İçeriğe geç

TCK Madde 247 Zimmet

Özet 3 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 247, Görevi nedeniyle zilyedliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 247 - Zimmet

Resmi Metin

Zimmet

Madde 247- (1) Görevi nedeniyle zilyedliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(3) Zimmet suçunun, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.247 zimmet suçunu düzenlemekte olup, bu suçun faili yalnızca kamu görevlisidir. Görevi nedeniyle zilyedliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçla korunan hukuki değer, hem kamu idaresine duyulan güven hem de idarenin malvarlığıdır; zira fail, kendisine görevi dolayısıyla emanet edilen malı hukuka aykırı biçimde mal edinmektedir.

Kanun, suçun zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesini nitelikli hal saymış ve bu halde verilecek cezanın yarı oranında artırılacağını öngörmüştür. Buna karşılık, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere zimmete geçirilmesi, yani kullanma zimmeti halinde ceza yarı oranına kadar indirilebilir. Zimmet konusunu oluşturan malın değerinin az olması da TCK m.249 uyarınca daha az cezayı gerektirir. Ayrıca fail, iade veya tazmin yoluyla etkin pişmanlıktan (TCK m.248) yararlanarak önemli oranda indirimden faydalanabilir. Zimmet suçu, kamu idaresine karşı işlenen bir suç olması nedeniyle re’sen soruşturulup kovuşturulur.

Gerekçe

Kamu görevlisi, bu görevi dolayısıyla zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu mallar üzerinde ancak görevinin gerektirdiği şekilde tasarrufta bulunabilir. Madde metninde, kamu görevlisinin bu mallar üzerinde görevinin gerekleriyle bağdaşmayan bir surette tasarrufta bulunması, bu malları kendisinin veya başkasının zimmetine geçirmesi suç olarak tanımlanmıştır. Zimmet suçunun konusu, taşınır veya taşınmaz maldır. Bu malın zilyetliğinin kamu görevlisine devredilmiş olması veya kamu görevlisinin bu mal üzerinde koruma ve gözetim yükümlülüğünün bulunması gerekir. Bu malın mülkiyetinin devlete, herhangi bir kamu kurumuna ya da herhangi bir kişiye ait olması arasında fark bulunmamaktadır. Zimmet suçunun oluşabilmesi için, suç konusu malın zimmete geçirilmesi gerekir. Zimmete geçirme, suç konusu mal üzerinde malikmiş gibi tasarrufta bulunmayı ifade eder. Bu tasarruflar, suç konusu şeyin mal edinilmesi, amacı dışında kullanılması, tüketilmesi şeklinde olabileceği gibi, bir başkasına satılması, verilmesi şeklinde de gerçekleşebilir. Zimmete geçirme olgusu, icrai bir davranışla gerçekleşebileceği gibi, ihmali bir davranışla da gerçekleştirilebilir. Zimmet suçunun oluşabilmesi için, suç konusu malın kamu görevlisinin şahsının veya bir başkasının zimmetine geçirilmiş olması arasında fark bulunmamaktadır. Zimmet suçunun faili, kamu görevlisidir. Kişinin kamu görevlisi olup olmadığını belirlerken, ifa ettiği görevin niteliği göz önünde bulundurulmak gerekir. Maddenin ikinci fıkrasında, suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi hâlinde, verilecek cezanın artırılması öngörülmüştür. Zimmet suçunda, suç konusu mal kamu görevlisinin zilyetliğinde veya koruma ve gözetim sorumluluğunda olduğu için, bunun zimmete geçirilmesi için herhangi bir kişinin aldatılmış olması gerekmez. Burada hile, sadece zimmet olgusunun sonradan anlaşılmasının önüne geçilmek amacıyla gerçekleştirilmektedir. Bu bakımdan, zimmet suçundaki hile, suçun delillerini gizlemeye yönelik bir davranıştır. Maddenin son fıkrasında, kullanma zimmetine ilişkin hükme yer verilmiştir. Bu hükümde, zimmet suçunun, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi hâlinde, verilecek cezada indirim yapılması öngörülmüştür. Suç konusu mal üzerinde malikin bulunabileceği tasarruflarla zimmet olgusu ortaya çıktığına göre; kullanmanın malikin bulunabileceği tasarruf niteliğinde olup olmadığına bakmak gerekir. Bu nedenle, her bir kullanmanın, ilgili somut olayın koşulları göz önünde bulundurularak yapılacak bir değerlendirmeyle, zimmeti oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi gerekir. Bu bakımdan, kullanmanın salt belli bir süreyle sınırlı olması, zimmetin oluşumuna engel değildir.

TCK m.247 ile İlgili Yargıtay Kararları

13 karar gösteriliyor.

CGK E.2017/392 K.2019/671 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK m.247/1 basit zimmeti düzenler; ikinci fıkradaki zimmetin açığa çıkmamasına yönelik hileli davranışlarla işlenme, ayrı bir suç değil basit zimmetin daha ağır ceza gerektiren nitelikli hâlidir. Bu hâlde hile aldatıcı olmalı, zimmetin sonradan anlaşılmasını önlemeye yönelmeli ve bunu sağlamaya elverişli bulunmalıdır.

Detaylı özeti gör

Gerekçe, hilenin zimmet suçundaki işlevini madde gerekçesi üzerinden açıklamaktadır. Suç konusu mal zaten kamu görevlisinin zilyetliğinde ya da koruma ve gözetim sorumluluğunda bulunduğundan, zimmete geçirme için herhangi bir kişinin aldatılması gerekmez; buradaki hile yalnız olgunun sonradan anlaşılmasını engellemeye, başka bir anlatımla suçun delillerini gizlemeye yönelir. Kurul, mülga 765 sayılı Kanun'un ihtilasen zimmeti düzenleyen hükmündeki dairesini aldatacak ölçütüne yeni maddede yer verilmediğini, bunun nitelikli zimmetin uygulama alanını genişlettiğini, hileli davranışlar ilk bakışta kolayca anlaşılabilir nitelikte olmadıkça zimmetin kurum içi kayıtlardan ortaya çıkarılmasının nitelikli kabule engel olmadığını açıklamıştır. Somut olayda olağan denetimde, gerekli tutanakların düzenlenmemesi, düzenlenmediği hâlde fatura numarası yazılması ve yazılan numaraların ilgili abonelere ait olmaması gibi kayıt uyumsuzlukları saptanmıştır.

CGK E.2024/198 K.2025/286 İtirazın Kabulü

Zimmete geçirme, suç konusu mal üzerinde malik gibi tasarruf etmektir; malın kamu görevlisinin kendisinin veya bir başkasının zimmetine geçirilmesi suçun oluşması bakımından fark yaratmaz. TCK m.247/2'de zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenme, ayrı suç değil basit zimmetin nitelikli hâli olarak düzenlenmiştir.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, bir köylere hizmet götürme birliğinde encümen toplantıları için ödenen ücretlerden doğmuştur. Kurul, 5355 sayılı Kanun'un ortak hükümler maddesinde huzur hakkının birlik meclisince belirlenecek miktarda ve gösterge rakamlarıyla sınırlı biçimde ödenebileceğini, ödeme yapılacak gün sayısının bir yıl içinde yirmi dördü geçemeyeceğini hatırlatmıştır. Somut olayda birliğin 2006 yılında yirmi dört, 2007 yılında on dokuz encümen toplantısı yaptığı hâlde birlik başkanı sıfatındaki sanığa sırasıyla otuz bir ve yirmi bir toplantı karşılığı ücret ödendiği, ayrıca raporlu olunan günlere ait toplantı tutanaklarının imzalanarak tahakkuk eden ücretlerin alındığı kabul edilmiştir. Karar, kamu zararının belirlenmesinde miktarın kesin biçimde saptanmasının şart olmadığını, rayiç bedelin üzerinde bir alım ya da yapım anlaşıldığında da zararın kabul edileceğini, buna karşılık norma aykırı her davranışın kendiliğinden kamu zararı sayılmaması gerektiğini vurgulamıştır.

5.CD E.2021/5085 K.2024/11900 Kısmen Bozma, Kısmen Onama

Bir malın kendisi veya başkası yararına zimmete geçirilmesi, bunu yapan kamu görevlisinin ya da özel mevzuat uyarınca kamu görevlisi gibi cezalandırılabilen kişinin malın zilyetliğini görevi nedeniyle devralmış veya malı koruyup gözetmekle yükümlü olması hâlinde zimmet suçunu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karar, zimmetin maddi konusunu belediye bütçesinden yapılan bir maaş ödemesi üzerinden ele alır. Daire önce Anayasa'nın idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğunu ve kanunla düzenleneceğini öngören hükmüne, ardından aslî ve sürekli kamu hizmetlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceğini, bunların nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileriyle özlük işlerinin kanunla düzenleneceğini belirten hükmüne dayanmıştır. Somut olayda belediye meclisi kararına dayanılarak Devlet idari teşkilatı içinde yer almayan bir eşbaşkanlık görevine görevlendirme yapılması ve bu kişiye maaş ödenmesi TCK m.247 kapsamında görülmüştür. Beraat eden meclis üyesi bakımından daire, ilgili meclis kararında imzasının bulunmasını ve bir süre belediye başkanlığına vekâlet etmiş olmasını esas alıp diğer sanıkla fikir ve eylem birliği içinde hareket ettiğini kabul etmiş, beraat hükmünü oy çokluğuyla bozmuş, aynı dosyadaki mahkûmiyet hükmüne yönelik temyiz istemini ise esastan reddetmiştir.

CGK E.2021/43 K.2021/287 İtirazın Kabulü

Zimmetin konusu, kamu görevlisine görevi dolayısıyla zilyetliği devredilen veya koruma ve gözetimine bırakılan maldır; suç, bu mal üzerinde görevin gerekleriyle bağdaşmayacak biçimde malik yetkilerinin kullanılmasıyla oluşur. Maddi konu devlete ait olmak zorunda değildir ve kişilere ait mallar da zimmete konu olabilir. Ahzu kabz yetkili avukatın tahsil ettiği müvekkil parasını uhdesinde tutması ise, taraflar arasında ne kamu otoritesinin ne de kamu gücünün kullanılması ve zararın kamu idaresinin güvenirliği ile işleyişi yerine vekâlet ilişkisine yönelmesi nedeniyle hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma olarak nitelendirilir.

Detaylı özeti gör

Karar, avukatın kamu görevlisi sayıldığı aşamanın sınırını yargısal faaliyetin sona erdiği an üzerinden belirlemektedir. TCK m.6 uyarınca avukatlar duruşma ve yargılama faaliyeti kapsamında yargı görevini yapan kişiler arasındadır; ancak bu sıfat, dava sonuçlanıp ilam kesinleştiğinde sona erer. Bu andan sonra müvekkil adına yürütülen işler vekâlet akdine ilişkin hükümler çerçevesinde değerlendirilir. Zimmet yönünden ön şartın, zilyetliğin göreve dayalı olarak devredilmiş ya da koruma ve gözetim yükümlülüğünün bulunması olduğu, bu şart gerçekleşmedikçe suçtan söz edilemeyeceği vurgulanmıştır. Dosya kapsamına göre kesinleşen kamulaştırma bedeli ilamına dayalı icra takibi sonucunda reddiyat makbuzlarıyla tahsil edilen tutar müvekkile verilmemiş, sonradan müvekkilin başlattığı takip yoluyla kısmi ödeme yapılmıştır. Uyuşmazlık, eylemin zimmet mi hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma mı olduğu ve ikinci ihtimalde uzlaştırma gerekip gerekmediği olarak belirlenmiştir.

CGK E.2012/1274 K.2013/33 İtirazın Reddi

TCK m.247/1 basit zimmeti, ikinci fıkra zimmetin açığa çıkmamasına yönelik hileli davranışlarla işlenen nitelikli hâli, üçüncü fıkra ise malın geçici kullanımdan sonra iade edilmek üzere alındığı kullanma zimmetini daha az ceza gerektiren hâl olarak düzenler. Fiilin kullanma zimmeti sayılması, failin kastının mal edinmeye mi yoksa geçici kullanıp iadeye mi yöneldiğinin her somut olayda belirlenmesine bağlıdır; herhangi bir uyarı, ihbar, şikâyet veya soruşturma olmadan malın kendiliğinden kuruma iade edilmesi bu tespitte önemli bir ölçüttür.

Detaylı özeti gör

Karar, kullanma zimmetinin yargısal uygulamada doğuşunu ve sonradan kanunlaşmasını birlikte açıklamaktadır. Mülga kanun döneminde, kamu adına tahsil edilen paranın zamanında yatırılmayıp gelir getirici işlemlerde kullanılmasında ve daha sonra ilgili birime yatırılmasında, failin asıl amacının paranın kendisinden çok nemasından yararlanmak olduğu kabul edilmiştir. Kanunda bu adla yer almayan kategori önce yargısal kararlarla oluşturulmuş, ardından üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Bu nedenle kullanma zimmetinde suçun konusu paranın kendisi değil kullanımdan elde edilen yarardır ve değerlendirmede esas alınacak değer de budur. Madde gerekçesine göre kullanmanın belli bir süreyle sınırlı olması zimmetin oluşumuna engel değildir. Somut olayda kasada denetimle açık saptanmış; daha önceki bir denetimden önce açığın krediyle kapatılmış olması ve iade edileceği yolundaki savunma, sonraki dönemde paranın peyder pey alınıp kendiliğinden iade edilmemesi karşısında nitelendirmeyi değiştirmemiş, fiil basit zimmet sayılmıştır.

Diğer kararlar (8)
CGK E.2016/557 K.2018/124 İtirazın Reddi

TCK m.247/1'de basit zimmet düzenlenirken, ikinci fıkrada zimmetin açığa çıkmasını önlemeye yönelik hileli davranışlarla işlenme ayrı suç değil basit zimmetin nitelikli hâli kabul edilmiştir. Nitelikli hâl için hile aldatıcı olmalı, zimmetin sonradan anlaşılmasını önlemeye yönelmeli ve bu sonucu sağlamaya elverişli bulunmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, kooperatif görevlilerinin zimmet suçunun faili olabilmesini özel kanun düzenlemesi üzerinden açıklamaktadır. Suç tarihinde yürürlükte bulunan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 62. maddesinin üçüncü fıkrasında, yönetim kurulu üyeleri ile kooperatif memurlarının kendi kusurlarından doğan zararlardan sorumlu oldukları ve özellikle kooperatifin para ve malları ile bilanço, tutanak, rapor, defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı Devlet memurları gibi ceza görecekleri düzenlenmişti; bu ibare sonradan kamu görevlisi gibi cezalandırılır biçiminde değiştirilerek yeni ceza kanunuyla uyumlu hâle getirilmiştir. Böylece kooperatif yöneticileri de zimmetin faili olabilmektedir. Kurul, nitelikli hâl bakımından madde gerekçesine dayanarak hilenin burada kimseyi kandırmaya değil, olgunun sonradan anlaşılmasını engellemeye ve suçun delillerini gizlemeye yöneldiğini vurgulamış; uyuşmazlığı bir konut yapı kooperatifinin yönetim kurulu başkanı ile muhasip üyesi bakımından değerlendirmeye geçmiştir.

CGK E.2023/456 K.2024/126

TCK m.247/1 basit zimmeti, ikinci fıkra zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenen nitelikli hâli düzenler; nitelikli zimmette hile bu sonucu doğurmaya elverişli, yoğun ve aldatıcı olmalıdır. Davranışlar eylemin ortaya çıkmasını önlemeye yönelmiyorsa veya zimmet ya da miktarı ilk bakışta olağan ve basit bir iç denetim, araştırma veya karşılaştırmayla kolay ve kesin biçimde belirlenebiliyorsa basit, aksi hâlde nitelikli zimmet oluşur.

Detaylı özeti gör

Gerekçe, nitelikli zimmette hilenin aldatıcılık ve yoğunluk eşiğini belirlemektedir. Öğretiden aktarılan ölçüte göre hileli davranışlar öyle bir düzeyde bulunmalıdır ki gerçek eylemin ortaya çıkması uzmanlık gerektiren araştırmaların yapılmasını gerektirsin. Buna bağlı olarak, eylemin açığa çıkmamasında rol oynayan etken hilenin kendisi değil de denetim ve gözetimle görevlendirilmiş kişilerin dikkatsizliği ya da özensizliği ise, o davranışa hileli nitelik atfedilemez. Kurul aldatıcılığın hilenin içkin özelliği olduğunu, aksi kabulün aldatıcı olmayan davranışların cezayı ağırlaştırıcı neden sayılmasına yol açacağını belirtmiştir. Uygulamada nitelikli zimmetin daha çok şu görünümlerle gerçekleştiği sayılmıştır: zimmetin veya tutarının kurum kayıtları dışında tanık anlatımlarıyla ya da üçüncü kişilerin sunduğu belgelerle saptanması, sahte imza atılması, kurum içi ve kurum dışı makbuzların farklı düzenlenmesi, eyleme hırsızlık ya da gasp süsü verilmesi ve belgelerin yok edilmesi.

CGK E.2017/124 K.2020/36 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.247/1 basit zimmeti, ikinci fıkra ise zimmetin açığa çıkmasını önlemeye yönelik hileli davranışlarla işlenen nitelikli hâli düzenler; 247/2'de “dairesini aldatacak” ibaresinin kullanılmaması nitelikli hâlin kapsamını genişletse de hilenin aldatıcı olması şartı sürer. Davranışlar zimmetin ortaya çıkmasını önlemeye yönelmiyorsa veya zimmet ya da tutarı ilk bakışta olağan ve basit bir iç denetim, araştırma veya karşılaştırmayla kolay ve kesin olarak belirlenebiliyorsa basit, aksi durumda nitelikli zimmet oluşur.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.247'deki genel zimmet ile bankacılık zimmetini suçun maddi konusu ve zilyetlik koşulu bakımından karşılaştırmaktadır. Mülga 4389 sayılı Kanun'da suçun maddi konusu, banka mensuplarına görevleri dolayısıyla tevdi olunan ya da muhafaza, denetim veya sorumlulukları altında bulunan, bankaya ait para ve diğer varlıklardı. Yürürlükteki 5411 sayılı Kanun'da ise konu, görevi nedeniyle zilyetliği devredilen veya koruma ve gözetim yükümlülüğü altında bulunan para, para yerine geçen evrak ve senetler ile diğer mallardır. Eski düzenlemede malın bankaya ait olması aranırken yenisinde bu şart aranmamış, zilyetliğin göreve dayalı olarak devredilmiş olması yeterli görülmüştür. Kurul, buradaki zilyetliğin hukuki anlamda zilyetlik olduğunu, failin mal, para veya senet üzerinde tasarrufa yetkili bulunmasının yettiğini, fiilen zilyet olmasının aranmadığını belirtmiştir. Suçun ani hareketli ve yalnız kastla işlenebilen bir suç olduğu, zimmete geçirme fiilinin gerçekleştiği anda ve yerde tamamlandığı da vurgulanmıştır.

CGK E.2013/200 K.2013/236 İtirazın Kabulü

Zimmetin açığa çıkmasını önlemeye yönelik hileyle işlenen fiil bağımsız bir suç olmayıp basit zimmetin nitelikli hâlidir; hilenin aldatıcı ve zimmetin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması gerekir. Mülga 765 sayılı TCK m.202/2'deki “dairesini aldatacak” ibaresine yeni maddede yer verilmediğinden, hile ilk bakışta olağan ve basit bir denetim, araştırma veya karşılaştırmayla kolay ve kesin biçimde anlaşılamıyorsa zimmet veya tutarı kurum içi kayıtlardan saptansa da nitelikli zimmet kabul edilebilir.

Detaylı özeti gör

Somut olayda sanık, bir yapı kooperatifinin yönetim kurulu başkan yardımcısıdır ve kooperatifler mevzuatı uyarınca kamu görevlisi gibi cezalandırılacağı kabul edilerek yargılanmıştır. Genel kurul veya yönetim kurulu kararı alınmaksızın, kooperatifin bankada parası bulunmasına ve krediye ihtiyaç duyulmamasına rağmen, birkaç ay içinde kooperatif adına yedi kredi sözleşmesi düzenlenmiştir. Krediler, kooperatifin aynı şubedeki parası teminat gösterilerek çekilmiş ve tutarın büyük bölümü sanığın yönetim kurulu üyesi olduğu bir spor kulübüne aktarılmıştır. Hileli davranış değerlendirmesinde iki unsur öne çıkmıştır: kredi sözleşmelerinde kooperatifin bilinen adresi yerine sanığın başkanı olduğu başka bir kuruluşun adresinin verilmesi ve yevmiye defterine işlenen kayıtların alınan kredilerle ilgisinin bulunmayıp gerçek işlemleri gizlemesi. Kayıtlar üzerinde yapılacak basit bir araştırmayla eylemin ortaya çıkmasının mümkün olmadığı da saptanmıştır.

CGK E.2023/596 K.2024/127 İtirazın Reddi

TCK m.247/1 basit zimmeti, ikinci fıkra ise zimmetin açığa çıkmasını önlemeye yönelik hileli davranışlarla işlenen nitelikli hâli düzenler; nitelikli hâl için hilenin bu sonucu doğurmaya elverişli, yoğun ve aldatıcı olması gerekir. Davranışlar eylemin ortaya çıkmasını önlemeye yönelmiyorsa veya zimmet ya da miktarı ilk bakışta olağan ve basit bir iç denetim, araştırma veya karşılaştırmayla kolay ve kesin olarak belirlenebiliyorsa basit, aksi takdirde nitelikli zimmet oluşur.

Detaylı özeti gör

Gerekçe, bankacılık zimmetinin ayrı düzenlenme nedenini tarihsel gelişim üzerinden açıklamaktadır. Mülga kanun döneminde özel bir banka mensubunun eylemi, hizmet nedeniyle emniyeti suistimal olarak nitelendirilmekteydi. Buna karşılık kamu ve özel bankaların ortak faaliyeti, kamudan fon toplamak ve bu fonları kendileri veya kamu adına kullanmaktır. Zimmetin sonuçları bakımından iki banka türü arasında fark bulunmadığından, kanun koyucu çalışanlar arasındaki eşitsizliği dikkate alarak 4389 sayılı Kanun'la bankacılık zimmetini mülga ceza kanunuyla uyumlu biçimde ayrıca düzenlemiştir. 4603 sayılı Kanun'la üç kamu bankasının özel hukuk statüsüne tabi anonim şirkete dönüştürülmesi sonucunda kamu ve özel banka ayrımına ve bu banka mensuplarının kamu görevlisi gibi cezalandırılmasına son verilmiş, bu kişiler de genel hükümlere tabi kılınmıştır. Yürürlükteki 5411 sayılı Kanun'un 160. maddesinde ise yaptırım miktarı dışında Türk Ceza Kanunu'na benzer bir düzenlemeye gidilmiştir.

CGK E.2020/241 K.2023/74 İtirazın Reddi

TCK m.247/1'de basit zimmet, ikinci fıkrada ise suçun zimmetin açığa çıkmasını önlemeye yönelik hileli davranışlarla işlenen nitelikli hâli düzenlenmiştir. Davranışlar eylemin ortaya çıkmasını önlemeye yönelmiyorsa veya zimmet ya da miktarı ilk bakışta olağan ve basit bir iç denetim, araştırma veya karşılaştırmayla kolay ve kesin biçimde belirlenebiliyorsa basit, aksi hâlde nitelikli zimmet oluşur.

Detaylı özeti gör

Gerekçe, nitelikli zimmette aranan hile kavramının kapsamını tanım ve uygulama ölçütleri üzerinden belirlemektedir. Ceza kanununda da bankacılık mevzuatında da tanımlanmayan bu kavram, sözlük anlamıyla aldatmak ve yanıltmak için kurulan düzen olarak ele alınmıştır. Yerleşik uygulamaya göre hile nitelikli yalandır; yalanın belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olması, sergileniş biçimiyle karşı tarafın denetleme olanağını ortadan kaldırması gerekir, basit bir yalan hileli hareket sayılamaz. Öğretiden aktarılan görüşlerde de hilenin maddi veya manevi eylemlerle kişiyi hataya düşürmesi, yöneldiği kişinin denetim yapma yetkisini elinden alması ve aldatmaya elverişli olması aranmakta; kaba, çıplak ve kolayca anlaşılabilen bir yalanın kavram dışında kaldığı belirtilmektedir. Buna karşılık eylemin ortaya çıkmamasında belirleyici olan etken hile değil de denetim ve gözetimle görevlendirilmiş kişilerin dikkatsizliği veya özensizliği ise, davranış hileli sayılmaz ve nitelikli zimmet oluşmaz.

CGK E.2014/643 K.2018/368 İtirazın Reddi

Nitelikli zimmetin uygulama alanı genişletilmiş olmakla birlikte hilenin aldatıcı niteliği aranır; hile ilk bakışta olağan ve basit bir denetim, araştırma veya karşılaştırmayla kolay ve kesin biçimde anlaşılamıyorsa zimmet ya da tutarı kurum içi kayıtlardan belirlense bile fiil nitelikli zimmet sayılabilir. Davranışlar eylemin açığa çıkmasını önlemeye yönelmiyorsa veya zimmet ya da miktarı bu yollarla kolay ve kesin olarak saptanabiliyorsa basit, aksi durumda nitelikli zimmet oluşur.

Detaylı özeti gör

Karar, aldatıcı ve suçun ortaya çıkmasını engellemeye elverişli hilenin sonuç doğurmasının nitelikli zimmet için şart olmadığını vurgulamaktadır. Böyle bir yöntem kullanılmasına karşın suç yine de ortaya çıkarılmışsa, kanunun aradığı hileli davranışlar gerçekleştirildiğinden nitelikli zimmet oluşur. Buna karşılık aldatıcılık hilenin içkin özelliği sayıldığından, aldatıcı niteliği bulunmayan bir davranış hile olarak nitelendirilemez; aksi kabul, aldatıcı yanı olmayan bir davranışın cezayı ağırlaştıran neden sayılması sonucunu doğurur. Kurul, kendisinin ve ilgili özel dairenin duraksamasız uygulamasına göndermede bulunarak, zimmetin veya tutarının kurum içi kayıtların incelenmesiyle kolayca ortaya çıkarılabildiği hâllerde eylemin basit zimmet sayıldığını belirtmiştir. Kapsam genişlemesinin kaynağı olarak da, kanun koyucunun yürürlükteki ceza kanunu ile bankacılık kanununun ilgili fıkralarında dairesini aldatacak ve bankayı aldatacak ibarelerinin hiçbirine yer vermemesi gösterilmiştir.

CGK E.2021/280 K.2023/20 İtirazın Reddi

TCK m.247 kapsamında, kamu görevlisinin görevi dolayısıyla zilyetliği kendisine bırakılan veya koruyup gözetmekle yükümlü olduğu mal üzerinde malik gibi tasarrufta bulunması zimmettir; malın kendisinin ya da bir başkasının zimmetine geçirilmesi sonucu değiştirmez. Zimmetin açığa çıkmasını önlemeye yönelik hileli davranışlarla işlenen fiil ise bağımsız bir suç değil, basit zimmetin nitelikli hâlidir.

Detaylı özeti gör

Somut uyuşmazlık, bir konut yapı kooperatifi ile müşavirlik şirketi arasındaki iş ilişkisinden doğmuştur. Taraflar, kooperatife ait konutların, sosyal tesisin ve arıtma binasının ruhsat işlerinin yürütülmesi ile kat mülkiyeti tapularının alınıp teslim edilmesi için otuz bin lira karşılığında anlaşmıştır. Buna rağmen yönetim kurulu, aynı şirkete sözleşmedeki miktarın dışında taksitler hâlinde toplam yüz kırk üç bin lira haksız ödeme yapmış; yönetim kurulu üyesi sanıkların bu yolla zimmet suçunu işledikleri kabul edilmiştir. Faillik yönünden, kooperatif yönetim kurulu üyelerinin kooperatifin para ve malları ile defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacağına ilişkin düzenleme esas alınmıştır. Karar ayrıca kamu zararının saptanmasında miktarın kesin olarak belirlenmesinin şart olmadığını, buna karşılık norma aykırı her davranışın kendiliğinden kamu zararı sayılamayacağını vurgulamıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesi E. 2018/2602 K. 2019/921 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, imam hatibin kanuni görevleri arasında vakıf adına bağış toplamak bulunmadığından, topladığı yardım parası ve takvim bedellerinin kendisine görevi nedeniyle tevdi edilmediğini ve TCK m.247 anlamında zimmetin oluşmadığını kabul etmiş, eylemi güveni kötüye kullanma saymıştır.

Detaylı özeti gör

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesi, müftülük yazısı üzerine bir vakfın yardım kampanyası için camide toplanan parayı ve sattığı takvimlerin bedelini teslim etmeyen imam hatibin durumunu incelemiştir. İlk derece mahkemesi eylemi zincirleme zimmet sayarak mahkumiyet hükmü kurmuş, sanık istinafa başvurmuştur. Daire duruşma açarak paranın sanığa teslim edildiğini ve takvim bedellerinin uhdesinde tutulduğunu sabit görmüştür. Ancak imam hatibin kanuni görevinin dini hizmetler olduğunu, vakıf adına para toplama veya tahsil etme görevinin tanımlanmadığını belirterek zimmet unsurlarının oluşmadığını kabul etmiştir. Vakıf adına toplanan paranın devlet malı da sayılamayacağını ekleyerek eylemi hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma olarak nitelendirmiştir. 4 Nisan 2019 tarihli kararda mahkumiyeti kaldırmış, zincirleme güveni kötüye kullanmadan hüküm kurmuş ve hapis cezasını ertelemiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.