Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 269 Ön ödemeli taksitle satış: a. Cayma hakkı
TBK 269, ön ödemeli taksitle satışta ödeme süresi bir yıldan daha uzun veya belirsiz olan sözleşmelerde alıcı, malın devrine kadar her zaman sözleşmeden cayabilir; ödenecek cayma parası durumun özelliğine ve sözleşmenin kurulması ile cayma arasında geçen süreye göre belirlenir ve satıcının toplam alacağının yüzde ikisinden az ve yüzde beşinden fazla olamaz. Alıcı, ödemelerinin cayma parasını aşan kısmını getirileriyle birlikte geri isteyebilir; alıcının ölmesi veya kazançtan sürekli yoksun kalması yüzünden ön ödemeleri yapamayacak duruma düşmesi ya da olağan koşullarla taksitle satış sözleşmesi önerisinin satıcıca kabul edilmemesi sebebiyle cayılmışsa, cayma parası istenemez.
Resmi Metin
a. Cayma hakkı
Madde 269- (1) Ödeme süresi bir yıldan daha uzun veya belirsiz olan sözleşmelerde alıcı, malın devrine kadar her zaman sözleşmeden cayabilir.
(2) Sözleşmeden cayma hâlinde alıcı tarafından ödenmesi öngörülen cayma parası, durumun özelliğine ve sözleşmenin kurulması ile cayma arasında geçen süreye bakılarak belirlenir. Ancak, bu miktar satıcının toplam alacağının yüzde ikisinden az ve yüzde beşinden fazla olamaz. Alıcı, yapmış olduğu ödemelerin cayma parasını aşan kısmının, getirileri ile birlikte kendisine geri verilmesini isteyebilir.
(3) Alıcının ölmesi veya kazanç elde etmekten sürekli olarak yoksun kalması sebebiyle ön ödemeleri yapamayacak duruma düşmesi ya da sözleşmenin yerine olağan koşullarla yapılacak bir taksitle satış sözleşmesinin konulmasına ilişkin önerisinin satıcı tarafından kabul edilmemesi yüzünden sözleşmeden cayılmış olursa, cayma parası istenemez.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Madde 269, ön ödemeli taksitle satışta alıcının cayma hakkını düzenler; bu, olağan taksitle satıştaki geri alma (TBK m.255) ile satıcının temerrüt sonrası dönmesinden (TBK m.260, TBK m.271) ayrı bir kurumdur. Cayma yalnızca ödeme süresi bir yıldan uzun veya belirsiz sözleşmelerde ve malın devrine kadar mümkündür; devirden sonra kullanılamaz. Cayma parası, satıcının toplam alacağının yüzde ikisi ile yüzde beşi arasında, somut duruma ve kurulma ile cayma arasında geçen süreye göre belirlenir; bu alt ve üst sınırlar emredicidir. Alıcı, ödediği tutarın cayma parasını aşan kısmını getirileriyle birlikte geri ister. Ölüm ya da sürekli kazanç yoksunluğu nedeniyle ön ödemeleri yapamayacak duruma düşme veya olağan koşullu taksit önerisinin satıcıca reddi hâlinde cayma parası hiç istenemez. Alıcının tacir sıfatıyla veya ticari/meslekî amaçla hareket ettiği hâllerde bu hüküm uygulanmaz (TBK m.272). İşlem tüketiciye yönelikse TKHK (6502) emredici hükümleri önce uygulanır, TBK tamamlayıcıdır. Cayma iradesinin satıcıya ulaştığını ispat alıcıya düşer.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 269. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “3. Sözleşmenin sona ermesi / a. Cayma hakkı” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının üç fıkradan oluşan 268 inci maddesinde, sona erme sebeplerinden biri olarak cayma hakkı düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, ödeme süresi bir yıldan daha uzun veya belirsiz olan ön ödemeli taksitle satış sözleşmesinde alıcının, malın devrine kadar, her zaman sözleşmeden cayabileceği kabul edilmektedir.
Maddenin ikinci fıkrasında, cayma halinde, alıcı tarafından ödenmesi öngörülen cayma parasının nasıl belirleneceği ve miktarı ile yapılmış bulunan ödemelerden, cayma parasını aşan kısmının ne olacağı açıklanmaktadır.
Maddenin son fıkrasına göre, bu fıkrada yazılı üç durumdan birinin gerçekleşmesi sebebiyle sözleşmeden cayılmış olursa, alıcıdan cayma parası istenemeyecektir.