İçeriğe geç

TCK Madde 236 Edimin ifasına fesat karıştırma

Özet 3 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 236, Kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ya da bunlarla bağlantılı şirket, vakıf, dernek veya kooperatiflere karşı taahhüt altına girilen edimin ifasına fesat karıştıran kişiyi üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 236 - Edimin ifasına fesat karıştırma

Resmi Metin

Edimin ifasına fesat karıştırma

Madde 236- (1) Kamu kurum veya kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler ya da kooperatiflere karşı taahhüt altına girilen edimin ifasına fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Aşağıdaki fiillerin hileli olarak yapılması halinde, edimin ifasına fesat karıştırılmış sayılır:

  1. a) İhale kararında veya sözleşmede evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslim veya kabul edilmesi.
  2. b) İhale kararında veya sözleşmede belirtilen miktardan eksik malın teslim veya kabul edilmesi.
  3. c) Edimin ihale kararında veya sözleşmede belirtilen sürede ifa edilmemesine rağmen, süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi.
  4. d) Yapım ihalelerinde eserin veya kullanılan malzemenin şartname veya sözleşmesinde belirlenen şartlara, miktar veya niteliklere uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi.
  5. e) Hizmet niteliğindeki edimin, ihale kararında veya sözleşmede belirtilen şartlara göre verilmemesine veya eksik verilmesine rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi.

(3) Edimin ifasına fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin eden görevli kişiler, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre cezalandırılırlar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.236, kamu kurum veya kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler ya da kooperatiflere karşı taahhüt altına girilen edimin ifasına fesat karıştırma fiilini yaptırıma bağlar. Bu kuruluşlara karşı taahhüt altına girilen edimin ifasına fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Hükmün koruduğu değer, kamusal edimlerin dürüst biçimde ifası ve kamu kaynaklarının korunmasıdır; suç, ihale ilişkisi kurulduktan sonra edimin yerine getirilmesi aşamasında ortaya çıkan hileli davranışları hedef alır.

Kanun, hangi hileli fiillerin edimin ifasına fesat sayılacağını sınırlı biçimde saymıştır. Buna göre ihale kararında veya sözleşmede evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslim veya kabul edilmesi, belirtilen miktardan eksik malın teslim veya kabul edilmesi, edimin süresinde ifa edilmemesine rağmen süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi, yapım ihalelerinde eser veya malzemenin şartname, miktar ya da niteliklere uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi ve hizmet niteliğindeki edimin belirtilen şartlara göre verilmemesine veya eksik verilmesine rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi bu kapsamdadır. Edimin ifasına fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin eden görevli kişiler, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre cezalandırılır. Suçun soruşturma ve kovuşturması şikayete bağlı olmayıp resen yürütülür.

Gerekçe

Bu maddede, edimin ifasına fesat karıştırma suçu tanımlanmıştır. Sözleşmenin imzalanmasıyla ihale süreci sona ermekte ve edimin ifası süreci başlamaktadır. Bu süreçte edimin ifasına fesat karıştırılması bağımsız bir suç olarak tanımlanmıştır. Söz konusu suç, kamu kurum veya kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler ya da kooperatiflere karşı taahhüt altına girilen edimin ifasına fesat karıştırmak suretiyle işlenebilir. Bu bakımdan söz konusu suçun uygulama alanı sadece kamu kurum veya kuruluşlarına karşı girişilen taahhütlerin yerine getirilmesiyle sınırlı tutulmamıştır. Maddenin ikinci fıkrasında, edimin ifasına fesat karıştırma niteliğindeki hareketler sayılmıştır. Sayılan bütün bu hareketlerin ortak özelliği hileli davranışlar olmasıdır. Fıkra metninde beş bent olarak sayılan bu seçimlik hareketler yeterli açıklıkta tanımlandığı için, ayrıca izaha gerek görülmemiştir. Maddenin üçüncü fıkrasına göre, edimin ifasına fesat karıştırma suçunun oluşabilmesi için, kamu görevlilerinin ve sair kişilerin bir menfaat temin etmiş olmaları gerekli değildir. Aksi takdirde, yani edimin ifasına fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin edilmiş olması hâlinde, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre ceza sorumluluğu cihetine gidilir.

TCK m.236 ile İlgili Yargıtay Kararları

18 karar gösteriliyor.

5.CD E.2021/13589 K.2022/4443 Bozma

TCK m.236, edimin ifasına fesat karıştırma hâllerini sınırlı biçimde sayar; seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi m.2'deki kanunilik ilkesine aykırıdır. İkinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yükleniciler, temsilcileri ve edimin ifasında görevli kamu görevlileri; (c), (d) ve (e) bentlerinde ise yalnız edimin ifasında görevli kamu görevlileri fail olabildiğinden suç özel faillik niteliği taşıyan kişilerce işlenebilir.

Detaylı özeti gör

İncelemenin ilk ekseni muayene ve kabul komisyonunun bileşimidir. Suç tarihlerinde yürürlükteki yapım işleri muayene ve kabul yönetmeliği, bu komisyonlarda görevlendirilenlerin tamamının teknik eleman olmasını zorunlu tutmaktadır. Sanıklar kabul işlemlerini yaptıkları işlerin uzmanı olmadıklarını savunduğundan, kurumdan görevleri ve öğrenim durumları hakkında ayrıntılı bilgi alınmalı; teknik eleman sayılıp sayılamayacakları karar gerekçesinde tartışılmalıdır. Sözleşmenin tarafı yüklenicinin sorumluluğu da gözetilerek kamu görevlisi olmayan sanıkların bağlantılı eylemleri birlikte değerlendirilmelidir. İkinci eksende, TCDD müfettişlerinin suç duyuruları üzerine farklı yerlerde aynı suçtan çok sayıda kamu davası açılması ele alınmıştır. Bu davaların akıbeti araştırılmalı, derdest olanlar birleştirilmeli; hukuki kesinti ve mükerrer dava bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. TCK m.43/1 uyarınca artırım yapıldıktan sonra kesinleşen cezalardan mahsup yapılması da ayrıca değerlendirilmelidir.

5.CD E.2022/160 K.2025/5600 Bozma

TCK m.236'da edimin ifasına fesat karıştırma biçimleri tahdidi sayılmıştır; seçimlik hareketlerin veya faillik durumunun genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır. TCK m.236/2-e yönünden edimin ifasında görevli kamu görevlisinin işleyebileceği özgü suça katılan diğer kişiler ancak azmettiren ya da yardım eden olarak sorumlu olabilir; faili bulunmayan suçta şeriklik de kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Karar, ilkenin somut olaydaki sonucunu göstermektedir. Hizmet alımına ilişkin edim nedeniyle sanığın fiili TCK m.236/2-e kapsamında değerlendirilebilecek olsa da, dosyada edimin ifası sürecinde görev alan kamu görevlileri hakkında açılmış bir kamu davası bulunmadığı belirlenmiştir. Faillik sıfatını taşıyan kimse yargılanmadığından, yalnızca şerik olabilecek durumdaki sanığın bu suçtan cezalandırılması mümkün görülmemiş; yerel mahkemenin yasal olmayan gerekçeyle kurduğu mahkûmiyet hükmü yerine beraat kararı verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Daire, kabule göre yaptığı değerlendirmede fiilin ikinci fıkranın hangi bendi kapsamında görüldüğünün hükümde gösterilmemesini CMK m.232/6'ya aykırı bulmuş, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nedeniyle hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesi ve 4735 sayılı Kanun m.27 uyarınca yasaklama kararı verilmesi gerektiğini de eklemiş, hükmü bozmuştur.

5.CD E.2018/4763 K.2022/14309

TCK m.236 suç tanımında zarar açıkça unsur olarak yazılmamış olsa da 6459 sayılı Kanun değişikliğinin gerekçesi, zararın suçun unsuru sayılmasını zorunlu kılar. Edimin ifasına fesat karıştırma hâlleri sınırlı sayıldığından seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır ve suç yalnız özel faillik niteliği taşıyan kişilerce işlenebilir.

Detaylı özeti gör

Karar, zarar unsurunun somut olayda nasıl sınandığını göstermektedir. Bir belediyenin sekiz mahallesine ilişkin temizlik hizmeti alımında, yüklenici tarafından günlük çalışma programının hazırlanıp idari onaya sunulmadığı, idari şartnamede öngörülen nitelikte mühendis yerine başka bir alandan mezun personel çalıştırıldığı, belediye görevlilerinin de edimi eksik biçimde kabul edip ödeme belgelerini düzenleyip onayladıkları ileri sürülmüştür. Daire, dosyadaki bilirkişi kurulu raporunda hizmetin aksatıldığını ve idarenin zarara uğradığını ortaya koyan bir tespit bulunmadığını, temyiz aşamasında sunulan hukuki mütalaanın da aynı yönde olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle kamu zararının hangi biçimde doğduğu ve kesin kabul komisyonunda görev almayanların suçun faili sayılmasının nasıl mümkün olacağı karar yerinde tartışılmadan kurulan mahkûmiyet hükümleri bozulmuş; TCK m.236/2-e kapsamındaki fiil bakımından şeriklik, yasaklama kararı ve hak yoksunluklarına ilişkin eksiklikler de ayrıca gösterilmiştir.

5.CD E.2021/914 K.2022/7943 Bozma

Edimin ifasına fesat karıştırma, ihaleye fesat karıştırmadan bağımsızdır; mal veya hizmetin yalnız ayıplı ya da eksik ifası yetmez, bu durumun hileli hareketlerle gizlenmeye çalışılması ve alıcı tarafın zarar görmesi gerekir, dolayısıyla zarar suçun unsurudur. TCK m.236'daki hâller tahdidi olduğundan seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır; özgü suça katılan diğer kişiler ancak azmettiren ya da yardım eden olarak sorumlu olur.

Detaylı özeti gör

Daire, suçun maddi sınırını belirledikten sonra somut olaydaki araştırma eksikliklerini bu ölçüte göre sıralamıştır. Edimin ifasına fesat karıştırma, ihaleye fesat karıştırmadan bağımsız bir suçtur ve sözleşmeye aykırı her ifayı kapsamaz. Ayıplı veya eksik ifanın hileli davranışlarla gizlenmeye çalışılması ve alıcı tarafın zarara uğraması gerekir. Somut olayda bir okul müdürlüğünün doğrudan temin yoluyla yaptığı alımda, kaçak olduğu ileri sürülen bir fotokopi makinesi ile renkli yazıcının teslim edildiği iddia edilmiştir. Önce kaçakçılık suçundan açılan davanın akıbeti ile teslim edilen cihazların o davada kaçak sayılan mallardan olup olmadığı belirlenmeli, sonra kurumun zarar görüp görmediği araştırılmalıdır. Kabule göre de TCK m.236/2-a bakımından yüklenici şirkette çalışan sanık fail olarak değil, TCK m.39 uyarınca yardım eden sıfatıyla değerlendirilmelidir. Hüküm fıkrasında uygulanması mümkün olmayan bir maddeye yer verilmesi de saptanmış ve hükümler bozulmuştur.

5.CD E.2021/5117 K.2024/11131

Edimin ifasına fesat karıştırma bakımından TCK m.236, suç oluşturan hâlleri tahdidi olarak belirler; kanunilik ilkesi, seçimlik hareketlerin ya da faillik durumlarının genişletilmesine izin vermez. Özel faillik niteliği taşıyan kimselerce işlenebilen bu özgü suçta fail bulunmadığında şeriklik sorumluluğu da kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Kararda suç vasfı ile dava zamanaşımı arasındaki bağ somut biçimde kurulmuştur. Dava konusu ihaleler bakımından kurum zararı doğmadığı saptanmış; eylemlerin sabit görülmesi hâlinde ihaleye fesat karıştırmanın TCK m.235/3-b kapsamında kalacağı, bu fıkradaki cezanın üst sınırı itibarıyla TCK m.66/1-e ve m.67/4 uyarınca sekiz yıllık asli ve on iki yıllık ilaveli dava zamanaşımına tabi olunacağı belirtilmiştir. Bir kısım sanık yönünden zamanaşımını kesen son işlemin 2008 tarihli sorgu, diğerleri yönünden ise 2006 olan suç tarihi olduğu dikkate alınarak sürenin dolduğu sonucuna varılmış ve kamu davalarının düşmesine karar verilmiştir. TCK m.236/2-e yönünden ise teslim alma komisyonunda görev alan kamu görevlileri hakkında açılmış bir dava bulunmadığı belirlenmiş, faillik sıfatını taşıyan kimse yargılanmadan şerik konumundaki sanığın mahkûm edilemeyeceği kabul edilerek beraat yerine kurulan mahkûmiyet hükmü bozulmuştur.

Diğer kararlar (13)
5.CD E.2021/7943 K.2024/4736

TCK m.236 edimin ifasına fesat karıştırma hâllerini sınırlı olarak sayar; seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır ve suç ancak özel faillik niteliği taşıyan kişilerce işlenebilir. Özgü suça katılan diğer kişiler azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir; ancak faili bulunmayan suçta şeriklik kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Somut olay, özgü suçta faillik şartının beraat sonucuna nasıl yansıdığını göstermektedir. Bir afet konutunun projeye aykırı yapıldığı ileri sürülmüş; yapının deprem yönetmeliğine uygunluğunu denetlemek üzere hizmet alımı sözleşmesi imzalayan şirketin müdürü ve çalışanları hakkında görevi kötüye kullanmadan dava açılmıştır. İsnada göre bu kişiler, temel projeye aykırı olduğu hâlde beton dökülmesine izin vermiş ve yine projeye aykırı bir revizyon projesi hazırlamıştır. Tebliğnamede fiilin TCK m.236 yönünden tartışılması istenmiş, ancak Daire bu görüşe katılmamıştır. Teslim alma komisyonundaki kamu görevlileri hakkında açılmış bir dava bulunmadığından, faili olmayan suçta şeriklik kurulamaz ve sanıkların eylemi edimin ifasına fesat karıştırma suçunu oluşturmaz. Deliller takdir edilip gerekçesi gösterilerek verilen beraat hükümleri bu nedenle onanmıştır. Yalnız hükümden sonra ölen bir sanık yönünden TCK m.64 uyarınca karar verilmesi gerektiği için ilgili hüküm bozulmuştur.

5.CD E.2022/46 K.2025/6382

TCK m.236'da edimin ifasına fesat karıştırma hâlleri tahdidi olarak sayılmıştır; seçimlik hareketlerin veya faillik durumunun genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır. TCK m.40/2 anlamında özgü olan ve m.236/2-e uyarınca edimin ifasında görevli kamu görevlisinin işleyebildiği suça katılan başkaları yalnız azmettiren ya da yardım eden olarak sorumlu olabilir; fail bulunmayan suçta şeriklik mümkün değildir.

Detaylı özeti gör

Fiilin hukuki niteliği, kararın görevli mahkemeye ilişkin sonucunu da değiştirmiştir. Bir çalışma ve iş kurumu müdürlüğü ile kurs işletmesi arasında 2011'de, doğrudan temin yöntemiyle ve yüzde kırk istihdam garantisi içeren 79.800 TL bedelli sözleşmeler yapılmıştır. İddiaya göre kursiyerler fiilen çalışmadıkları ve ücret almadıkları hâlde istihdam edilmiş gibi gösterilmiş, sahte bordrolarla işin tamamlandığı izlenimi yaratılmıştır. TCK m.236/2-e kapsamındaki bu isnat bakımından edimin ifası sürecinde görev alan kamu görevlileri hakkında açılmış bir dava yoktur. Daire, faili bulunmayan suçta şerikliğin mümkün olamayacağını vurgulamıştır. Bununla birlikte hizmet alım işinin sözleşmeye aykırı gerçekleştirilmesi biçimindeki fiiller, kamu kurumlarının zararına dolandırıcılık suçunu oluşturabilir. Bu suça ilişkin deliller tartışılmalı ve yargılama görevinin üst dereceli ağır ceza mahkemesine ait olduğu gözetilmelidir. Bu değerlendirme yapılmadan kurulan hükümler bozulmuştur.

5.CD E.2022/602 K.2025/6329

5237 sayılı Kanun m.236, edimin ifasına fesat karıştırma hâllerini sınırlı sayar; seçimlik hareketlerin veya faillik durumunun genişletilmesi m.2'deki kanunilik ilkesine aykırıdır. İkinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yükleniciler, temsilcileri ve edimin ifasında görevli kamu görevlileri; (c), (d) ve (e) bentlerinde yalnız edimin ifasında görevli kamu görevlileri fail olabildiğinden suç özgü suçtur ve diğer iştirakçiler m.40/2 uyarınca ancak azmettiren veya yardım eden olarak sorumludur.

Detaylı özeti gör

Karar, suç vasfının somut olay üzerinden nasıl belirlendiğini göstermektedir. Bir geri dönüşüm işletmesinin sahibi olan sanık, liman işletmesi müdürlüğünce el konulan kaçak çay ve sigaranın imhasına ilişkin hizmet alım ihalesini kazanmış, işi usulüne uygun yerine getirmediği ileri sürülmüştür. Daire, fiilin TCK m.236/2-e kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirttikten sonra, önce kamu görevlileri hakkında dava açılıp açılmadığının araştırılmasını, açılmışsa birleştirme ya da onaylı örneklerin getirtilmesini gerekli görmüştür. Dava açılmadığının anlaşılması hâlinde ise sanığın imhayı kamera kaydına alması gerektiği, dosyadaki kayıt inceleme tutanaklarına göre ürünlerin tamamının imha edilmediği, çok küçük bir bölümü imha edilmesine rağmen işlemler eksiksiz yapılmış gibi tutanak düzenlenip idareye teslim edildiği belirlenmiştir. Bu tespitler karşısında fiilin nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturacağı kabul edilerek mahkûmiyet hükmü bozulmuştur.

5.CD E.2021/3032 K.2024/11413 Bozma

TCK m.236'daki edimin ifasına fesat karıştırma hâlleri sınırlı sayılmıştır; seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır. Özel faillik niteliği taşıyan kişilerce işlenebilen bu özgü suçta fail yoksa şeriklik de mümkün olmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, iki ayrı yapım işi üzerinden kurulan somut olayı ve varılan sonucu ortaya koyar. Bir ilçede köprü inşaatı, başka bir ilçede istinat duvarı, menfez ve beton yol yapım işlerini üstlenen yüklenici ile ayrı ayrı sözleşmeler imzalanıp iş yerleri teslim edilmiş; her iki iş bakımından önce geçici, ardından 2011 ve 2012 tarihlerinde kesin kabuller yapılmıştır. İddia, şartnamede belirtilen niteliklere aykırı biçimde eksik ve yetersiz malzeme kullanılmasına dayanmakta olup yerel mahkeme iki kez mahkûmiyet hükmü kurmuştur. Daire, yapım işine ilişkin edim nedeniyle fiilin TCK m.236/2-d kapsamında görülmesi gerektiğini, ancak edimin ifası sürecinde görev alan kamu görevlileri hakkında açılmış bir dava bulunmadığını belirlemiştir. Fail bulunmayan suçta şeriklik kurulamayacağından, sözleşmeye aykırı ifa biçimindeki fiillerin kamu kurumlarının zararına dolandırıcılık suçunu oluşturabileceği ve yargılamanın ağır ceza mahkemesine ait olduğu sonucuna varılarak hükümler bozulmuştur.

5.CD E.2023/8750 K.2024/9969 Bozma

TCK m.236'da edimin ifasına fesat karıştırma hâlleri tahdidi sayılmıştır; seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır ve edimin ifasında görevli kamu görevlisince işlenebilen özgü suça katılan diğer kişiler ancak azmettiren ya da yardım eden olarak sorumlu olur. Yapım ihalesinde kabul edilen eser veya malzemenin şartname ve sözleşmeye aykırı olmasına rağmen kabul edilmesi m.236/2-d kapsamındadır; zarar suçu niteliğindeki bu fiilin asli faili kesin kabul komisyonunda görev yapan kişilerdir.

Detaylı özeti gör

İddianamedeki fiilin doğru nitelendirilmesi, uygulanacak zamanaşımı süresini doğrudan değiştirmektedir. Bir kaymakamlık lojmanının yapımında, edimin ifası sürecinde görevli sanıkların ihale evrakında öngörülenden farklı sistemle çalışan kazanı kabul ettikleri ileri sürülmüştür. Isıtma donanımının hatasız çalışıp çalışmadığını denetlemeden kesin kabul teklif belgesi ile tutanağı düzenledikleri, bunun yangına ve kamu zararına yol açtığı iddiasıyla görevi kötüye kullanmadan açılan davada düşme kararı verilmiştir. Daire, CMK m.225 uyarınca hükmün konusunun iddianamede gösterilen fiil olduğunu hatırlatmıştır. Eser ve kullanılan malzeme şartname ile sözleşmeye aykırı olduğu hâlde kabul yapılması iddiası TCK m.236/2-d kapsamında değerlendirilmelidir. Bu suç on beş yıllık asli ve yirmi iki yıl altı aylık ilaveli zamanaşımına tabidir. Tefrik edilen yüklenici dosyası ile sanıkların görev belgeleri de getirtilmelidir. Bu incelemeler yapılmadan verilen düşme kararları bozulmuştur.

5.CD E.2021/1506 K.2023/2431

TCK m.236 edimin ifasına fesat karıştırma hâllerini sınırlı biçimde düzenler; seçimlik hareketlerin veya faillik durumunun genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır. Yalnız özel faillik niteliği taşıyan kişilerin işleyebileceği bu özgü suça katılan diğer kişiler, ancak azmettiren ya da yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir.

Detaylı özeti gör

Karar, esasa girmeden önce giderilmesi gereken usul eksikliklerini bir arada toplamaktadır. Kararda, görevleri gereği düzenlemeye yetkili oldukları belgelerde sahtecilik yaptıkları ileri sürülen iki sanık bakımından, memurların yargılanmasına ilişkin 4483 sayılı Kanun uyarınca yetkili merciden izin alınmadan genel hükümlere göre dava açıldığı, dosyadaki izin kararlarında bu kişiler yönünden verilmiş bir karar bulunmadığı belirlenmiştir. Suçtan zarar gören belediyenin kanun yoluna başvurma hakkı bulunduğu hâlde duruşmalardan haberdar edilmediği, katılma ve katılanlara tanınan haklardan yararlanma olanağının sağlanmadığı da bozma nedeni sayılmıştır. Belgelerde aldatma yeteneğinin takdiri hâkime ait olduğundan, unsurları tam görünmeyen geçici kabul tutanaklarının duruşmada yeniden incelenmesi istenmiş; ayrıca TCK m.236/2-e kapsamındaki edim nedeniyle sanığın fail değil, azmettiren ya da yardım eden sıfatıyla katılabileceği gözetilmeden hüküm kurulması eleştirilmiştir.

5.CD E.2020/6673 K.2023/2424

TCK m.236'daki edimin ifasına fesat karıştırma hâlleri tahdidi olarak sayılmıştır; seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır. İkinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yükleniciler, temsilcileri ve edimin ifasında görevli kamu görevlileri; (c), (d) ve (e) bentlerinde edimin ifasında görevli kamu görevlileri fail olabildiğinden suç özgü suçtur ve diğer iştirakçiler m.40/2 uyarınca yalnız azmettiren ya da yardım eden olarak sorumlu olur.

Detaylı özeti gör

Daire, eksik incelemenin giderilmesi için birbirini izleyen araştırma adımları belirlemiştir. Dosyada eylemin edimin ifasına fesat karıştırma niteliği taşımadığı yönünde görüş bulunması karşısında, önce ihale ve edimin ifası sürecine ait bütün evrak temin edilmelidir. Teftiş kurulu soruşturma raporu ve ekleri ile delil tespitine ilişkin hukuk mahkemesi dosyasının onaylı örnekleri de dosyaya alınmalıdır. Sonra dosya, Sayıştay emekli uzman denetçilerinden oluşan yeni bir heyete verilmelidir. Heyet; TCK m.236/2-d kapsamındaki edimin sözleşmeye uygun ifa edilip edilmediğini, projeye uygun ve proje dışı işleri, hiç yapılmayan veya eksik bırakılan işleri, toplam maliyeti ve fazla ödeme bulunup bulunmadığını belirlemelidir. Rapor, önceki raporlar arasındaki çelişkiyi de gidermelidir. Ayrıca kesin kabulün yapılıp yapılmadığı ve yapılmışsa komisyon üyeleri hakkında kamu davası açılıp açılmadığı araştırılmalıdır. Bu incelemelerin eksik bırakılması bozma nedenidir.

5.CD E.2021/2981 K.2022/5983 Bozma

5237 sayılı TCK m.236, edimin ifasına fesat karıştırma hâllerini tahdidi sayar; seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır ve suç, (a), (b) bentlerinde yükleniciler, temsilcileri ve edimin ifasında görevli kamu görevlileri, (c), (d), (e) bentlerinde ise edimin ifasında görevli kamu görevlileri tarafından işlenebilen özgü suçtur. Diğer iştirakçiler ancak azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu olabilir; faili bulunmayan suça şeriklik kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Kamu zararının hangi yöntemle hesaplanacağı, kararın temel araştırma sorunudur. Dosyadaki görüşte ödemenin yaklaşık maliyet üzerinden belirlendiği ve yalnız yaklaşık maliyete dayanılarak fazla ödeme çıkarılamayacağı belirtilmiştir. Bu nedenle önce kamu görevlisi sanıkların görevlerine ilişkin ayrıntılı bilgi alınmalı, ardından dosya Sayıştay emekli uzman denetçilerinden oluşan yeni bir heyete verilmelidir. Heyet, TCK m.236/2-d kapsamındaki edimin sözleşmeye uygun ifa edilip edilmediğini; proje dışı işlerin gerekli olup olmadığını; hiç yapılmayan veya eksik yapılan işleri, toplam maliyeti ve fazla ödeme bulunup bulunmadığını saptamalıdır. Fazla ödeme belirlenirse her sanığın sorumluluğu, görevi ile muayene ve kabul sürecinde yaptığı işin niteliğine göre ayrı ayrı gösterilmelidir. Daire ayrıca kesin kabul komisyonunda görev almayan iki kamu görevlisinin bu suçun faili olamayacağını vurgulamıştır.

5.CD E.2017/4096 K.2021/5491

TCK m.236'da edimin ifasına fesat karıştırma hâlleri sınırlı sayıldığından, seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır; suç yalnız özel faillik niteliği taşıyan kişilerce işlenebilir. Diğer iştirakçiler ancak azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu olduğundan, fail konumundaki kamu görevlileri hakkında açılmış bir kamu davası bulunmadıkça faili bulunmayan suça şeriklik de mümkün değildir.

Detaylı özeti gör

Karar, ölçütün doğrudan beraate götürdüğü bir uygulamayı göstermektedir. Daire, temyiz incelemesini başvuruların kapsamıyla sınırlı tutmuş; bozmaya uyularak, deliller takdir edilip gerekçesi gösterilerek verilen beraat hükmünü usul ve kanuna uygun bularak onamıştır. Diğer iki sanık bakımından ise yapım işine ilişkin edim nedeniyle fiilin TCK m.236/2-d kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş, kabul işlemini yapan kamu görevlileri hakkında açılmış bir kamu davası bulunmadığını saptamıştır. Faili bulunmayan suça şeriklik mümkün olmadığından, bu sanıklar hakkında beraat kararı verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle mahkûmiyet hükümleri kurulması bozma nedeni sayılmıştır. Kabule göre yapılan değerlendirmede ise Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nedeniyle hak yoksunluklarının yeniden ele alınmaması ve 4735 sayılı Kanun m.27 uyarınca yasaklama kararı verilmemesi eksiklik olarak gösterilmiştir.

5.CD E.2019/3777 K.2021/4872 Bozma

TCK m.236, edimin ifasına fesat karıştırma hâllerini tahdidi olarak sayar; seçimlik hareketlerin veya faillik durumunun genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır. Edimin ifasında görevli kamu görevlisinin işleyebileceği bu özgü suça katılan diğer kişiler yalnız azmettiren ya da yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.

Detaylı özeti gör

Karar, uyma kararının bağlayıcılığını esas almaktadır. Yerel mahkeme önceki bozma ilamına uymuş olmasına rağmen ilamda tespiti istenen hususlarda inceleme yapılmadığı; bir raporda yapılmayan veya eksik yapılan işlerin belirlenmesinin mümkün olmadığının söylenmesiyle yetinildiği, Sayıştay emekli uzman denetçilerince düzenlenen diğer raporun ise dosya özetinden ibaret kalıp ihale ve edimin ifası sürecine ilişkin hiçbir inceleme içermediği saptanmıştır. Daire bu raporları hüküm kurmaya elverişsiz görmüş, dönülemez nitelikteki uyma kararının gereklerinin eksiksiz yerine getirilmesi için tüm evrakın ve inceleme raporu eklerinin temin edilmesini, önceki heyetten ek rapor alınmasını, ardından yeni bir denetçi heyetinden onarım ve kontrol işlerine ilişkin sözleşme hükümleri ile sanıkların sıfat ve konumları irdelenerek rapor alınmasını istemiştir. TCK m.236/2-d bakımından kesin kabul komisyonunda görev almayan sanığın fail olamayacağı da vurgulanmıştır.

5.CD E.2019/4740 K.2021/4873 Bozma

TCK m.236'da edimin ifasına fesat karıştırma hâlleri sınırlı biçimde düzenlenmiştir; seçimlik hareketler veya faillik kapsamı kanunilik ilkesine aykırı olarak genişletilemez. Suç, edimin ifası sürecinde görevli kamu görevlisince işlenebilen özgü suç olduğundan, diğer iştirakçiler ancak azmettiren ya da yardım eden sıfatıyla sorumludur.

Detaylı özeti gör

Karar, iki restorasyon onarım işinde teknik inceleme ile ceza sorumluluğunun kişiselleştirilmesini birbirine bağlamaktadır. Önce işlerin projeye ve sözleşmeye uygun yapılıp yapılmadığı; projeye göre yapılan işlerle proje dışı işler; fazla imalat varsa bunun işin gereği olup olmadığı; toplam maliyet ve yapılmayan ya da eksik yapılan işlerin değeri belirlenmelidir. Ardından dosya Sayıştay emekli uzman denetçilerinden oluşan bir heyete verilmelidir. Bu heyet sözleşme bedelinin tamamının ödenip ödenmediğini ve fazla ödeme bulunup bulunmadığını saptamalıdır. Fazla ödeme varsa kamu görevlisi sanıkların görevleri ile muayene ve kabul sürecindeki işlemleri dikkate alınarak her birinin sorumluluğu ayrı ayrı gösterilmelidir. TCK m.236/2-d bakımından kesin kabul komisyonunda görev almayan sanıklar fail olamaz. Bu nedenle her iki işte kesin kabul yapılıp yapılmadığı ve yapılmışsa komisyon üyeleri hakkında dava açılıp açılmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

5.CD E.2019/9408 K.2021/4549 Bozma

TCK m.236'da edimin ifasına fesat karıştırma hâlleri tahdidi olarak düzenlenmiş olup seçimlik hareketlerin veya faillik kapsamının genişletilmesi kanunilik ilkesine aykırıdır. İkinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yükleniciler ve temsilcileriyle edimin ifasında görevli kamu görevlileri, (c), (d) ve (e) bentlerinde ise yalnız edimin ifasında görevli kamu görevlileri fail olabilir; bu özgü suça katılan diğer kişiler ancak azmettiren ya da yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.

Detaylı özeti gör

Karar, önce suçun faili olabilecek kişileri, ardından eksik araştırmanın nasıl giderileceğini ayırmaktadır. Edim yapım ihalesine ilişkin olduğundan eylemler TCK m.236/2-d kapsamında ele alınmalıdır; suç tipinin tahdidi düzenlenişi ve özgü niteliği karşısında kesin kabul komisyonunda görev almayan sanıklar fail olamaz. Bu nedenle işin kesin kabulünün yapılıp yapılmadığı ve yapılmışsa komisyon üyeleri hakkında kamu davası açılıp açılmadığı araştırılmalıdır. Dava varsa birleştirme yoluyla deliller birlikte değerlendirilmeli; dava açılmamışsa faili bulunmayan suça şerikliğin mümkün olmadığı gözetilerek her sanığın hukuki durumu ayrı ayrı belirlenmelidir. Delil yönünden de maliyet ve kamu zararı hakkındaki teknik raporlar çelişmektedir. Sayıştay emekli uzman denetçilerinden kurulacak yeni heyet, her sanığın sorumluluğunu saptayan ve çelişkiyi gideren bir rapor hazırlamalıdır. Bu incelemeler yapılmadan kurulan hükümler bozulmuştur.

5.CD E.2019/7797 K.2021/4548

Edimin ifasına fesat karıştırma biçimleri TCK m.236'da sınırlı olarak sayıldığından, seçimlik hareketler veya faillik durumu kanunilik ilkesine aykırı biçimde genişletilemez. Maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yükleniciler, temsilcileri ve edimin ifasında görev alan kamu görevlileri, (c), (d) ve (e) bentlerinde ise yalnız bu süreçte görevli kamu görevlileri fail olabilir; diğer iştirakçiler özgü suça ancak azmettiren ya da yardım eden olarak katılabilir.

Detaylı özeti gör

Daire, faillik sorununu iki aşamada çözmektedir. Öğretideki karşı görüşe rağmen madde metni ve gerekçesi birlikte okunduğunda edimin ifasına fesat karıştırma, özel faillik niteliği taşıyan kişilerce işlenebilen bir suçtur. TCK m.40/2 uyarınca bu sıfatı taşımayan iştirakçiler ancak azmettiren veya yardım eden olabilir. Edim yapım ihalesine ilişkin bulunduğundan somut eylemler TCK m.236/2-d kapsamında değerlendirilmiş; kesin kabul komisyonunda görev almayan sanıkların fail olamayacağı sonucuna varılmıştır. Araştırma boyutunda, onarım işlerinin proje ve sözleşmeye uygunluğu, proje dışı fazla imalatın bulunup bulunmadığı ve gerekli olup olmadığı, toplam maliyet ile yapılmayan veya eksik işlerin değeri, elektrik uzmanı eklenen heyetten alınacak ek raporla belirlenmelidir. Ardından Sayıştay emekli uzman denetçilerinden oluşacak heyet, fazla ödemeyi ve her sanığın sorumluluğunu saptayıp raporlar arasındaki çelişkiyi gidermelidir. Bu eksiklikler hükümler için bozma nedeni sayılmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.