Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 109 Alacaklının temerrüdü: c. Tevdi konusunu geri alma
TBK 109, alacaklının temerrüdü üzerine tevdi eden borçlu, alacaklı tevdi edilen şeyi kabul ettiğini açıklamadıkça veya tevdi bir rehnin ortadan kaldırılması sonucunu doğurmadıkça tevdi edilen şeyi geri alabilir; şey geri alındığı anda alacak bütün yan haklarıyla birlikte varlığını sürdürür.
Resmi Metin
c. Tevdi konusunu geri alma
Madde 109- (1) Alacaklı, tevdi edilen şeyi kabul ettiğini açıklamış veya tevdi bir rehnin ortadan kaldırılması sonucunu doğurmuş olmadıkça borçlu, tevdi edilen şeyi geri alabilir.
(2) Tevdi edilen şey geri alındığı anda alacak, bütün yan haklarıyla birlikte varlığını sürdürür.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.109, borçluya tevdi ettiği şeyi geri alma hakkı tanır; ancak bu hak iki hâlde kapanır: alacaklı tevdi edileni kabul ettiğini açıklamışsa ya da tevdi bir rehnin ortadan kalkması sonucunu doğurmuşsa. Uygulamada kritik nokta şudur: geri alma, borcu sona ermiş saymaz; tam tersine alacak, faiz, rehin ve kefalet gibi bütün yan haklarıyla birlikte yeniden varlık kazanır. Sık yapılan hata, müvekkile tevdiyi geri aldırırken borcun ve teminatların canlandığını atlamaktır.
Borçlu vekili olarak, geri almadan önce alacaklının kabul beyanının bulunup bulunmadığını ve tevdinin bir rehni düşürüp düşürmediğini mutlaka tespit edin; bu iki istisna geri alma talebini reddettirir. Alacaklı vekiliyseniz, kabulü açık biçimde bildirerek borçlunun geri alma yolunu kapatmanız menfaatinizedir. İspat yükü, geri almanın koşullarını ileri süren tarafa düşer; geri alma sonrası faiz işlemeye ve teminatlar yeniden işlerlik kazanmaya başladığından, hesap ve zamanaşımı yönünden bu anı dilekçede net tarihlendirin.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 109. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 93. maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 108. maddesinde, borçlunun tevdi ettiği edimi aynı maddede öngörülen durumlarda, tevdi yerinden geri almasının hukuki sonucu düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 93. maddesinin kenar başlığında kullanılan “c. Tevdi edilecek şeyin istirdadı” şeklindeki ibare, Tasarıda “c. Tevdi konusunu geri alma” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 93. maddesinin ikinci cümlesinde kullanılan “alacak bütün teferruatıyla yeniden tevellüt eder.” şeklindeki ibare, Tasarıda “alacak, bütün yan haklarıyla birlikte varlığını sürdürür.” şekline dönüştürülmüştür. Gerçekten, bu durumda alacağın sona ermesi söz konusu olmadığı için, “alacak yeniden tevellüt eder (doğar).” denilmesi, hukuk tekniğine uygun değildir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 93. maddesi tek fıkradan oluştuğu halde, bu maddede iki ayrı konunun düzenlendiği göz önünde tutularak, Tasarının 108. maddesi iki fıkraya bölünerek düzenlenmiştir.
Sistematik yapısı ile metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.