TBK Madde 176 - Yasak koşullar

Buradaki yaptırım, koşullu işlemlerde sıkça karıştırılan noktadır: TBK m.176 kapsamında hukuka veya ahlaka aykırı bir yapma ya da yapmama fiilini teşvik eden bir koşul konulmuşsa, yalnız koşul değil, koşula bağlı işlemin tamamı kesin olarak hükümsüz olur. Yani sakat koşulu ayıklayıp geri kalan işlemi ayakta tutma imkânı yoktur; bu yönüyle TBK m.27 kesin hükümsüzlük çizgisiyle örtüşür ve hâkim tarafından resen dikkate alınır, taraflar sonradan onaylayarak (icazet) geçerli kılamaz. Uygulamada yapılan hata, ahlaka aykırılığı yalnızca suç oluşturan davranışla sınırlı sanmaktır; oysa üçüncü kişiye zarar vermeyi, bir hakkı kullanmaktan caydırmayı ya da yasak bir edimi ödüllendirmeyi amaçlayan koşullar da bu kapsama girer. Sözleşme kurarken teşvik amacı taşıyan yan koşulları dikkatle tarayın; hukuka veya ahlaka aykırı fiili sağlamaya yönelen koşul işlemi tamamen hükümsüz kılar, imkânsız veya anlamsız koşullar ise bu maddeye otomatik sokulmadan koşulun türü, taraf iradesi ve genel hükümler çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.