TBK Madde 43 - Temsil yetkisi: b. Ölüm, ehliyetsizlik ve diğer durumlar

Davacı, davalıların zilyetliğindeki 2/B kapsamında Hazine adına kayıtlı taşınmazı satın almak amacıyla zilyetliği devraldığını, satış bedeli ve masrafları ödemesine karşın yerin milli park kapsamına alınması nedeniyle satışın gerçekleşmediğini belirterek ödediği bedellerin davalılardan ve Hazineden tahsilini istemiştir. Yargılama sırasında davalılardan bir kısmı vefat etmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi; vefat eden davalının mirasçılık belgesi getirtilip mirasçılarının mecburi dava arkadaşı sıfatıyla davaya katılımı sağlanarak taraf teşkili tamamlanmadan hüküm kurulmasını, ayrıca öldüğü anlaşılan davalı ile dosyada taraf olmayan ilgisiz bir şahıs hakkında karar verilmesini usul ve yasaya aykırı bularak kararı usulden bozmuştur.

Davacı, davalıya 11/11/2016 tarihinde havale yoluyla 200.000 TL borç verdiğini, ödenmemesi üzerine başlattığı icra takibine davalının haksız itiraz ederek takibi durdurduğunu ileri sürerek itirazın iptalini ve icra inkar tazminatını talep etmiştir. İlk derece mahkemesi davanın reddine karar vermiş, bölge adliye mahkemesi de davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Ne var ki davalı, ilk derece kararından sonra, bölge adliye mahkemesi kararından önce 25/01/2019 tarihinde ölmüş; mirasçıları davaya dahil edilmeksizin, ölümünden önce verilen vekaletnameye dayanılarak davalı vekiliyle yargılamaya devam edilip işin esasına girilerek hüküm kurulmuştur. Yargıtay, taraf teşkilinin kamu düzenine ilişkin olup re'sen gözetilmesi gerektiğini, mirasçılık belgesi getirtilip mirasçılara usulüne uygun tebligat yapılarak taraf teşkili sağlanmadan hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararı bozmuştur.

Asliye hukuk mahkemesinde görülen alacak davasında mahkeme davanın kabulüne karar vermiş, hükmü davalı vekili süresinde temyiz etmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, davalı Asya Katılım Bankası A.Ş.'nin hüküm tarihinden sonra 16.11.2017'de iflasına karar verildiğini, davalının vekiline verdiği 10.09.2015 tarihli vekaletnamenin bu iflasla birlikte sona erdiğini ve iflas masasınca aynı vekile yeniden vekaletname verilmediğini saptamıştır. Bu nedenle temyiz eden vekilin davalı adına kararı temyiz etme yetkisi kalmadığından, temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Davacı, kiracı şirketle imzalanan 01.01.2007 başlangıç tarihli 5 yıllık kira sözleşmesine kefil sıfatıyla imza atan davalıdan, tahsil edilemeyen kira alacakları için 30.000 TL'nin faiziyle tahsilini istemiş; mahkeme bozma ilamına uyularak yaptığı yargılamada davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Ancak yargılama sırasında 06.12.2016 tarihinde ölen davacının mirasçıları davaya dahil edilmeksizin, ölümden önce verilen vekaletnameye dayanılarak davacı vekiliyle yargılamaya devam edilip işin esasına girilerek hüküm kurulmuştur. Yargıtay, davacının ölümüyle taraf ehliyetinin ve vekilin temsil yetkisinin sona erdiğini, taraf teşkilinin kamu düzenine ilişkin olup her aşamada resen gözetilmesi gerektiğini belirterek; mirasçılık belgesi getirtilip mirası reddetmeyen mirasçılara usulüne uygun tebligatla taraf teşkili sağlanmadan esas hakkında karar verilmesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmü davalı yararına bozmuştur.

Davacılar, yaklaşık 50 yıl önce davalıların murisiyle yaptıkları anlaşma uyarınca taşınmaz üzerine kendilerine ait ev ve müştemilat inşa edip malik sıfatıyla kullandıklarını ileri sürerek öncelikle tapu iptal ve tescil, olmadığı takdirde muhtesatın aidiyetinin tespiti ile yapı bedelinin tahsilini istemişlerdir. Mahkeme, davacılardan biri yönünden aktif husumet yokluğundan ret, diğeri yönünden kısmen kabulle 37.541 TL muhtesat bedeline hükmetmiştir. Ancak davacılardan biri yargılama sırasında 08/01/2015 tarihinde ölmüş; mirasçıları davaya dahil edilmeden, ölmeden önce verdiği vekaletnameye dayanılarak vekiliyle yargılamaya devam edilip ölü kişi hakkında hüküm kurulmuştur. Yargıtay, taraf teşkilinin kamu düzenine ilişkin olup her aşamada re'sen gözetilmesi gerektiğini, önce mirasçılık belgesi getirtilip mirasçıların davaya katılımının sağlanması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.