TMK Madde 597 - Vasiyetnamenin ilgililere tebliği

Uyuşmazlık, miras bırakanın noterde düzenlettiği ve bakım borçlusunu mirasçı atamayan "ölünceye kadar bakma sözleşmesi"nin, TMK m.595-597 anlamında vasiyetnamelerin açılıp okunması ve ilgililere tebliği işlemine tabi tutulup tutulamayacağı noktasında toplanmıştır. Daire, gerekçesinde ölünceye kadar bakma sözleşmelerinin, miras sözleşmesinin tabi olduğu şekle uyma zorunluluğu dışında vasiyetname hükümlerine tabi tutulmadığını; sözleşmeyle bakım borçlusunun mirasçı atanması hâlinde BK m.511 uyarınca miras sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasının bile sözleşmeyi akdi vasiyetname hâline getirmeyeceğini vurgulamıştır. TMK m.595-597 yalnızca vasiyetnamelerin açılıp okunmasını ve ilgililere tebliğini öngördüğünden, Medeni Kanun'un vasiyetnamenin açılmasına bağladığı sonuçlar (TMK m.559, 571, 602) karşısında, mirasçı nasbını içerse dahi ölünceye kadar bakma sözleşmeleri vasiyetnamenin açılmasına ilişkin hükümlere ve işleme tabi tutulamaz. Bu husus gözetilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru bulunmuş ve temyiz edilen hüküm oybirliğiyle BOZULMUŞTUR.

Vasiyetnamenin açılması davasında mahalli mahkemece verilen hüküm, mirasçılardan biri tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay; dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere ve kanuni gerektirici sebeplere, özellikle temyiz eden mirasçıya vasiyetnamenin kendisine ilişkin kısmının (TMK m. 597) gerekçeli kararla bildirilmiş olmasına dayanarak, yerinde bulunmayan temyiz isteğini reddetmiştir. Usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına karar verilmiş, onama harcı temyiz edene yükletilerek peşin alınan harcın mahsubuna hükmedilmiştir. Karar düzeltme yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verilmiştir.

Davacılar, mahalli mahkemenin (Asliye Hukuk Mahkemesi) vasiyetnamenin iptaline ilişkin verdiği hükmü temyiz etmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın 4721 sayılı TMK'nin Miras Hukuku başlıklı bölümündeki 520-597. maddelerin uygulanmasını gerektirdiğini, bu nedenle Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun 21.01.2013 tarihli 2013/1 sayılı iş bölümü kararı uyarınca incelemenin kendisine değil 3. Hukuk Dairesine ait olduğunu tespit etmiştir. Bu gerekçeyle Daire işin esasına girmeksizin, dosyanın görevli Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Yüksek Başkanlığına gönderilmesine oybirliğiyle karar vermiştir. TMK m.520, vasiyetname türlerini düzenleyen ve Miras Hukuku bölümünün 520-597. madde aralığının başlangıcını oluşturan hükümdür.

Uyuşmazlık, bir ölünceye kadar bakma sözleşmesinin vasiyetname hükümlerine tabi tutularak (TMK m.596-597 uyarınca) açılıp okunmasına ilişkin sulh hukuk mahkemesi hükmünün temyizinden kaynaklanmıştır. Daire, işin Türk Medeni Kanunu'nun 596 ve 597. maddelerinden kaynaklandığını ve Yargıtay Başkanlar Kurulu'nun 26.01.2009 tarih ve 1 sayılı kararının 2. maddesi gereğince inceleme görevinin Yargıtay 3. Hukuk Dairesine ait olduğunu belirlemiştir. Bu nedenle esasa girmeksizin, dosyanın görevli 3. Hukuk Dairesi Başkanlığına gönderilmesine oybirliğiyle karar verilmiştir. Karar, vasiyetnamenin açılması ve mirasta hak sahibi olanlara ilgili kısımların tebliği usulünü düzenleyen m.597 çerçevesinde, ölünceye kadar bakma sözleşmesinin de aynı açılma-okunma usulüne tabi tutulduğu bir uyuşmazlığın daireler arası görev dağılımı yönünden ele alınmasını içermektedir.

Dava, münhasıran vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin olup, Birecik Sulh Hukuk Mahkemesi vasiyetnameyi açıp okumakla yetinmek yerine vasiyetnamenin aynen tenfizine de karar vermiştir. Yargıtay, sulh hukuk hâkiminin bu tür bir davadaki görevinin yalnızca vasiyetnameyi açarak ilgililere tebliğ etmekten ibaret olduğunu; TMK m.595, 596 ve 597 ile ilgili Tüzüğün 36. maddesi uyarınca yapılması gerekenin vasiyetnamenin açılıp okunması olduğunu belirtmiştir. Bu çerçevede mahkemenin görevini aşarak vasiyetnamenin aynen tenfizine karar vermesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmü oybirliğiyle bozmuştur. Buna göre sulh hâkiminin yetkisi vasiyetnameyi açıp ilgililere tebliğ etmekle sınırlı olup, ayrıca tenfiz kararı verme yetkisi bulunmamaktadır.