Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 271 Ön ödemeli taksitle satış: c. Alıcının temerrüdü
TBK 271, ön ödemeli taksitle satışta alıcı bir veya daha çok ön ödemede temerrüde düşerse satıcı ancak vadesi gelmiş olan ödemeleri isteyebilir; toplam alacağın en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen iki ön ödemenin veya en az dörtte birini oluşturan bir tek ön ödemenin ya da sonuncu ön ödemenin vadesi gelmişse satıcı, alıcıya tanıyacağı bir aylık ödeme süresinin geçmesinden sonra sözleşmeden dönme hakkına sahip olur.
Resmi Metin
c. Alıcının temerrüdü
Madde 271- (1) Alıcı bir veya daha çok ön ödemede temerrüde düşerse satıcı, ancak vadesi gelmiş olan ödemeleri isteyebilir. Bununla birlikte, toplam alacağın en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen iki ön ödemenin veya toplam alacağın en az dörtte birini oluşturan bir tek ön ödemenin ya da sonuncu ön ödemenin vadesi gelmişse satıcı, ayrıca alıcıya tanıyacağı bir aylık ödeme süresinin geçmesinden sonra sözleşmeden dönme hakkına sahip olur.
(2) Satıcı, ödeme süresi bir yıl veya daha az olan sözleşmeden dönerse, 260 ıncı maddenin ikinci fıkrası hükmü kıyas yoluyla uygulanır. Süresi bir yılı aşan sözleşmelerde satıcı, ancak 269 uncu maddenin ikinci fıkrasında öngörülen cayma parasını ve alıcıya ödenmesi gereken ortalama banka mevduat faizini aşan zararlarının giderilmesini isteyebilir.
(3) Bir yıldan daha uzun süreli sözleşmelerde temerrüde düşmüş olan alıcının malın devrini istemesi hâlinde satıcı, yasal anapara faizi ile birlikte, devir isteminden sonra malın değerinde oluşacak eksilmelerin giderilmesini isteyebilir. Ceza koşulu öngörülmüşse miktarı, satış bedelinin yüzde onunu geçemez.
(4) Satılanın devredilmiş olduğu hâllerde, dönme konusunda 260 ıncı maddenin birinci fıkrası hükmü uygulanır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Madde, ön ödemeli taksitle satışta alıcının ön ödeme temerrüdünün sonuçlarını düzenler; taksitle geri almayla (TBK m.255) ve olağan temerrüt-dönmesiyle (TBK m.260) karıştırılmamalıdır. Kural olarak satıcı yalnız vadesi gelmiş ödemeleri isteyebilir. Sözleşmeden dönme için; toplam alacağın en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen iki ön ödemenin, toplam alacağın en az dörtte birini oluşturan tek bir ön ödemenin veya sonuncu ön ödemenin vadesinin gelmiş olması ve ayrıca alıcıya bir aylık ek ödeme süresi tanınması gerekir. Bir yılı aşan sözleşmelerde satıcının talebi TBK m.269‘daki cayma parası ile mevduat faizini aşan zararla sınırlıdır; ceza koşulu satış bedelinin yüzde onunu geçemez. Uygulamada eşik hesabı ve ek süre ihtarı sık ihmal edilir; ispat yükü satıcıdadır. Tüketici işleminde TKHK emredici hükümleri önceliklidir; tacir veya ticari amaçta TBK m.272 gereği hükümler uygulanmaz.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 271. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “c. Alıcının temerrüdü” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının dört fıkradan oluşan 270 inci maddesinde, alıcının temerrüdü düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, ön ödemeli taksitle satışta alıcının bir veya birden çok ödemede temerrüde düşmesi durumunda, satıcının vadesi gelmiş olan ön ödemeleri isteme hakkı ile fıkrada öngörülen koşullar gerçekleşmişse, sözleşmeden dönme hakkı düzenleme konusu yapılmıştır.
Maddenin ikinci fıkrasının ilk cümlesinde, satıcının ödeme süresi bir yıl veya daha kısa olan sözleşmeden dönmesi durumunda, Tasarının 259 uncu maddesinin ikinci fıkrasının kıyas yoluyla uygulanacağı kabul edilmektedir. Aynı fıkranın son cümlesi uyarınca, süresi bir yıldan uzun olan sözleşmelerde satıcı, ancak Tasarının 268 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen cayma parasını ve ortalama banka faizlerini aşan zararlarının karşılanmasını isteyebilir.
Maddenin üçüncü fıkrasında, bir yıldan daha uzun süreli sözleşmelerde temerrüde düşmüş olan alıcının malın devrini istemesi halinde satıcıya, yasal anapara faizi ile birlikte devir isteminden sonra malın değerinde oluşacak eksilmelerin giderimini isteme hakkı tanınmakta ve sözleşmede öngörülmesi durumunda ödenecek ceza koşulunun miktarının, satış bedelinin yüzde onunu geçemeyeceği belirtilmektedir.
Maddenin son fıkrasında ise, satılanın devrinden sonra, alıcının temerrüde düşmesi sebebiyle satıcının sözleşmeden dönmesi durumunda, Tasarının 259 uncu maddesinin birinci fıkrası hükmünün uygulanacağı ifade edilmektedir.