İçeriğe geç

TCK Madde 330 Gizli kalması gereken bilgileri açıklama

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 330, Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri siyasal veya askerî casusluk maksadıyla açıklayan kimseye müebbet hapis cezası verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 330 - Gizli kalması gereken bilgileri açıklama

Resmi Metin

Gizli kalması gereken bilgileri açıklama

Madde 330- (1) Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri siyasal veya askerî casusluk maksadıyla açıklayan kimseye müebbet hapis cezası verilir.

(2) Fiil, savaş zamanında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeyle karşı karşıya bırakmış ise, faile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.330, Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgilerin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla açıklanmasını cezalandırır. Korunan hukuki değer, bu nitelikteki gizli bilgilerin açıklanmaması suretiyle Devletin güvenliği ile iç ve dış siyasal yararlarıdır. Suçun maddi unsuru, belirtilen nitelikteki gizli bilgilerin açıklanmasıdır; failin bu açıklamayı siyasal veya askerî casusluk maksadıyla yapması aranır. Manevi unsur kasttır; kastın yanında failin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla, yani özel bir amaçla hareket etmesi gerekir. Bu fiili işleyen kimseye müebbet hapis cezası verilir; bu, düz müebbet hapis cezasıdır.

İkinci fıkra, fiilin belirli koşullarda işlenmesini ağırlaştırıcı bir hâl olarak düzenler. Fiil, savaş zamanında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeyle karşı karşıya bırakmış ise, faile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir. Böylece birinci fıkradaki düz müebbet hapis cezası, bu koşulların gerçekleşmesi halinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına yükselir ve iki yaptırım birbirinden ayrıdır. Madde metninde daha az cezayı gerektiren bir hâl öngörülmemiştir. Metinde soruşturmayı izne veya şikâyete bağlayan bir düzenleme yer almadığından suç resen soruşturulur.

Gerekçe

Madde, Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgilerin, özel bir maksatla yani siyasal veya askerî casusluk için açıklanmasını cezalandırmaktadır. “Siyasal veya askerî casusluk” maksadı ve söz konusu suçun nitelikli hâlleri hakkında açıklamalar için yukarıdaki maddelerin gerekçelerine bakılmalıdır.

TCK m.330 ile İlgili Yargıtay Kararları

9 karar gösteriliyor.

CGK E.2019/656 K.2021/324

TCK m.330’daki suçun manevi unsuru için kastın yanında bilgileri siyasal veya askerî casusluk maksadıyla açıklama özel maksadı da aranır; bu casusluk kastı saptanamazsa m.329’daki suç oluşur. Sır, onu öğrenmeye yetkili olmayan kişiye açıklandığında veya yayımlandığında suç meydana gelir; açıklamanın yapılmış olması yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.330 ile m.329'un maddi unsurlarının birebir aynı olduğunu, bu nedenle m.329 için yapılan açıklamaların m.330 yönünden de geçerli bulunduğunu belirtir; iki suç casusluk maksadıyla ayrılır. Fail için özel bir sıfat aranmaz ve hükümde "kimse" ibaresi kullanılır. Sırrı yetkili olarak elinde tutan kişinin yanı sıra onu herhangi bir sıfatı olmadan veya hukuka aykırı yoldan öğrenen kişi de hükmün kapsamındadır. Suç taksirle işlenemez. Özel kast delillerle açıkça ortaya konmalı; casus ile yararına casusluk yapılan ülke arasındaki hizmet kabulü sözleşmesinin veya casusluğa karine oluşturabilecek delillerin açıklığa kavuşturulması gerekir. Zarar suçu olmadığından açıklamanın devlete fiilen zarar vermesi şart değildir. Gizli bilgi içeren belge hileyle alınır ya da çalınır ve ardından casusluk maksadıyla açıklanırsa, gerçek içtima gereğince hem TCK m.326 hem de m.330 uygulanır.

3.CD E.2021/16038 K.2023/7890 Onama

Özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeler, TCK’nın 326, 327, 328, 329 ve 330. maddelerinde “devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgi, belge veya vesikalar” sözüyle karşılanmıştır.

Detaylı özeti gör

Karara göre devletin sırları üçe ayrılır: özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeler, yetkili makamların açıklanmasını yasakladıkları ve idari kurumların gizli tuttukları. Bunlar arasında bir ağırlık farkı vardır. Birinci grup devletin güvenliği ve bekası ile milli menfaatlere ve milli güvenliğe ilişkin çıkarlarla doğrudan ilgilidir; ikinci grup ise aynı düzeyde olmasa da devlet menfaatleri için önemli görülen bilgi ve belgelerden oluşur. TCK m.326-330'daki ibare, bu tasnifin yalnız birinci grubunu karşılamaktadır; dolayısıyla bir bilginin idarece gizli tutulmuş olması tek başına anılan maddelerin kapsamına girmesini sağlamaz. Bir bilgi veya belgenin özünde devlet sırrı sayılıp sayılmayacağının tayini mahkemeye ait olup, hâkimin bilgisi dışındaki teknik konularda bilirkişi dinlenebilir. Kararda ayrıca, hâkimin ya da heyetin sır niteliğindeki belgeleri incelemiş ve içeriğine vakıf olmuş olmasının, o bilginin sır vasfını ortadan kaldırmayacağı vurgulanmıştır.

3.CD E.2021/11774 K.2023/6040 Onama

Devletin güvenliği ve bekasıyla, millî menfaatlerle ve millî güvenliğe ilişkin çıkarlarla bağlantılı bilgi ve belgeler özünde devlet sırrı niteliği taşıyabilir. TCK m.326-330, bunları devlet güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararlar bakımından niteliği itibarıyla gizli tutulması gereken bilgi, belge ve vesikalar olarak ifade eder.

Detaylı özeti gör

Karara göre gizli kalması gereken bir husus kamuya mal olup herkesin bildiği hale gelmişse sır olmaktan çıkar; ancak bu ölçüt mutlak değildir. Rivayet ve tahmin düzeyinde kalan aktarımlar bilginin sır olma vasfını ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde, devletlerin sırları konusunda çeşitli yayınlar yapılmış olsa bile, açıklananın doğruluğu herkesçe malum hale gelmedikçe gizlilik korunur; karar bu noktada Askeri Yargıtayın bir kararına dayanmaktadır. Teknolojinin ve haberleşme imkânlarının gelişmesinin devlet sırlarını korumayı güçleştirdiği de ayrıca vurgulanır. Böylece sır niteliği, bilginin dolaşıma girmiş olmasına değil, doğruluğunun herkesçe bilinir hale gelmiş olmasına bağlanmıştır. Kararda, üçüncü kişilerce bilinmesi uluslararası ilişkiler yönünden sakıncalı olan ve devletin dış ilişkilerine zarar verebilecek nitelikteki savunma ve güvenlik bilgilerinin de devlet sırrı kapsamında sayıldığı belirtilmektedir.

3.CD E.2021/19973 K.2023/4170 Onama

Bir bilgi veya belgenin özünde devlet sırrı sayılması, objektif ve sübjektif koşulların birlikte gerçekleşmesini gerektirir. Bu kapsamdaki devlet sırları TCK m.326-330’da, devlet güvenliği ya da iç veya dış siyasal yararlar nedeniyle niteliği gereği gizli kalacak bilgi, belge ve vesikalar şeklinde tanımlanmıştır.

Detaylı özeti gör

Karara göre bir bilgi ya da belgenin özünde devlet sırrı olup olmadığının tayini mahkemeye aittir. Hâkimin uzmanlığı dışında kalan teknik konularda bilirkişi dinlenebilirse de, bilginin niteliğini, yani devlet sırrı sayılıp sayılmayacağını yine mahkeme kendisi belirler; bilirkişi görüşü bu nitelendirmenin yerini almaz. Kararda bu yaklaşım Askeri Yargıtay içtihatlarına dayandırılmıştır. Mahkemenin yapacağı değerlendirme iki yönlüdür. Sübjektif yönden, devletin o bilgiyi sır olarak saklama iradesinin bulunması aranır; bu iradenin resmî makamlarca önceden açıklanmış olması gerekmez, zımni irade yeterlidir. Objektif yönden ise sır olarak gizlenmek istenen şey başkalarınca biliniyor ya da bilinmesi gerekiyorsa sır niteliği doğmaz; kamuya açıklanmış ve herkesin bildiği hale gelmiş bir husus da bu vasfı yitirir.

CGK E.2022/546 K.2023/356

TCK m.330’daki suç bakımından kastın yanı sıra bilgileri siyasal veya askerî casusluk maksadıyla açıklama özel maksadı da aranır ve bu kast delillerle birlikte açıkça ortaya konmalıdır. Casusluk kastı saptanamazsa m.329’daki suç oluşur; TCK m.330’daki suç taksirle işlenemez.

Detaylı özeti gör

Genel Kurul, TCK m.330'un mülga 765 sayılı Kanundaki devlet sırrını ifşa suçunun tekrarı niteliğinde ve İtalyan Ceza Kanunundan alınmış olduğunu belirtmiştir. İki metin karşılaştırıldığında suçun unsurları bakımından fark bulunmadığı ve temel cezanın yine müebbet hapis olduğu görülmektedir. Fiil savaş zamanında işlenmiş veya devletin savaş hazırlıklarını, savaş etkinliğini ya da askerî hareketlerini tehlikeyle karşı karşıya bırakmışsa ağırlaştırılmış müebbet hapis öngörülür. Korunan hukuki yarar devlet güvenliği, iç ve dış siyasal yararlar ile millî savunmadır. Maddi unsur, niteliği gereği gizli tutulması gereken bilginin casusluk maksadıyla açıklanmasıdır. Bu özel maksat delillerle ortaya konmalıdır; casus ile yararına casusluk yapılan ülke arasında hizmet ilişkisi kuran bir anlaşma veya casusluğa karine oluşturabilecek veriler, özel kastın ispat araçları olarak gösterilmiştir.

Diğer kararlar (4)
3.CD E.2021/15259 K.2022/3429

Özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeler casusluk amacıyla açıklanırsa TCK m.330’daki, bu amaç olmadan açıklanırsa m.329’daki suç oluşur; casusluk amacıyla temin edilmiş bilgi ve belgelerin başkalarına açıklanması da m.330 kapsamındadır. Soyut tehlike suçu niteliğindeki m.328 ve m.330’da ayrıca netice aranmadığından temin ve açıklama ayrı iki fiil, dolayısıyla ayrı iki suçtur ve her birinden ayrıca ceza verilmelidir.

Detaylı özeti gör

Karar, sırları gizlilik derecelerine göre çok gizli, gizli, özel ve hizmete özel olmak üzere dört sınıfa ayırmakta; ayrım ölçütünü izinsiz açıklamanın devletin güvenliğine, ulusal varlık ve bütünlüğe, iç ve dış menfaatlere vereceği zararın ağırlığına bağlamaktadır. Daire, casusluk maksadını TCK m.327 ile m.328 ve m.329 ile m.330 arasındaki temel ölçüt kabul etmektedir. Bu maksadın failin kişilik özellikleri, bilginin elde edilme zamanı, yeri ve yöntemi ile varsa örgüt bağlantısından çıkarılacağını; istihbarat birimlerinde görevlendirilen kişilerin izinsiz paylaşımında ise maksadın varlığının kabul edileceğini belirtmektedir. İçtima bakımından TCK m.44'ün uygulanabilmesi, fiilin hukuki anlamda tek sayılmasına bağlıdır. Suça konu bilgi tesadüfen de ele geçirilebildiği için açıklama önceki bir temine bağlı değildir; bu nedenle görünüşte içtima kuralları işletilemez. Somut olayda istihbarat biriminde çalışan sanıklardan birinin örgütsel talimatla izi sürülemeyen bir sistem kurduğu, elde edilen istihbari verilerin bu yolla iki yıl boyunca örgüt hiyerarşisine aktarıldığı tespit edilmiştir.

3.CD E.2022/39808 K.2023/2715

Özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgelerin casusluk amacıyla açıklanması TCK m.330’daki suçu, bu amaç bulunmadan açıklanması m.329’daki suçu oluşturur. Casusluk maksadı, m.327 ve m.329’daki suçlarla m.328 ve m.330’daki suçları ayıran en temel ölçüttür; casusluk amacıyla temin edilen bilgi ve belgelerin başkalarına açıklanması ayrıca m.330’daki suça vücut verir.

Detaylı özeti gör

Karar, casusluk suçlarının ortak çerçevesini belirledikten sonra manevi unsuru ayrıntılandırmaktadır. Daire, bu suçları soyut tehlike suçu olarak nitelendirmekte; korunan menfaatin devletin güvenliği, iç veya dış siyasal yararlar ve milli savunmaya ilişkin olduğunu, failin ise herkes olabileceğini belirtmektedir. TCK m.328 bakımından hareket, suça konu bilginin casusluk maksadıyla teminidir; bilginin başkasına verilmesi gerekmez ve suç, sır niteliğindeki bilginin elde edilmesiyle tamamlanır. Kanuni tanımdaki unsurların bilinerek ve istenerek gerçekleştirilmesi kast yönünden yeterli görülmemiş, ayrıca casusluk maksadı aranmıştır. Bu maksat suçun unsuru sayılmasa da manevi unsurun gerçekleşmesi için zorunlu kabul edilmektedir. Maksadın, failin kişilik özellikleri ile bilginin temin edildiği zaman, yer ve yöntem, ayrıca örgüt bağlantısı gibi dışa yansıyan verilerden çıkarılacağı açıklanmıştır. Casus ile casusluğu talep eden arasında anlaşma bulunmasını şart koşan yaklaşım ise kanunda yer almayan bir koşul eklediği için benimsenmemiştir.

3.CD E.2021/4197 K.2023/2716

Casusluk amacıyla özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgelerin açıklanması TCK m.330’daki suçu, bu amaç olmaksızın açıklanması ise m.329’daki suçu meydana getirir. TCK’nın 327 ve 329. maddelerindeki suçları 328 ve 330. maddelerindeki suçlardan ayıran en temel ölçüt casusluk maksadıdır; bu maksatla temin edilen bilgi ve belgelerin başkalarına açıklanması ayrıca m.330’daki suçu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Kararda gizlilik dereceleri dörde ayrılmakta; üst iki derecede ölçüt, izinsiz açıklamanın devletin güvenliği ile ulusal varlık ve bütünlüğe vereceği zararın hayati ya da ciddi olması, alt derecelerde ise devletin menfaat ve itibarının zedelenmesi veya bilginin bilmesi gerekenlerle sınırlı tutulmasıdır. Casusluk teriminin 765 sayılı Kanunda da 5237 sayılı Kanunda da açıkça tanımlanmadığı, öğretide bir bilgiye ya da hedefe ulaşmak için yürütülen gizli haber alma faaliyetinin örgütlenmesi ve yöntemlerinin bütünü olarak açıklandığı belirtilmiştir. Suçların maddi konusu, devletin güvenliği ile iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği gereği gizli kalması gereken bilgiler, yani özünde devlet sırrı olan bilgilerdir; belge ve vesika bir gerçeğe tanıklık eden yazı, resim veya film gibi kayıtları, evrak ise kâğıt yaprakları ile resmî kurumlarda işlem gören belgeleri karşılar. Daire ayrıca 1940 tarihli bir içtihada dayanarak, bilginin tesadüfen değil casusluk kastı ve niyetiyle emek harcanarak elde edilmesinin arandığına işaret etmiştir.

3.CD E.2021/4383 K.2023/2717

Açıklama fiilinde casusluk amacı bulunması TCK m.330’u, bulunmaması m.329’u gündeme getirir. Bilgiyi temin etmek açıklamadan ayrı bir hareket olduğundan, casusluk maksadıyla elde edilen devlet sırrı niteliğindeki bilgi veya belgenin başkasına açıklanması m.330 kapsamında ayrıca suç oluşturur.

Detaylı özeti gör

Kararın gerekçesi, ayrı suç kabulünü içtima kuralları üzerinden temellendirmektedir. Daire, 5237 sayılı kanunun genel ilkesinin gerçek içtima olduğunu saptadıktan sonra TCK m.44'ün uygulanma koşullarını sıralamaktadır: olayda görünüşte içtima kurallarının işletilebilir olmaması, fikrî içtima yasağı getiren özel bir hükmün bulunmaması ve her şeyden önce fiilin hukuki anlamda tek sayılması gerekir. Bu suçlar tehlike suçu olduğundan ve ayrıca bir neticenin gerçekleşmesi aranmadığından, bilgiyi elde etme ile onu başkasına duyurma iki ayrı harekettir. Kararda ayrıca suça konu bilginin tesadüfen ele geçmesi gibi yollarla da öğrenilebileceği, dolayısıyla açıklamanın mutlaka önceki bir temine bağlanamayacağı, bu nedenle görünüşte içtima kurallarının da uygulanamayacağı belirtilmiştir. Daire, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk başlığı altındaki 327 ila 330. maddeler yönünden fikrî içtimadan ya da bileşik suçtan söz edilemeyeceğini, gerek mülga kanun gerekse yürürlükteki kanun uygulamasında öğreti ile Yargıtay uygulamasının bu noktada duraksamasız olduğunu vurgulamış ve 1967 tarihli bir daire kararını örnek göstermiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.