İçeriğe geç

TCK Madde 334 Yasaklanan bilgileri temin

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 334, Yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgileri temin eden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 334 - Yasaklanan bilgileri temin

Resmi Metin

Yasaklanan bilgileri temin

Madde 334- (1) Yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgileri temin eden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Fiil, Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeyle karşı karşıya bırakmış ise faile beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.334, yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasakladığı ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgilerin temin edilmesini cezalandırır. Korunan hukuki değer, bu bilgilerin gizliliğinde somutlaşan Devletin güvenliğine ilişkin yarardır. Suçun oluşması için iki koşul birlikte aranır: bilginin açıklanmasının kanun veya düzenleyici işlemler uyarınca yetkili makamlarca yasaklanmış olması ve bilginin niteliği bakımından gizli kalması gereken bir bilgi olması. Yetkili makam keyfî biçimde her bilgiyi yasak kapsamına alamaz; yasaklama yetkisinin kanun veya düzenleyici işlemden doğması gerekir. Maddi unsur, bu nitelikteki gizli bilgilerin temin edilmesidir. Bu bilgileri temin eden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Manevi unsur kasttır.

Nitelikli hâl bakımından, fiilin Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeyle karşı karşıya bırakması hâlinde faile beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir; bu ağır sonuç, temin edilen bilginin yarattığı somut tehlikeden doğar. Madde metninde daha az cezayı gerektiren bir hâl öngörülmemiştir. Metinde soruşturmayı izne veya şikâyete bağlayan bir düzenleme yer almadığından suç resen soruşturulur.

Gerekçe

Madde, yetkili makamlarca kanun veya düzenleyici işlemlerin verdiği yetkiye dayanarak, açıklanması yasaklanan ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgilerin temin edilmesini cezalandırmaktadır. Böylece yetkili makamların kanun ve düzenleyici işlemlere göre açıklanmasını yasaklayabilecekleri bilgilerin temin edilmesi suç hâline getirilmiş olmaktadır. Suçun oluşması için kanun ve düzenleyici işlemlerin yetkili makamlara o konudaki bilgilerin açıklanmasını yasaklamak yetkisini vermiş bulunması gerekir ve bu bilgilerin niteliği bakımından gizli kalmasının gerekliliği zorunlu olmalıdır. Yoksa resmî makamın her istediği bilginin açıklanmasını yasaklamak yetkisi, demokratik bir düzende kabul olunamaz. Vatandaşın haber almak hak ve hürriyetinin kısıtlanması, ancak Anayasanın olanaklı kıldığı hâllerde kabul edilebilir. Hangi yetkili makamın hangi bilgileri yasaklayabileceği hususu, mevzuat tarafından belirtilmektedir. Demokratik bir toplumda işlemlerin halkın gözü önünde cereyanı temel ilkedir; böyle olunca devlet makamlarının, keyfî olarak, istedikleri bilginin açıklanmasını yasaklayabilecekleri kabul olunamaz. İkinci fıkrada suçun nitelikli hâlleri gösterilmiştir.

TCK m.334 ile İlgili Yargıtay Kararları

5 karar gösteriliyor.

3.CD E.2022/18932 K.2024/720 Onama

Açıklama yasağı hukuka ve usule uygun biçimde konulmadıkça bilgi, belge veya şey “açıklanması yasaklanmış sır” niteliği kazanmaz. TCK m.334-337’nin konusu, özünde devlet sırrı olmayan; ancak devlet menfaatleri gereği gizli tutulup açıklanması yetkili makamlarca kanun veya düzenleyici işleme dayanılarak yasaklanan ve niteliği bakımından gizli kalması gereken bilgi ve belgelerdir.

Detaylı özeti gör

Karar, sır kavramını iki ölçüt üzerinden kurmaktadır. Daire, bir şeyin sır sayılabilmesi için devletin onu saklama yönünde bir iradesinin bulunmasını aramakta, bu iradenin önceden resmî bir açıklamayla ortaya konmasını zorunlu görmemekte, zımni iradeyi yeterli saymaktadır. Buna karşılık gizli tutulmak istenen şey başkalarınca biliniyor ya da bilinmesi gerekiyorsa sır niteliği doğmaz; kamuya duyurulmuş ve herkesin bildiği duruma gelmiş bilgi bu vasfı yitirir. Kararda, söylenti ve tahmin düzeyindeki aktarımların bilgiyi sır olmaktan çıkarmadığı, teknolojiyle birlikte çoğalan yayınların da doğruluğu genel olarak bilinir hale gelmedikçe aynı sonucu doğurmadığı belirtilmiştir. Nitelendirme yetkisi bakımından Daire, bir bilgi veya belgenin özünde devlet sırrı olup olmadığını saptamanın mahkemeye ait bulunduğunu, hâkimin uzmanlığı dışındaki teknik konularda bilirkişiye başvurulabilse de niteliği yine mahkemenin belirleyeceğini vurgulamakta; sır vasfının uygulamada çoğunlukla idari gizlilik sınıflandırmasıyla verildiğini eklemektedir.

3.CD E.2022/9734 K.2023/9779 Onama

Özünde devlet sırrı niteliği bulunmasa da devlet menfaatleri için gizli tutulması gereken bilgi veya belge, yetkili makamın kanun ya da düzenleyici işleme dayanarak açıklanmasını yasaklaması hâlinde TCK m.334-337’nin konusuna girer. Maddelerdeki “niteliği bakımından gizli kalması gereken” ibaresi de bu bilgi ve belgeleri ifade eder.

Detaylı özeti gör

Karar, bu alandaki bilgileri üç kademede ele almaktadır. En üstte özünde devlet sırrı olan bilgiler, ortada devlet menfaati nedeniyle gizli tutulup açıklanması yasaklananlar, altta ise devlet güvenliğiyle ilgisi bulunmayıp yalnız devletin idaresine ilişkin bilgiler yer almaktadır. Son gruba giren ve ayrıca yasaklanmamış bilgiler bu maddelerin konusu değildir; bunlar için kamu idaresinin menfaatlerini, güvenilirliğini ve düzenli işleyişini koruyan TCK m.258 hükmü öngörülmüştür. Orta kademeye girebilmek, yetkili makamın kanuna veya düzenleyici işleme dayanan yasağını gerektirir. Yasak, yürütme işlemiyle konulabileceği gibi belgeye damga ya da özel yazı iliştirilmesi, uyarı veya tabela yerleştirilmesiyle de oluşturulabilir; idare bu vasfı çoğunlukla gizlilik sınıflandırmasıyla verir. Bir bilgi veya belgenin en üst kademede bulunup bulunmadığını mahkeme belirler. Teknik konularda bilirkişiye başvurulabilse de nitelendirme mahkemeye aittir.

3.CD E.2021/16038 K.2023/7890 Onama

TCK m.334, 335, 336 ve 337’deki sırlar, özünde devlet sırrı olmamakla birlikte devlet menfaatleri için gizli tutulması gereken ve bu nedenle yetkili makamlarca kanun veya düzenleyici işlemle açıklanması yasaklanan bilgi ya da belgelerdir. Yasaklama hukuka ve usule uygun yapılmalıdır; bu koşulları taşımayan yasaklama bilgi veya belgeye açıklanması yasaklanmış sır niteliği vermez.

Detaylı özeti gör

Karar, açıklama yasağının uygulamada nasıl somutlaştığını gizlilik sınıflandırması üzerinden açıklamaktadır. Daire, idari makam ve organların bilgi, belge veya şeylere açıklanması yasaklanmış sır vasfını çoğunlukla bir gizlilik derecesi vererek kazandırdığını belirtmekte ve güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasına ilişkin yönetmelikteki dört sınıfı aktarmaktadır. En üst sınıf, izinsiz açıklandığında devletin güvenliği ile ulusal varlık ve bütünlüğe hayati ölçüde büyük zarar verecek ve yabancı devlete yarar sağlayacak kayıtları; ikinci sınıf aynı değerlere ciddi zarar verecek olanları kapsar. Üçüncü sınıfta açıklanması devletin menfaatini ve itibarını zedeleyecek ya da yabancı devlete yarar sağlayacak olanlar bulunur. Son sınıf ise üst derecelerle korunması gerekmese de bilmesi gerekenler dışındakilerce öğrenilmesi istenmeyenleri içerir. Derecelendirme yalnız yazılı belgelerle sınırlı değildir; mesaj, rapor, araç, gereç, tesis ve yerleri de kapsar.

3.CD E.2021/19973 K.2023/4170 Onama

TCK’nın 334, 335, 336 ve 337. maddelerinde düzenlenen sırlar özünde devlet sırrı değildir; ancak devlet menfaatleri için gizli tutulmaları gerektiğinden yetkili makamlarca kanun veya düzenleyici işlemlerle açıklanmaları yasaklanan bilgi ya da belgelerdir. Bu yasaklama hukuka ve usulüne uygun olmalı, aksi hâlde bilgi veya belge açıklanması yasaklanmış sır niteliği kazanmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, sır vasfının ne zaman yitirileceğini belirleyen ölçütleri açıklamaktadır. Daireye göre gizli tutulmak istenen şey başkalarınca biliniyor ya da bilinmesi gerekiyor ise artık sır sayılamaz; kamuya açıklanarak herkesin bildiği duruma gelen bilgi de bu niteliğini kaybeder. Buna karşılık söylenti veya tahmin düzeyindeki aktarımlar aynı sonucu doğurmaz ve Daire bu ayrımda öğreti çalışmalarına dayanmaktadır. Teknolojinin gelişmesi ile haberleşme olanaklarının artması sırların korunmasını güçleştirse de devlet sırlarına ilişkin yayınlar, doğrulukları herkesçe bilinir hâle gelmedikçe gizlilik vasfını ortadan kaldırmaz; bu değerlendirme Askeri Yargıtay içtihadıyla desteklenmiştir. Kararda ayrıca sır vasfının çoğunlukla idari makamların yaptığı gizlilik sınıflandırmasıyla verildiği ve bu sınıflandırmanın yalnız yazılı belgeleri değil mesaj, rapor, araç, gereç, tesis ve yerleri de kapsadığı belirtilmiştir.

3.CD E.2021/10947 K.2023/4169 Onama

TCK m.334-337’de korunan sırlar, özünde devlet sırrı değildir. Bunlar devlet menfaatleri nedeniyle gizli tutulması gereken, niteliği gereği gizli kalan ve açıklanmaları yetkili makamca kanun veya düzenleyici işleme dayanılarak yasaklanmış bilgi ve belgelerdir.

Detaylı özeti gör

Kararda yasağın muhataba ulaştırılması boyutu da ele alınmıştır: yetkili makam, duruma göre sirküler, tebliğ ya da resmî açıklama yoluyla veya yazılı yahut sözlü bir uyarıyla ilgilileri açıklama yasağından haberdar edebilir. Yasak, yürütmenin herhangi bir işlemiyle konulabileceği gibi, belgeye gizlilik derecesi damgası veya özel bir yazı konulması, uyarı ya da tabela yerleştirilmesi biçiminde de somutlaşabilir; Daire, bu vasfın idari makam ve organlarca çoğunlukla gizlilik sınıflandırması yapılarak verildiğini de saptamıştır. Bunun arka planında, sırrın doğması için devletin saklama yönünde bir iradesinin bulunmasının yeterli görülmesi, bu iradenin önceden resmî bir açıklamayla duyurulmasının aranmaması, buna karşılık başkalarınca bilinen ya da bilinmesi gereken bir şeyin sır sayılmaması yatmaktadır. Bir bilgi veya belgenin özünde devlet sırrı olup olmadığını takdir yetkisi ise mahkemeye bırakılmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.