AVK Madde 180 Adli yardım: Büronun gelir ve giderleri

Özet 1 fıkra · ~3 dk okuma

AVK m.180, adli yardım bürosunun gelir ve giderlerini düzenler. Gelirler; Harçlar Kanununa bağlı tarifelere göre alınan harçlardan ve para cezalarından ayrılan paylar, baroya düşecek paylar, kamu ve özel kuruluşlar ile belediye bütçelerinden yapılan yardımlar, bağışlar ve adli yardım görevine bağlı ücret paylarıdır. Giderler, görevlendirilen avukatlara ödenecek ücretler ile büro giderleridir. Paraların barolar arasındaki dağıtımında puanlama esas alınır; dağıtım ve kullanım usulleri Türkiye Barolar Birliğince çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

Resmi Metin

Büronun gelir ve giderleri

Madde 180 – (Değişik: 2/5/2001 - 4667/88 md.) Adli yardım bürosunun gelirleri şunlardır: a) İki yıl öncesine ait kesin hesap sonuçlarına göre tespit edilen toplam miktarlar esas alınarak 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (1), (2) ve (3) sayılı tarifelere göre alınan harçların yüzde üçü ile idarî nitelikteki para cezaları hariç olmak üzere para cezalarının yüzde üçü,5354 b) Baroya düşecek paylar ile kamu ve özel kurum ve kuruluşlarından, il veya belediye bütçelerinden baroya yapılan yardımlar, c) Bu amaçla yapılan her türlü bağışlar, d) Adlî yardım görevinden çekilen avukatların yatıracağı ücret, e) Adlî yardımla görevlendirilen avukatın aldığı ücretin yüzde onu ile davadan haklı çıkan adlî yardımdan yararlanan kişinin avukat ücretinden başka, yararlandığı kısmın yüzde beşi. Büronun giderleri şunlardır: a) Adlî yardımla görevlendirilen avukatlara gerektiğinde ödenecek ücretler, b) Büroda görevlendirileceklere ödenecek ücretler, c) Büro giderleri ve diğer giderler. Adlî yardım bürolarının gelir ve giderleri büro bütçesinin ayrı bölümlerinde gösterilir. Bu bölümde kalan gelir fazlasının bir sonraki yıla aynen aktarılması zorunludur. Birinci fıkranın (a) bendine göre hesaplanacak ödenek, Maliye Bakanlığınca her yıl Mart ayının sonuna kadar Türkiye Barolar Birliği hesabına aktarılır. Bu paralar, münhasıran adlî yardım için kullanılır ve yılı içinde harcanmayan paralar, ertesi yıla aynen aktarılır. (Ek cümleler:8/6/2022-7409/3 md.) Paraların barolar arasındaki dağıtımında puanlama esas alınır. Her baroya öncelikle beş temel puan verilir. Verilen temel puana, her elli üye avukat için bir puan, ayrıca il nüfusu esas alınarak her beş bin nüfus için bir puan eklenir. Birden fazla baronun bulunduğu illerde, her beş bin nüfus için tespit edilecek toplam puanın yüzde otuzu o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise (…) o ilde levhaya kayıtlı toplam avukat sayısına bölündükten sonra elde edilen rakamın her baronun üye sayısına çarpımı sonucu elde edilecek puana göre dağıtılır. Bu paraların barolar arasındaki dağıtımı ve kullanılmasına ilişkin hususlar, Türkiye Barolar Birliği tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.56 (Ek fıkra: 28/3/2007-5615/26 md.) Maliye Bakanlığınca iki yıl öncesine ait kesin hesap sonuçlarına göre tespit edilen toplam tutarlar esas alınarak 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (1), (2) ve (3) sayılı tarifelere göre alınan harçların yüzde biri ile idarî nitelikteki para cezaları hariç olmak üzere para cezalarının yüzde biri; her yıl Mart ayının sonuna kadar Türkiye Barolar Birliği adına açılan hesaba aktarılır ve zorunlu müdafi ve vekil görevlendirme ile ilgili carî giderler bu hesaptan ödenir. Bu hesap, münhasıran zorunlu müdafi ve vekil görevlendirme ile ilgili carî giderler için kullanılır ve yılı içinde harcanmayan paralar, ertesi yıla aynen aktarılır. Bu paraların barolar arasındaki dağıtımı, harcanması ve bu hizmet için çalıştırılacak personele ilişkin hususlar, Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Adalet Bakanlığı ile Türkiye Barolar Birliği tarafından birlikte çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Anayasa Mahkemesi Kararları

Bu bölüm yalnızca AVK Madde 180 ile ilgili Anayasa Mahkemesi kararlarını gösterir; maddenin tüm değişiklik tarihçesini kapsamaz.

1136 sayılı Kanunun 180. maddesinin dördüncü fıkrasının altıncı cümlesinde yer alan "…yüzde kırkı o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise…" ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 22.6.2023 tarihli E.2022/100, K.2023/114 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. İptal hükmü, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından (19.9.2023, sayı 32314) dokuz ay sonra, 19.6.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Doğan boşluk, 7.11.2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunun 3. maddesiyle "yüzde otuzu o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise" ibaresi eklenerek doldurulmuştur.

Kaynak: Resmî Gazete 19.9.2023, sayı 32314

AYM kararındaki yer: Karar, VI. HÜKÜM bölümü, B bendi

Kararın kendi metni

B. 3. maddesiyle 1136 sayılı Kanun'un 180. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen altıncı cümlede yer alan "...yüzde kırkı o ilde bulunan barolar arasında eşit olarak, kalanı ise..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, iptal hükmünün ... KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, 22/6/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Avukat Yorumu

AVK m.180 adli yardım bürosunun gelir ve gider kalemlerini sayar ve bütçe disiplinini kurar; maddenin bu şekli 2/5/2001 tarihli 4667 sayılı Kanunun 88 inci maddesinden gelir. Gelirler beş benttir: iki yıl öncesine ait kesin hesap sonuçlarına göre tespit edilen toplam miktarlar esas alınarak 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (1), (2) ve (3) sayılı tarifelere göre alınan harçlardan ve idarî nitelikteki para cezaları hariç para cezalarından ayrılan pay; baroya düşecek paylar ile kamu ve özel kuruluşlardan, il veya belediye bütçelerinden yapılan yardımlar; bağışlar; adlî yardım görevinden çekilen avukatların yatıracağı ücret; görevlendirilen avukatın ücreti ile yararlanan kişinin sağladığı kısım üzerinden alınan paylar. Giderler üç kalemdir; hepsi görevlendirme ücretleri ve büro giderlerinden oluşur. Gelir fazlasının bir sonraki yıla aynen aktarılması zorunludur ve gelirle gider büro bütçesinin ayrı bölümlerinde gösterilir.

Dağıtım kuralının tarihçesi ayrıca dikkat ister. 8/6/2022 tarihli 7409 sayılı Kanunla eklenen cümlelerle, Maliye Bakanlığınca her yıl Mart ayı sonuna kadar Türkiye Barolar Birliği hesabına aktarılan ödeneğin barolar arasındaki dağıtımı puanlama esasına bağlanmıştır: her baroya önce beş temel puan, sonra her elli üye avukat için bir puan ve her beş bin il nüfusu için bir puan eklenir. Birden fazla baro bulunan illerde nüfus puanının bir bölümü barolar arasında eşit paylaştırılır. Bu bölüm için 7409 ile getirilen yüzde kırk ibaresi Anayasa Mahkemesinin 22/6/2023 tarihli ve E.2022/100, K.2023/114 sayılı kararıyla iptal edilmiş, 7/11/2024 tarihli 7531 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle fıkraya yüzde otuz ibaresi eklenmiştir; iptal ile yeni ibarenin eklenmesi arasında bir boşluk dönemi doğmuştur ve bu dönem atlanarak kurulan bir anlatım eksik kalır. Dağıtımın ve kullanımın ayrıntısı Türkiye Barolar Birliğinin çıkardığı yönetmelikle düzenlenir; son fıkra ise zorunlu müdafi ve vekil görevlendirme cari giderleri için ayrı bir hesap öngörür.

AVK Madde 180 - Adli yardım: Büronun…

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!