İçeriğe geç

TCK Madde 317 Askerî komutanlıkların gasbı

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 317, kanunen yetkili olmadan bir askerî birliğin, savaş gemisinin, kalenin, askerî üs veya tesisin ya da bir liman veya şehrin komutasını ele geçirenlere ve yetkili komutan olup komutanlığı bırakma emrine uymayanlara müebbet hapis cezası verilmesini düzenler.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 317 - Askerî komutanlıkların gasbı

Resmi Metin

Askerî komutanlıkların gasbı

Madde 317- (1) Kanunen yetkili olmadıkları veya Devlet tarafından memur edilmedikleri halde, bir asker kıtasının veya donanmasının veya savaş gemisinin veya savaş hava filosunun veya bir kale veya müstahkem mevkiin veya bir askerî üssün veya tesisin, bir liman veya şehrin komutasını alanlara müebbet hapis cezası verilir.

(2) Kanunen yetkili olmaları veya Devlet tarafından görevlendirilmeleri suretiyle yukarıda gösterilen yerlerin komutanı bulunanlardan, yetkili makamlarca komutanlığı terk etmeleri için verilen emirlere uymayanlara da aynı ceza verilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.317, kanunen yetkili olmadıkları veya Devlet tarafından memur edilmedikleri halde belirli askerî yerlerin komutasını ele geçiren kişiler ile yetkiyle komutan bulundukları halde komutanlığı terk emrine uymayan kişileri cezalandırır. Korunan hukuki değer, ülkenin savunması ile askerî birlik, tesis ve yerlerin meşru komuta düzeni altında bulunmasıdır. Maddede birbirinden ayrı iki hâl düzenlenir. Birinci hâlde fail, kanunen yetkili olmadığı veya Devlet tarafından memur edilmediği halde bir asker kıtasının, donanmanın, savaş gemisinin, savaş hava filosunun, bir kale veya müstahkem mevkiin, bir askerî üs veya tesisin ya da bir liman veya şehrin komutasını alır. İkinci hâlde fail, kanunen yetkili olması veya Devlet tarafından görevlendirilmesi suretiyle bu yerlerin komutanı bulunmakta olup, yetkili makamlarca komutanlığı terk etmesi için verilen emirlere uymaz. Manevi unsur kasttır; failin komutayı yetkisiz ele geçirme veya terk emrine bilerek ve isteyerek uymama iradesiyle hareket etmesi aranır.

Her iki hâl için de öngörülen ceza müebbet hapistir; bu, düz müebbet hapis cezası olup ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası değildir. İki hâlin yaptırımı aynı olduğundan, komutayı yetkisiz ele geçiren fail ile terk emrine uymayan fail bakımından ceza kademesi arasında fark bulunmamaktadır. İlk hâl komutanlığın yetkisiz olarak alınmasını, ikinci hâl ise yetkili komutanın bildirilen terk emrine rağmen komutanlığı bırakmamasını cezalandırır; ortak nokta meşru askerî komuta düzeninin ihlalidir. Öngörülen ağır yaptırım, fiilin ülkenin savunması bakımından yarattığı tehlikeye dayanır. Madde metninde temel şekle bağlı ayrı bir nitelikli hâl, daha az cezayı gerektiren bir hâl, tüzel kişilere özgü güvenlik tedbiri ya da soruşturmayı izne veya şikâyete bağlayan bir düzenleme yer almamaktadır; suç resen soruşturulur.

Gerekçe

Madde metninde gösterilen yerlerin komutanlıklarını yetkisiz gasp edenleri veya makamların emir ve izniyle işgal ettikleri komutanlıkları terk etmeleri için verilen emirlere uymayanları cezalandırmakta ve böylece memuriyetin gaspı suçları bakımından özel bir hâli kabul etmiş bulunmaktadır. Ancak bu hâlde millî savunma bakımından özel ve vahim tehlike meydana geleceğinden suç, “Millî Savunmaya Karşı Suçlar” Bölümü içine alınmıştır. Böylece söz konusu suç ile korunan hukukî yarar, ülkenin savunmasıdır.

TCK m.317 ile İlgili Yargıtay Kararları

1 karar gösteriliyor.

3.CD E.2021/6496 K.2024/9381 Bozma

Darbe girişiminin sonuca ulaşması, askerî komutanlığın komutasının failce ele geçirilmesini gerektirir. Bu sebeple TCK m.317’deki komutanlık gasbı, Anayasal düzeni değiştirme fiiliyle birlikte gerçekleştirildiğinde m.317/1’den ayrıca ceza verilmez.

Detaylı özeti gör

Karar, komutanlık gasbına ilişkin içtima sonucunu daha geniş bir suçlar arası değerlendirme içinde kurmuştur. Karara göre Anayasa'yı ihlal suçu, yasama organının ve hükûmetin anayasal kurallara uygun biçimde görev yapmasını korur; aynı hukuki değerleri koruyan ve eylemlerin haksızlık muhtevasını tümüyle kapsayan bu suç bütün unsurlarıyla gerçekleştiğinden, sanıkların ayrıca TCK m.311 ve m.312'den cezalandırılmaları mümkün görülmemiştir. Aynı yaklaşım mala zarar verme bakımından da uygulanmış; cebir ve şiddet m.309'un unsuru sayıldığından, helikopterlerden açılan ateş sonucu bir kısım kamu malına zarar verildiği iddiasıyla açılan dava yönünden ayrı bir cezalandırma yoluna gidilmemiştir. Karar ayrıca somut teşebbüsü, zarar tehlikesi doğuran vahim eylem düzeyini aşarak anayasal düzeni doğrudan ortadan kaldırmaya yönelmiş, örgütün ülke genelindeki bütünlüğünden yararlanılarak planlanmış ve başarısı eşzamanlı hareketlere bağlı, hukuki anlamda tek bir fiil olarak nitelendirmiş; iş bölümü içinde amaca katkı sunanların TCK m.37 kapsamında doğrudan fail sayılması gerektiğini kabul etmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.