TBK Madde 46 Yetkisiz temsil: Onama hâlinde

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 46, bir kimsenin temsil yetkisi olmadığı hâlde temsilci sıfatıyla yaptığı hukuki işlem, temsil olunanı ancak onun sonradan onaması (icazet) hâlinde bağlar; onamaya kadar işlem temsil olunan bakımından askıda hükümsüzdür. Yetkisiz temsilcinin kendisiyle işlem yaptığı diğer taraf, temsil olunandan uygun bir süre içinde işlemi onayıp onamayacağını bildirmesini isteyebilir; bu süre içinde işlem onanmazsa diğer taraf işlemle bağlı olmaktan kurtulur.

Resmi Metin

Onama hâlinde

Madde 46- (1) Bir kimse yetkisi olmadığı hâlde temsilci olarak bir hukuki işlem yaparsa, bu işlem ancak onadığı takdirde temsil olunanı bağlar.

(2) Yetkisiz temsilcinin kendisiyle işlem yaptığı diğer taraf, temsil olunandan, uygun bir süre içinde bu hukuki işlemi onayıp onamayacağını bildirmesini isteyebilir. Bu süre içinde işlemin onanmaması durumunda, diğer taraf bu işlemle bağlı olmaktan kurtulur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, birinin yetkisi olmadığı hâlde başkası adına işlem yapması durumunu düzenler. Önemli olan şu: böyle bir işlem baştan kesin hükümsüz değildir. İşlem, adına hareket edilen kişiyi (temsil olunanı) ancak o kişi onarsa (icazet verirse) bağlar. İcazet verilene kadar işlem askıda hükümsüzdür: ne tam geçerli ne de büsbütün geçersizdir; akıbeti tamamen temsil olunanın vereceği karara bağlıdır.

Karşı taraf bu belirsizlikte sınırsız bekleyemez. Bu yüzden TBK m.46, karşı tarafa temsil olunandan uygun bir süre içinde işlemi onayıp onamayacağını bildirmesini isteme hakkı tanır. Bu süre içinde işlem onanmazsa, karşı taraf işlemle bağlı olmaktan kurtulur.

Pratikte icazet, işlemi kural olarak geçmişe etkili biçimde geçerli kılar; yani işlem en baştan yapılmış gibi sonuç doğurur. Bu durumu kesin hükümsüzlükle karıştırmamak gerekir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 46. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 38. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 46. maddesinde, yetkisiz temsilcinin yaptığı işlemi, adına sözleşme yapılan kişi tarafından onanması durumu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 38. maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Salahiyetin fıkdanı / 1. İcazet” şeklindeki ibareler, Tasarının 46. maddesinde, “II. Yetkisiz temsil / 1. Onama halinde” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununda tek fıkradan oluşan madde, Tasarıda iki fıkra halinde düzenlenmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 38. maddesinde kullanılan “alacaklı veya borçlu olmaz.” Şeklindeki ibare, burada yetkisiz temsilcinin yaptığı işlemin bağlayıcılığının söz konusu olduğu göz önünde tutularak, Tasarının 46. maddesinin birinci fıkrasında “temsil olunanı bağlar.” şeklinde ifade edilmiştir.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.46 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2023/5603 K. 2025/750 Onama

Bir kimse yetkisi olmadığı hâlde temsilci olarak hukuki işlem yaparsa, bu işlem temsil olunanı ancak onadığı takdirde bağlar; bu nedenle alacaklıyı temsile yetkisi bulunmayan üçüncü kişiye yapılan ödeme, alacaklı tarafından onanmadıkça geçerli ifa sayılmaz ve borçluyu borcundan kurtarmaz.

Detaylı özeti gör

Davacı, İstanbul'daki 668 ada 24, 25 ve 42 parsel sayılı taşınmazlardaki hisselerini 09.09.2013 tarihinde 374.976,67 TL bedelle davalı vakfa satmış; davalı ise satış bedelini davacı yerine, tahsile yetkisi bulunmayan bir başka hissedara ödediğini kabul etmiştir. Bedeli kendisine ödenmeyen davacı, başlattığı icra takibine davalının itiraz etmesi üzerine itirazın iptalini ve icra inkâr tazminatını istemiştir. İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemeleri, para borcunun şahsen ifası zorunlu olmasa da alacaklıyı temsile yetkisi bulunmayan üçüncü kişiye yapılan ödemenin geçerli ifa sayılmayacağı gerekçesine dayanmıştır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, vekil olmayan kişiye yapılan ödemenin ifa yerine geçmeyeceğini vurgulayarak kararı usul ve kanuna uygun bulmuş ve davalı ile fer'i müdahil vekillerinin temyiz itirazlarını reddederek hükmün onanmasına karar vermiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2019/4606 K. 2020/486 Bozma

Bir kimse yetkisi olmadığı hâlde temsilci sıfatıyla bir hukuki işlem yaparsa, bu işlem ancak temsil olunan tarafından onandığı takdirde temsil olunanı bağlar; temsil olunanın işleme açık ya da örtülü onay vermemesi hâlinde işlem temsil olunanı bağlamaz.

Detaylı özeti gör

Kiraya veren davacı, bir meslek lisesi müdürünün okulu temsilen 12/04/2012 tarihinde imzaladığı kira sözleşmesine dayanarak, teslim edilen taşınır eşyaların ödenmeyen 452.912,32 TL kira bedelini hem Milli Eğitim Bakanlığından hem de sözleşmeyi imzalayan gerçek kişiden istemiştir. Bakanlık, müdürün temsil yetkisi bulunmadığını ve sözleşmenin tarafı olmadığını savunmuş; ilk derece mahkemesi sözleşmenin Bakanlık yönünden geçersiz olduğu ve davacının yetkisizliği bildiği gerekçesiyle davayı tümden reddetmiş, istinaf da bu kararı onamıştır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, Bakanlık yönünden reddi yerinde bulmuş; ancak eşyaları teslim alan, kısmi ödeme yapan ve sorumluluğu kabul ettiğini beyan eden yetkisiz temsilci gerçek kişi bakımından, dolandırıcılık iddiasına ilişkin ceza soruşturmalarının sonucu da beklenerek TBK m. 47/2 çerçevesinde sorumluluğunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu nedenle karar, sair itirazlar reddedilerek yetkisiz temsilci davalı yönünden bozulmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.46 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2021/1499 K. 2026/25 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İş bedelini yüklenici adına tahsil ettiği savunulan kişi yetkisiz olsa dahi, temsil olunanın sonradan icazet vermesi veya işlemi benimsemesiyle işlemin baştan itibaren geçerli sayılacağı; icazet iddiası araştırılmadan hüküm kurulmasının eksik inceleme oluşturduğu belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden doğan bakiye iş bedeli için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek asıl alacak ve işlemiş faiz üzerinden takibin devamına karar vermiştir. Daire, iş sahibinin yüklenici adına üçüncü kişiye yaptığını ileri sürdüğü 55.000,00 TL ödeme yönünden bu kişinin temsil yetkisinin bulunup bulunmadığının ve yetkisiz olsa dahi işlemlerine yüklenicinin icazet verip vermediğinin araştırılmadığını, ayrıca dava değeri asıl alacakla sınırlı iken talep aşılarak işlemiş faize de hükmedildiğini saptayarak kararı kaldırmış ve dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2024/220 K. 2024/414 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Yetkisiz temsilcinin imzaladığı sözleşmenin ancak temsil olunanın onamasıyla onu bağlayacağı; icazetin varlığının ticari defterler, sözleşme kapsamındaki işlem ve ödemeler ile imza sahibinin şirketle bağlantısı araştırılarak saptanması, icazet varsa yetki itirazının reddi gerektiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, alt yüklenici yapım sözleşmesinden doğan fatura alacağı için başlatılan takibe itirazın iptali istemi ile mahkemenin yetkisine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, sözleşmeyi davalı şirket adına imzalayan kişinin temsile yetkili olmadığı gerekçesiyle sözleşmedeki yetki kaydını şirketi bağlamaz sayarak yetkisizlik kararı vermiştir. Daire, yetkisiz temsilcinin yaptığı işlemin sonradan onanabileceğini, davalının sözleşmeye açık ya da örtülü icazet verip vermediğinin defter kayıtları, ödemeler ve imza sahibinin şirketle ilişkisi araştırılarak, gerekirse imza sahibi tanık olarak dinlenerek belirlenmesi gerektiğini belirtmiş; eksik inceleme nedeniyle istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmış ve dosyayı mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 10. Hukuk Dairesi E. 2022/991 K. 2024/7 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Takip dayanağı kira sözleşmesini borçlu adına imzalayan kişinin yetkisiz temsilci olduğu savunulduğunda, temsil yetkisini ispat yükünün alacaklı kiraya verende olduğu; bu ispat sağlanmadığından TBK 46/1 uyarınca borçlunun sözleşmeden doğan sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kira alacağının tahsili ve tahliye istemiyle yapılan ilamsız takipte borçlunun yetkiye ve borca itirazı üzerine, alacaklı kiraya veren itirazın kaldırılması davası açmıştır. İlk derece mahkemesi, borçlunun itirazında kira akdini açıkça reddetmediği ve borca itirazını yazılı belgeyle ispat edemediği gerekçesiyle itirazın kaldırılmasına ve tahliyeye karar vermiştir. Daire, takibe dayanak kira sözleşmesinin borçlu adına başka bir kişi tarafından imzalandığını, borçlunun süresindeki cevap dilekçesinde bu kişinin yetkisiz temsilci olduğunu bildirdiğini, temsil yetkisini ispat yükünün alacaklıda olduğunu ve bu ispatın sağlanmadığını belirlemiş; yargılamada eksiklik bulunmadığı ancak kanunun olaya uygulanmasında hata edildiği sonucuna varıp kararı kaldırarak davayı reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2020/485 K. 2022/723 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Avukatlık ücret sözleşmesini imzalayanların davalı odayı borçlandırmaya yetkili olmaması nedeniyle yetkisiz temsil bulunduğu; oda tarafından onama veya TBK 46/2 kapsamında tamamlayıcı işlem yapılmadığından sözleşmeden odanın sorumluluğuna gidilemeyeceği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Avukatlık ücret sözleşmesine dayanılarak meslek odası aleyhine yürütülen icra takibine itirazın iptali istenmiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiştir. Daire, sözleşmeyi imzalayan kişilerin odayı borçlandırmaya yetkili olmadığını, kanunen zorunlu müşterek imzanın bulunmadığını, bu nedenle yetkisiz temsil söz konusu olduğunu ve onama da yapılmadığını belirlemiş; ancak avukatın açtığı davayla odanın kapatılma işleminin iptal edildiğini ve odanın tüzel kişiliğini yeniden kazandığını gözeterek vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca işin yapıldığı yılın maktu vekalet ücreti üzerinden istem hakkı bulunduğunu kabul etmiştir. Daire, istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmış ve yeniden hüküm kurarak itirazın 1.320,00 TL asıl alacak yönünden iptaline karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!