ÇKK Madde 42 - Uygulanacak hükümler

ÇKK Madde 42 Uygulanacak hükümler

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 12.11.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

ÇKK'da hüküm bulunmayan hâllerde CMK, TMK, HMK ve 2828 sayılı Kanun hükümleri tamamlayıcı olarak uygulanır. Denetim konusundaki boşluk için 5402 sayılı Kanuna başvurulur. Mülga 1086 sayılı Kanuna yapılan atıf, 6100 sayılı HMK'nın 447/2 hükmü uyarınca HMK'ya yapılmış sayılır.

Resmi Metin

Uygulanacak hükümler

Madde 42- (1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Ceza Muhakemesi Kanunu, Türk Medenî Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 24.5.1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümleri uygulanır.

(2) Denetim konusunda bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde, Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu hükümleri uygulanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Çocuk Koruma Kanununda hüküm bulunmayan hâllerde hangi kanunların tamamlayıcı (tali) olarak uygulanacağını gösteren bir atıf hükmüdür; önce bu Kanun özel kanun sıfatıyla uygulanır, boşluk kaldığında sayılan kanunlara başvurulur. Birinci fıkra, genel boşluk için dört kaynağı sayar: Ceza Muhakemesi Kanunu, Türk Medenî Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 24.5.1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu (metindeki eski adıyla Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu).

İkinci fıkra ise ayrı ve konuyla sınırlı bir atıftır: yalnızca denetim konusunda bu Kanunda hüküm bulunmadığında 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu uygulanır; bu özel atıf, birinci fıkranın genel boşluğuna genişletilemez. Birinci fıkrada anılan 1086 sayılı Kanun bugün mülgadır; onu yürürlükten kaldıran 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, mevzuattaki 1086 yollamaları 6100 sayılı Kanuna yapılmış sayılır. Bu maddedeki atıflar tali nitelikte olup boşluk doldurmaya hizmet eder.

İlgili Yargıtay Kararları - ÇKK m.42 uygulaması

Seçilmiş Yargıtay içtihatları. Özetler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Karar tarihi ve kart notu, kararın hangi kanun metnine göre verildiğini gösterir.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi E. 2008/6822 K. 2012/5610 19.03.2012

Bu olayda Yargıtay 6. Ceza Dairesi, ÇKK m.26/3 ile ÇKK m.42/1'i birlikte ele almış, ÇKK'da düzenlenmeyen ve CMK m.90-140'ta yer alan koruma tedbirlerine karar vermede suça sürüklenen çocuk bakımından sulh ceza hâkiminin görevli olduğunu kabul ederek kanun yararına bozma istemini reddetmiştir.

Karar 19.03.2012 tarihlidir. m.42 7593 sayılı Kanunla değişmemiştir. Kararda geçen "suça sürüklenen çocuk" ifadesi 7593 sayılı Kanundan önceki terimdir. Kararda anılan CMK hükümleri ve sulh ceza hâkiminin görevi karar tarihindeki mevzuata göre değerlendirilmiştir.

Detaylı özeti gör

Soruşturma aşamasında şüpheli bir çocuktan elde edilen eşyaya CMK m.127/1 uyarınca el konulması talebini çocuk mahkemesi, yetkinin sulh ceza hâkimine ait olduğu gerekçesiyle reddetmiş, bu karara itiraz da reddedilmiştir. Adalet Bakanlığı, ÇKK m.26/3 ve m.42/1 karşısında bu tür tedbirlere çocuk mahkemesi veya hâkiminin karar vermesi gerektiğini ileri sürerek kanun yararına bozma istemiştir. Daire, m.26/3'ün CMK'daki koruma tedbirleriyle değil çocukları koruyucu ve destekleyici tedbirlerle ilgili olduğunu belirtmiştir. ÇKK'da düzenlenmeyen koruma tedbirlerine karar vermede ve hâkim kararı alınması gereken diğer durumlarda sulh ceza hâkiminin görevli olduğu sonucuna varmıştır.

Sonuç: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir.

Kararı incele →