının bildirimi üzerine davayı üstlenmek ve kiracının uğradığı her türlü zararı gidermekle yükümlüdür.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 259f maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.309 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2018/6691 K. 2018/10891 Bozma

Üçüncü kişi kiralanan üzerinde kiracının hakkıyla bağdaşmayan bir hak ileri sürerse, kiraya veren zapta karşı tekeffül gereği bu hukuki ayıbı giderip kiracının uğradığı zararları tazmin etmekle yükümlüdür; kiracı bu nedenle sözleşmeyi feshedip ödediği kira bedelini geri isteyebilir.

Detaylı özeti gör

Davacı kiracı, dava konusu taşınmazı önce köy tüzel kişiliğinden kiralamış, köy tüzel kişiliğinin kaldırılması üzerine davalı belediye ile 31.03.2014 tarihli kira sözleşmesini imzalamıştır; ancak taşınmazın gerçek maliki dava dışı Hazine olup, Hazine mülkiyet hakkına dayanarak kiracıdan ecrimisil talep etmiş ve davacı Hazineye ecrimisil ödemek zorunda kalmıştır. Davacı bu nedenle belediye ile yapılan sözleşmenin iptalini, tahliye işlemlerinin durdurulmasını ve ödediği kira bedellerinin iadesini istemiş, Sulh Hukuk Mahkemesi ise sözleşmenin yenilenmediği ve ecrimisilin Hazineden istenebileceği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, üçüncü kişinin (Hazine) kiralanan üzerinde kiracının hakkıyla bağdaşmayan aynî bir hak ileri sürmesi durumunda kiraya verenin zapta karşı tekeffül borcunu düzenleyen mülga 818 sayılı BK m.253 (güncel TBK m.309) uyarınca, kiracının bu hukuki ayıp yüzünden uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlü olduğunu vurgulamıştır. Daireye göre davacı, zapt nedeniyle kira sözleşmesini feshedip ödediği kira bedelini, ödediği ecrimisili aşmamak kaydıyla geri isteyebilir; buradaki borç sebepsiz zenginleşmeden değil sözleşmenin zapt yüzünden feshedilebilir olmasından kaynaklanır. Bu gerekçeyle mahkemenin ecrimisil belgelerini incelemeden kira iadesi talebini reddetmesi ile çatılı işyeri kirasında haksız tahliye müdahalesini önlememesi isabetsiz bulunarak hüküm bozulmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!